Vol. 10 No. 74 (2022)

Research Article

Tiles of the Iran Qacar Period Investigation on the Examples of Four Buildings in Shiraz

Published 2022-07-31

Cilt 10 Sayı 74 kapak

Öz

İran Kaçar Dönemi Çinilerinin Şiraz’da Bulunan Dört Yapı Örneğinde İncelenmesi

İran’ın en parlak dönemlerinden biri olarak kabul edilen Kaçar dönemi; mimarisi ve mimarisinde kullanılan çiniler ile alan araştırmalarında en çok incelenen konulardan biridir. Söz konusu dönem, İran sanat ve mimarisinde yenilik ve dönüşüm dönemi olarak adlandırılabilir. 19. Yüzyıl Kaçar hanedanlığı döneminde Avrupa ile kurulan kültürel, ticari ve politik ilişkiler geleneksel sanatlarda Batı izlerinin görülmesine neden olmuştur. İran’ın bu dönemde Batı ile olan sosyal ve kültürel etkileşimi; geleneksel üretimlerinden biri olan çini sanatına da yansımış, bu alandaki üretimlerin teknik ve üslup yaklaşımlarına da yansımıştır. Kaçar döneminde Şiraz da yapılan bina cephelerindeki kapı alınlıklarında kullanılan çini motifleri sembolik öğelerle birçok konuyu tasvir etmiştir. Bina cephelerinde seçilen motif temaları genellikle tarihî, mitolojik, siyasi ve dinî konuları içermektedir. Bu araştırmanın amacı, literatür taraması kapsamında Şiraz'da Kaçar dönemine ait dört önemli yapıda uygulanan çini motiflerinin içerik, biçim ve kompozisyon özelliklerini analiz etmektir. Araştırmanın sonucu; motiflerin teknik ve görsel bir sistem izlediğini, yapıların cephesi ile uygun bir kombinasyon sağladığını ve içerik açısından ortak anlamlar taşıdığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler Kaçar, Çini, Kapı alınlığı, Geleneksel, Şiraz

Abstract

The Qajar period, which is considered one of the brightest periods in Iran; It is one of the most studied subjects in field research with its architecture and the tiles used in its architecture. The period in question can be called the period of innovation and transformation in Iranian art and architecture. The cultural, commercial and political relations established with Europe during the 19th century Qajar dynasty caused Western traces to be seen in traditional arts. Iran's social and cultural interaction with the West in this period; It is also reflected in the art of tiles, which is one of its traditional productions, and it is also reflected in the technical and stylistic approaches of the productions in this field. The tile motifs used on the door pediments of the building facades in Shiraz during the Qajar period depicted many subjects with symbolic elements. The motif themes chosen on the building facades generally include historical, mythological, political and religious subjects. The aim of this research is to analyze the content, form and composition features of the tile motifs applied in four important buildings of the Qajar period in Shiraz within the scope of literature review. The result of the research; It shows that the motifs follow a technical and visual system, provide a suitable combination with the façade of the buildings and have common meanings in terms of content.

Keywords Qajar, Tile, Door pediment, Traditional, Shiraz

PDF (Turkish)

References

  1. Allahyarı, Necla. “Kaçar Dönemi Dini Yapılarında İç Mekân Tasarımı ve Geleneksel Motifler Şiraz Nasır- El Mülk Camii İncelemesi”, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İç mimarlık ve Çevre Tasarımı Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisan Tezi, Syf: 19,67,68.Ankara:(2020)
  2. Behtiyar, Afşin, İran Saraye Kohan, Tahran: İntişarat-i Farhangsaraye Mir Daşti, 1963.
  3. Bemaniyan, Mohamad Riza. Momeni, Kuroş, Soltan Zade, Hüseyin, “Berresi Noavari ve Tehevvolate Tezinat ve Nuguşe Kaşikari Mescit-Medresehaye Doreye Kaçar”, Feslnameye Elmi Pejuheşi Negere, XVIII, 35-47. 1970.
  4. Black, Jeremy A., Farhang-nameye Hodayan, Divan ve Nemadhaye Beynel-Nehreyn, Tahran: İntişarat-i Amir Kabir, 1963.
  5. Bratlo, Atiye. vd, “Çegunegiye Vurude Mimari Gerb der Goraghane”, Danişgahi Honeri Tahran, 1971.
  6. Chevalier, Jean, Gheerbrant, Alain. Ferhenge Nemadha, (Trc. Sudabe Fezaeli), İntişarat-i Ciyhun, Tahran:1968.
  7. Dadver, Abul-Kasım. ve Mansuri, İlham. Deramedi ber Ostureha ve Nemadhaye İran ve Hind Der Ehdi Bastan, Tahran: İntişarat-i Al-Zahra ve Kelhur, 1965.
  8. Ettarzade, Muctaba. Ettehad Mohkam, Sahar. “Haneşe Goftomane Kaşi Negare Revayetgere Ser-Dere Vurudiye Bağe Erem-e Şiraz”, Feslnameye Bağe Nazar, XXVI, 41-48.1972.
  9. Ettinghausen, Richard. Daniş nameye Daniş Gostar, I-XVIII, Tahran: İntişarat-i Müeseseye Elmiye Daniş Goster,1969.
  10. Ghirshman, Roman. Honar İran I-II, Tahran: İntişarat-i İlmi ve Farhangi,1951.
  11. Gültepe, Necati. Türk Mitolojisi, İstanbul: Resse Yayınevi, 2013.
  12. Kemali Servestani, Kuroş. Daneşname’ye Asare Tarihi’ye Fars, Tahran: İntişarat-i Sazmane Mirase Fargangi ve Gardeşgari, 1964.
  13. Mokaddam, Mohammad. Costar Der-bare-ye Mehr ve Nahid, Tahran: İntişarat-i Hirmend, 1960.
  14. Monazzam, Torkan, “İran Müzelerinde (Merağa, Tebriz, Abgine, Riza Abbasi ve Tahran İran Milli Müzesi) Bulunan İlhanlı Dönemi Seramikleri”, Erzurum: Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi, 2018.
  15. Öney, Gönül. Anadolu Selçuklu Mimarisinde Süsleme ve El Sanatları, Ankara: İş Bankası Kültür Yayınları, 1978.
  16. Sarihani, Macid. Berresi Bastan Şenasi Mimari ve Şehr-Sazi Şehrestane Melayer der Doreye Kaçar, Yyy: Neşri Elm Goster, 1962.
  17. Shepherd, Rowena. 1000 Nemad der Honer ve Osture, (Trc. Azade Bidarbekht, Nastaran Lavasani), Tahran: İntişarat-i Ney, 1975.
  18. Şukuhiyan, Gulam Ali, Şirazi, Ali Esger, “Barresi ve Tebege-bendi Mozuiye Neggaşihaye Divariye Baği Erem-i Şiraz Doreye Kaçariye”, Feslnameye Elmi Pejuheşi Negere XVI, 27-41.1969.
  19. Uzun, Tolga. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 5.2 (Haziran 2008) Syf:127-154.
  20. Uzun, Tolga. (2007) “19.yy’da İran’da Kaçar’lar ve Fotoğraf Sanatı”, Tarih ve Medeniyet Tarihi, Ankara, 3261-3270
  21. Zabolinejad, H. “Divar negari dar dore- ye- Qajar. Journal of Fine Arts”, HONAR- HA- YE- TAJASSOMİ Journal, 25, yy: (2008).
  22. Zaka, Yahya. İran'da Fotoğrafçılık ve Öncü Fotoğrafçıların Tarihi, s.4ve 41, Tahran: Elmifarhangi Yayınevi, (1997)
  23. URL 1:https://asmaqadah.com/iran-shiraz/
  24. URL 2:https://en.wikipedia.org/wiki/Afif-Abad_Garden
  25. URL 3:https://en.wikipedia.org/wiki/Mithra
  26. URL 4:https://en.wikipedia.org/wiki/Taq-e_Bostan
  27. URL 5:https://tr.wikipedia.org/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu
  28. URL 6: https://www.google.com/search?q=erem+garden+sh%C4%B1raz+door
  29. URL 7: https://www.google.com/search?q=silver+sasani+plate
  30. URL 8: https://www.google.com/search?q=tage+bostan&rlz
  31. URL 9: https://www.google.com/search?q=zinat+ai+muluk+door+haose&rlz
  32. URL 10:https://www.itto.org/iran/attraction/Narenjestan-Ghavam-garden/
  33. URL 11:https://acikkuran.com/61/13