The Relationship Between Psychotherapist’s Moral Decisions and Emotions, Personality Features
Öz
Psikoterapistlerin Etik Kararları ile Duyguların ve Kişilik Eğilimlerinin İlişkisi
Klinik psikoloji literatüründe, psikoterapistlerin etik karar ve yargıları üzerine yapılan çalışma sayısı kısıtlıdır. Bu çalışmalar ise yurtiçi istisnai bir araştırma dışında, mesleki etik standartlar bulunduğu hâlde psikoterapistlerin ikilem yaşadığı alanların tespitine yönelik betimleyici çalışmalardır. Psikoterapistlerin etik karar ve yargıları ile ilişkili olabilecek faktörlerden ise sadece yaş, cinsiyet, deneyim vb. demografik özellikler incelenmiş, ancak söz konusu özellikler açısından tutarlı ve anlamlı farklılaşmalar ortaya konulamamıştır. Bu araştırma ile psikoterapistlerin etik kararlarının duygular ve kişilik eğilimleri ile ilişkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Psikoterapistlerin, psikoterapist etik ikilemlerindeki faydacı/deontolojik karar alma eğilimleri psikoloji lisans öğrencilerininki ile karşılaştırılmış, katılımcıların negatif duygu durumlarının deontolojik karar alma eğilimleri ile ilişkisinin yanı sıra, sıkça yurtdışı ahlak psikolojisi araştırmalarına konu olan empati, psikopati, analitik düşünme ve özgeci faydacılık gibi kişilik eğilimlerinin de faydacı/deontolojik karar alma eğilimleri ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre iki grubun hiçbirinde, katılımcıların duygu durumları ile gerek geleneksel yöntem ile gerekse süreç ayrıştırma yöntemi ile hesaplanan faydacı ve deontolojik karar alma eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hem geleneksel hem de süreç ayrıştırma analizinde, psikoterapistlerin deontolojik karar alma eğilimleri psikoloji lisans öğrencilerine göre daha yüksektir. Grupların empati düzeyleri birbirinden farklılaşmamıştır. Psikoloji lisans öğrencilerinin Makyavelist ve psikopatik kişilik eğilimlerinin psikoterapist grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür. Her iki grupta da araştırmaya konu kişilik eğilimlerinin, hesaplama yönteminden bağımsız olarak, faydacı/deontolojik karar alma ile ilişkili olmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu bulgular, bu senaryo tipindeki ahlaki kararlar ile ilişkili kişilik eğilimlerinin klasik ikilemlerdekinden farklı olduğuna ve gelecekte bunların neler olduğunu tespit etmeye dair farklı araştırmalar yapılmasının faydalı olacağına işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler Psikoterapist etik ikilem senaryoları, deontoloji, faydacılık, süreç ayrıştırma metodu
Abstract
In clinical psychology literature, the topic of ethical decisions is limited to a couple of descriptive studies, with an exception of a single local study, exploring the conflicting issues that arise despite the existence of a professional moral code. Moreover, these studies investigated only demographic factors such as age, gender, experience etc., as possible correlates of these ethical decisions, but failed to propose consistent and meaningful results. The aim of the present study was to explore the relationship between psychotherapists’ ethical decisions – emotions and personal tendencies. The deontological/utilitarian decision-making tendencies of psychotherapists in psychotherapist moral dilemmas were compared with those of undergraduate psychology students. The relationship between deontological/utilitarian decision-making tendencies and frequently used personality features in international moral psychology studies such as empathic concern, psychopathy, analytical thinking and altruistic utilitarianism was explored as well as the correlation between negative mood of the participants and deontological decision-making tendencies. Regarding both conventional and process dissociation analyses, research results revealed that there wasn’t a significant relationship between mood of the participants in both groups and their deontological/utilitarian decision- making tendencies. Psychotherapists’ deontological decision-making tendency was found to be higher than that of the students. Two groups were not differentiated on the basis of empathic concern but psychology students’ both Machiavellist and antisocial tendencies were higher those the psychotherapists. Furthermore, the results indicated that investigated personality variables were not correlated with utilitarian/deontological decision-making tendencies in general independent of the calculation method used. These results seemed to indicate that the personality features related to moral decisions in these scenarios would be different than those of the classical moral dilemmas and further research is needed to explore these personality features.
Keywords Psychotherapist moral dilemmas, deontology, utilitarianism, process dissociation analysis