Vol. 9 No. 60 (2021)

Research Article

Rural Sites in Pamphylia: A Preliminary Evaluation of the Available Archaeological Evidence

Published 2021-05-30

Cilt 9 Sayı 60 kapak

Öz

Pamphylia’daki Kırsal Yerleşim ve Buluntu Noktaları: Mevcut Arkeolojik Veri Üzerine Bir Ön Değerlendirme

Günümüz Antalya kentinin ovalık bölümü ile bu bölümün kısmen kuzeyindeki bölge antik dönemde Pamphylia olarak anılıyordu. Pamphylia Bölgesi Aspendos, Perge, Side ve Sillyon gibi köklü ve iyi tanınmış antik Anadolu kentlerine ev sahipliği yapmaktaydı. Bu kentler arkeolojik kazı ve araştırmalarla göreceli olarak iyi araştırılmış yerleşimler olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar bahsi geçen kentler Pamphylia’nın önemli unsurları olsa da bölge çok sayıda kırsal yerleşim ve buluntu noktasına da ev sahipliği yapmaktadır. Bilhassa son yıllardaki kültürel miras tescilleme çalışmaları ile ortaya çıkan sonuçlar bölgedeki yoğun yerleşim dokusunu ve bazı yerleşim trendlerinin varlığını açıkça ortaya koymaktadır. Dahası, kurtarma kazılarının sonuçları ve tekil buluntular ise bölgenin Roma İmparatorluk Dönemi öncesi kırsalının en azından İ.Ö. 5. yüzyıla kadar tarihlenebileceğini öne sürmemize izin vermektedir. Diğer bir taraftan, Pamphylia Bölgesi’ndeki arkeolojik çalışmaların genel olarak kentlere ve bu kentlerin materyal kültürüne odaklandığını söylemek doğru olacaktır. Bu bağlamda, Lyrboton Kome örneği dışında bölgenin kırsal yerleşimleri ile ilgili çalışmaların sayısı kentlerdekilere kıyasla çok daha azdır. Buna ek olarak, bölge kırsalını ve kentlerini bir arada ele alan, bölgesel odaklı çalışmalara ilgi nispeten daha azdır. Bu argümanlardan yola çıkarak, bu çalışmada Pamphylia Bölgesi kırsalı üzerine güncel veriler ışığında bir genel değerlendirme yapılarak mevcut verinin potansiyeline atıf yapılacaktır. Böylelikle bu çalışma ile, Pamphylia’nın az bilinen kırsal yerleşim dokusu üzerine, gelecekteki araştırmalar için bir altlık oluşturma amacı da gerçekleşmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler Pamphylia, Antik Dönem Kırsalı, Antalya Arkeolojisi, Akdeniz

Abstract

Located in the Antalya plain and the immediate northern part of this plain, Pamphylia was home to well-known ancient Anatolian cities Aspendos, Perge, Side and Sillyon. It can be claimed that these cities have been relatively well-researched archaeological settlements through archaeological excavations and surveys. Although the mentioned cities are archaeologically important elements of Pamphylia, the region also harbours numerous rural settlements and findspots. Especially, the cultural heritage registration activities in recent years have clearly revealed the dense human occupation and certain settlement trends in the region. Moreover, rescue excavations and individual findspots have revealed that the pre-Roman period of the region’s countryside may be dated back to at least the fifth century BCE. On the other hand, archaeological research in the region mainly focuses on the major cities and their material culture. With some exceptions such as Lyrboton Kome, the number of studies on the region’s countryside is much less compared to those of urban-focused ones. In addition, there is relatively little interest in regional-scale research that holistically deals with the rural settlements of the region. Based on these arguments, in this study, the current state of the countryside of Pamphylia will be briefly evaluated in the light of current research and available evidence. Thus, this work also aims to establish a baseline study and starting point for future research on Pamphylia’s lesser-known countryside.

Keywords Pamphylia, Ancient Anatolian Countryside, Archaeology of Antalya, Mediterranean

PDF (Turkish)

References

  1. Adak, Mustafa. “Olbia in Pamphylien”. Gephyra 3, 2006: 1-23.
  2. Akarca, Aşkıdil. “Varsak Kerch Vazosu”. Belleten 53 (14), 1950: 32-36.
  3. Akman, Ayşe ve Aynur Tosun. “Attaleia Nekropolü (Eski Doğu Garajı – Halk Pazarı Mevkii) Kurtarma Kazısı”. 20. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu 25-29.04.2011: 47-71.
  4. Aran, Berge. Anadolu’da Roma Dönemi Mimarisi: Plan Bakımından Bölgesel Özellikler Üzerine Bir Araştırma. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 1970.
  5. Brandt, Hartwin. Gesellschaft und Wirtschaft Pamphyliens und Pisidiens im Altertum. Bonn: Habelt, 1992.
  6. Çelgin, A., Vedat. “Anydros-Eudokias, Suyla Hayat Bulan, İnsan Eliyle Yok Olan Bir Kültürel Miras ve Düşündürdükleri”. Colloquium Anatolicum 7: 23-57.
  7. Çelgin, A., Vedat. “Termessos’un Görkemli Kome’si (Peripolion?) Andyros (Nea Kome?) ve Ondan Doğan Geç Antikçağ/Erken Bizans Kenti Eudokias Sorunlar-Öneriler”. Ed. Erkan Konyar vd. Mehmet ve Nesrin Özsait Onuruna Sunulan Makaleler içinde (s. 109-126). İstanbul: Koç Üniversitesi Suna & İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Merkezi, 2011.
  8. Çelik, Ahmet. “Hurma Çiftçi Lahdi”. Phaselis 5: 231-249. DOI: https://doi.org/10.18367/Pha.19015
  9. Çevik, Nevzat. “Lykia Kitabı”. İstanbul: Suna ve İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetlerini Araştırma Enstitüsü, 2015.
  10. ——. “Antalya-Hurma Köyü’ünde Bir Çiftlik Yerleşimi”. Lykia 2: 39-61.
  11. ——. “The Localization of Olbia on the Gulf of Pamphylia”. Lykia 1: 89-102.
  12. Çokay-Kepçe, Sedef. Antalya Karaçallı Nekropolü. İstanbul: Suna & İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Merkezi, 2006.
  13. Diodoros. “Diodoros Siculus – Library of History”. Çev. Russell M. Geer. Londra: Harvard University Press, 2006.
  14. Doğan, Sema. “Alanya ve Çevresinde Bizans Araştırmaları 2004”. 23. Araştırma Sonuçları Toplantısı 30.05-03.06.2005: 135-146.
  15. ——. “Alanya ve Çevresinde Bizans Araştırmalar 2005”. 24. Araştırma Sonuçları Toplantısı 29.05-02.06.2006: 533-544.
  16. Erdoğan, Orçun. Pamphylia Lyrboton Kome Kırsal Yerleşimi: Geç Antik Çağ’da Yerleşim Kurgusu ve Mimarlık (Yayımlanmamış doktora tezi). Antalya: Akdeniz Üniversitesi, 2018.
  17. İplikçioğlu, Bülent. “Doğu ve Kuzeydoğu Lykia-Güneybatı Pisidia Epigrafik-Tarihi Coğrafi Yüzey Araştırmaları Projesi 2000 Çalışmaları”. 19. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2. Cilt 28.05.2001-01.06.2001: 127-132.
  18. İplikçioğlu, Bülent ve diğer. “Termessos Egemenlik Alanı Epigrafik Tarihi Yüzey Araştırmaları 1997”. 16. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1. Cilt 25.05.1998-29.05.1998: 381-386.
  19. ——. “Doğu ve Kuzeydoğu Lykia-Güneybatı Pisidia Epigrafik-Tarihi Coğrafi Yüzey Araştırmaları (1991-1998 Çalışmaları)”. 17. Araştırma Sonuçları Toplantısı 24.05-28.05.1999: 199-208.
  20. Köse, Veli. “Aspendos Yüzey Araştırmaları 2010 Sezonu Çalışmaları”. 29. Araştırma Sonuçları Toplantısı 3. Cilt 23.05-28.05.2011: 251-268.
  21. Metzger, Henri. “Tête en terre cuite du Musée d'Adalia”. Revue des Études Anciennes 54-1-2: 13-17. DOI: https://doi.org/10.3406/rea.1952.3464
  22. Müller, Karl. Geographi Graeci Minores I. Paris: Instituti Franciae Typograhpi, 1855.
  23. Plinius. “Pliny’s Natural History in Thirty Seven Books”. Çev. Philemon Holland. Leicester: George Barclay, 1849.
  24. Ptolemaios. “Claudii Ptolemaei, Geographia”. Ed. Carolus F.A. Nobbe. Leipzig: Sumptibus et typis Caroli Tauchnitii, 1845.
  25. Rizakis, Athanasios. “Rural Structures and Agrarian Strategies in Greece Under the Roman Rule” Ed. A.D. Rizakis ve I.P. Touratsoglou. Villae rusticae: Family and market-oriented farms in Greece under Roman rule: Proceedings of an international congress held at Patrai, 23-24 April 2010 içinde (s.20-51). Paris: De Boccard, 2013.
  26. Spratt, T.A.B., Edward Forbes, Travels in Lycia, Milyas and the Cibyratis: in Company with the late Rev. E.T. Daniell. London: John Van Voorst, 1847. DOI: https://doi.org/10.5962/bhl.title.87727
  27. Strabon. “Antik Anadolu Coğrafyası”. Çev. Adnan Pekman. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2012.
  28. Şahin, Sencer. “Epigraphische um Mitteilung aus Antalya V: Olbia und andere Küstenort bei Einigen dem Band in Westpamphylien”. Epigraphica Anatolica 33: 145-167.
  29. ——. “Pamfilya/Likya Sınır Kentleri: Olbia ve Diğerleri”. Ed. Mustafa Adak ve Sencer Şahin. Likya İncelemeleri 1 içinde (s. 9-32). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2002.
  30. ——. “Perge Territoriumundaki Antik Varsak Yerleşimi: Lyrboton Kome – Elaibaris”. Çağlar Boyunca Anadolu’da Yerleşim ve Konut Sempozyumu 05-07.06.1996: 437-445.
  31. Takmer, Burak ve Nihal Tüner Önen. Via Sebaste: Anadolu’nun En iyi Korunmuş Yolunun Varsak’tan Geçen Güzergahı. Antalya: Varsak Belediyesi Kültür Yayınları, 2007.
  32. Tosun, Aynur. “‘‘Lara – Fener Mahallesi, 1975 Sokak, 5745 Ada, 15 Parsel Mezar Kurtarma Kazısı’’, 17. Müze Çalışmaları ve Kurtarma Kazıları Sempozyumu 28.04.- 01.05.2008: 89-102.
  33. Whiton, M., James. A Lexicon Abridged From Liddle & Scott’s Greek – English Lexicon. New York: Harper&Brothers Publishers, 1879.
  34. Yener, Azize. “Antalya – Gürsu Roma Hamamı Kazısı’’. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 11: 17-31.