Üzümünü Ye, Bağını Sor: Türkiye ve Dünya Ekonomisi Bağlamında Coğrafi İşaret

Bu makale Türkiye’de coğrafi işaret tescilini, Türkiye ve dünya tarımının geçirdiği dönüşüm kapsamında incelemektedir. Türkiye tarımının küreselleşmesi ve Türkiye içi yerelliklerin ulusal iş bölümünden koparak küresel iş bölümüne rabıtalanması, buna bağlı olarak coğrafi işaret tescilinin önem kazanması, Uluslararası Gıda Rejimi teorik çerçevesinden istifade edilerek tarihsel analize tabi tutulmaktadır. Ayrıca Türkiye’nin geçirdiği demografik dönüşüm ve bunun gıda üretimi, tarım ve kırsal nüfus açısından doğurduğu sonuçlar ele alınmaktadır. Yine tarımın küreselleşmesi ve hızlı kentleşme bağlamı içerisinde biçimlenen müstahsil stratejileri arasında coğrafi işaret tescilinin de bulunduğu tespit edilmektedir. Genel olarak tarımın küreselleşerek dönüşmesi sürecinin ele alındığı çalışmada özel olarak coğrafi işaret tescilinin ortaya çıkış biçimine de eleştirel bir yaklaşım geliştirilmektedir. Müstahsillerin maruz kaldığı ekonomik belirsizlik, uluslararası rekabet ve tarım politikalarındaki dönüşüm neticesinde coğrafi işaret başvuru ve tescillerinin son yıllarda izlediği trend incelenirken diğer yandan, küreselleşmenin tarım, kırsal nüfus ve gıda güvenliği başlıklarında yarattığı belirsizlik ve zorluklarla başa çıkmaya yönelik politika önerileri de tartışılmaktadır.

This study investigates the geographical indication process in Turkey as a part of transformation in Turkish and world agriculture. By employing the theoretical framework of International Food Regime agenda, authors analyze and historicize the globalization of Turkish agriculture in terms of reorienting of agricultural localities/regionalities from national to global division of labor. Additionally, demographic transformation experienced by Turkey and its consequences on food production, agriculture and rural population are questioned. Authors also argue that, geographical indication certificate is also among the strategies of agricultural producers’ strategies shaped by globalization of agriculture and rapid urbanization. The article treating the transformation of agriculture through globalization on a general scale also develops a critical approach to the specific way geographical indication emerges. While policy suggestions aimed at coping with uncertainty and difficulties posed by globalization on agriculture, rural population and food safety are discussed, the trend in geographical indication applications and registers in Turkey are also treated in conjunction with economic uncertainty, international competition and transformation in agriculture policies.