Vol. 11 No. 83 (2023)

Research Article

One of the Last Representatives of Bab-i Ali Illustrators: Cemal Akyıldız

Published 2023-04-30

Cilt 11 Sayı 83 kapak

Öz

Bab-ı Âli Ressamlarının Son Temsilcilerinden: Cemal Akyıldız

Trabzon’da 1932 yılında doğan Cemal Akyıldız, 1950’de basın-yayın dünyasının kalbi Babıali’de çalışmaya başlar. İllüstratör ve hattat olarak çok sayıda eser üreten Akyıldız’ın, Babıali ressamlığından Cumhurbaşkanlığı ressamlığına dek uzanan zengin bir sanat yaşamı olmuştur. Akyıldız; Anadolu, Balkanlar ve Orta Asya’da bulunan Türk tarihinin önemli mimari yapılarının ve Atatürk portrelerinin ressamı olarak bilinir. En görünür olan ve alamet-i farikam dediği eseri, uzun yıllar ilköğretim karnelerinde kullanılan Atatürk portresidir. Böylesi önemli çalışmalar yaparak Türk kültür ve sanatına dair çok sayıda değerli eserler bırakmış olan Akyıldız hakkında, ne yazık ki bilimsel literatüre geçmiş bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle literatür taramasının video kayıtlarından, gazete ve haber sitelerinden yapılma zorunluluğu, bu araştırmanın sınırlılığını oluşturur. "Söz uçar, yazı kalır" anlayışıyla bu çalışmanın amacı; sadece Akyıldız'ın sanat hayatını incelemek ve bilimsel literatürde yer almasını sağlamak değil, aynı zamanda COVID-19 Pandemisi ile sessiz sedasız aramızdan ayrılan grafik tasarım tarihimizin son Babıali ressamına bir vefa borcudur.

Anahtar Kelimeler Atatürk portresi, Babıali ressamı, Cemal Akyıldız, gravür, illüstrasyon, mimari illüstrasyon

Abstract

Born in Trabzon in 1932, Cemal Akyıldız started to work in Babıali, the heart of the press and media world, in 1950. Producing numerous works as an illustrator and calligrapher, Akyıldız has had a rich artistic life, ranging from being a Babıali illustrator to a Presidential Artist. Akyıldız is known as the painter of important architectural structures of Turkish history and Atatürk portraits in Anatolia, the Balkans and Central Asia. His most visible work, which he calls his trademark, is the portrait of Atatürk, which was used in primary school report cards for many years. Unfortunately, there is no information about Akyıldız, who has left many valuable works on Turkish culture and art by doing such important works, in the scientific literature. For this reason, the limitation of this research is that the literature review has to be made from video recordings, newspapers and news websites. With the understanding that "the word flies, the writing remains", the purpose of this study is not only to examine Akyıldız's artistic life and to ensure that it is included in the scientific literature; it is also a debt of loyalty to the last Babıali illustrator of our graphic design history, who passed away quietly with the COVID-19 Pandemic.

Keywords Atatürk portrait, Babıali illustrator, Cemal Akyıldız, engraving, illustration, architectural illustration

PDF (Turkish)

References

  1. Tanır, Kaynar Ayben. “Baskıresim Eğitimine Yönelik Atölye Dışı Öğrenme Ortamları ve Öğrenme Materyalleri: Bir Eylem Araştırması Örneği,” Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi 17, (2017): 111-131.
  2. Gemici, Nurettin ve Deri, Mehmet. “Hattat Hamid Aytaç’ın Hayatı ve Şişli Camii’ndeki Hat Eserleri.” İslami İlimler Dergisi, 16.2 (2021): 31-54. DOI: https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1025732
  3. İstanbul Ansiklopedisi. Koçu, Reşat Ekrem (1959). “Ankara caddesi” maddesi c.2:862-863.
  4. İstanbul Ansiklopedisi. Koçu, Reşat Ekrem (1971). “Babıali” maddesi, c.11:1746.
  5. İşli, Emin Nedret ve Durmaz, Ömer. “Babıâli’nin Ressamları: 'Zanaat’tan 'Tasarım’a Geçişin Aktörleri” İstanbul’da Zanaat dosyası, 1453 Dergisi.18. (2013): 10-16.
  6. Küçüköner, Mustafa. “Ani’deki Selçuklu Yapılarının Gravür Resimleri”. Konya Sanat Dergisi. 1 (2018): 66-79.
  7. Türker, İbrahim Halil. "Canlandirma"nın Tarihçesi ve Türk Canlandırma Sanatı. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1.2 (2011): 227-241.
  8. Akçura, Gökhan. (2007). Arşivden Seçmeler. İclal Ar-Kızıl Saçlı Soprano. https://web.archive.org/web/20200830151022/http://gokhanakcura.blogspot.com/2007/10/kizil-sali-soprano-iclal-ar.html. Erişim 14.04.2023
  9. Aykut, Aylin. Kültür Ocağı Vakfı-KOCAV. https://www.kocav.org.tr/2022/08/24/gravur-sanatcimiz-cemal-akyildiz-vefat-etti/ Erişim 12.04.2023 DOI: https://doi.org/10.1055/s-0042-1750489
  10. British Library, “Printing Landmarks.” https://www.bl.uk/british-library-treasures/articles/printing-landmarks. Erişim 18.04.2023
  11. Cumhuriyet Gazetesi. Gravür Sanatçısı: Karnelerdeki Atatürk, Alamet-i Farikamdır. https://www.cumhuriyet.com.tr/galeri/gravur-sanatcisi-karnelerdeki-ataturk-alamet-i-farikamdir-628439#photo-6 (9 Kasım 2016) Erişim 12.04.2023
  12. GMK Sohbetler 06: Cemal Akyıldız, Yapı Kredi Kültür Sanat Loca, Moderatör: Ferhat Meşhur. (21 Aralık 2019) Erişim 12.04.2023
  13. Gönülal, Özand (2005). Sanat Teorisi. İbrahim Çallı. http://www.sanatteorisi.com/?sayfa=Makaleler&icerik=Goster&id=2549&t=ibrahim-calli-1882-1960. Erişim 20.04.2023
  14. İstanbul Üniversitesi, “Cemal Akyıldız’ın Gravürleri Balkanlarda Sergileniyor” https://www.istanbul.edu.tr/tr/haber/cemal-akyildizin-gravurleri-balkanlarda-sergileniyor. Erişim 12.04.2023
  15. NTV. “Resim ve gravür sanatçısı Cemal Akyıldız hayatını kaybetti.” (21.11.2020). https://www.ntv.com.tr/sanat/resim-ve-gravur-sanatcisi-cemal-akyildizhayatini-kaybetti,-L44EhL-tkyXbZO7TfxOZw. Erişim 25.03.2023
  16. Özkarabekir, Cengiz, yön. Tek Başına- Öztürk Serengil Belgeseli. Habertürk, (2010). https://gazetemustehak.com/video-8-yasinda-izledigi-kovboy-filmlerinin-hayallerine-dalan-o-filmlerin-kahramani-olan-ozturk-serengilin-hayat-hikayesi/ Erişim 15.04.2023
  17. SinemaTürk, Barbaros Hayrettin Paşa. https://www.sinematurk.com/film/2049-barbaros-hayrettin-pasa. Erişim 12.04.2023
  18. Şentay, Bülent (2009). Türkiye’de Reklama Emek Verenler- TREV. Vedat Ar. https://www.reklamaemekverenler.com/2009/01/vedat-ar.html. Erişim 30.03.2023
  19. T.C. İstanbul Valiliği (2019). “Gravür Sanatçısı Cemal Akyıldız: “Gravür Tarzı Resimler Belge Niteliğindedir” http://www.istanbul.gov.tr/gravur-tarzi-resimler-belge-niteligindedir. Erişim 04.03.2023
  20. TDK. “Babıali” https://sozluk.gov.tr/ Erişim 04.03.2023
  21. TV 100. İşim Ekmeğim 31. Bölüm “Gravür Sanatçısı-Cemal Akyıldız”. (25 Haziran 2019). https://www.youtube.com/watch?v=91qz40nNq_8. Erişim 04.04.2023