Vol. 8 No. 55 (2020)

Research Article

Traditional Wood Kiln in Kutahya Tile Production From Past to Today

Published 2020-12-31

Cilt 8 Sayı 55 kapak

Öz

Geçmişten Günümüze Geleneksel Kütahya Çini Üretimlerinde Odun Yakıtlı Fırınlar

Güçlü bir seramik geleneğine sahip Kütahya, hem tarihsel hem de ekonomik açıdan önemli bir merkez olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel Kütahya çinisi 14. yüzyıldan başlayarak günümüze kadar gelen dikkat çekici özgün üretimi ile diğer üretimlerden ayrılmaktadır. Çini sanatının tarihsel ve turistik olarak bir şehre ekonomik kaynak oluşturması ve halkına önemli bir geçim kaynağı oluşturması örneği Kütahya ile adeta özdeşleşmektedir. Kütahya çini üretimi tamamen el sanatına dayalıdır. Bu durum hem yurtiçi hem de yurtdışı bağlantılarla bu sanatın kendine özgü bir üslupla hem sosyal, hem kültürel, hem de ekonomik açıdan çok önemli bir değer olarak anılmasına sebep olmaktadır. Geleneksel Kütahya çinisinin desen, form tasarım ve üretimlerinin geleneğe uygun olarak yapılması, bu eşsiz geleneği doğru temsil edebilecek ürünlerin ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Bu çalışmada Kütahya çiniciliğinde unutulmaya yüz tutmuş çini pişiriminde kullanılan odun yakıtlı fırınlarla ilgili ayrıntılı bir araştırma yapılması ve geçmişten günümüze geleneksel çini üretiminde kullanılan odun yakıtlı fırınların unutulmuş değerlerinin gün yüzüne çıkartılarak, teknik açıdan kapsamlı bir kaynak oluşturulması hedeflenmiştir. Ayrıca geleneksel Kütahya çini üretiminde kullanılan odun yakıtlı fırınların üretimdeki yeri ve öneminin yanı sıra günümüze kadar olan süreçteki değişimi ve kaybolan değerlerinin Kütahya çinisi üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler Kütahya Çinisi, geleneksel çini üretim yöntemleri, odun yakıtlı geleneksel çini fırınları

Abstract

Kütahya, which has a strong ceramic tradition, emerges as an important center both historically and economically. It is distinguished from other productions with its remarkable original production of traditional Kütahya tiles, starting from the 14 th century until today. The historical and touristic use of tile art to create an economic resource for a city and a important livelihood for its people is almost identical with Kütahya. Kütahya tile production is based entirely on handicraft. This situation causes this art to be remembered as a very important value both socially, culturally and economically with a unique style with both domestic and foreign connections. Making traditional Kütahya tile pattern and form designs and production in accordance with tradition will ensure that products that can represent Kütahya tiles correctly. In this study, it is aimed to make a detailed research on wood-fired furnaces used in tile firing, which has sunk into oblivion in Kütahya tiles, and to unearth the forgotten values of wood-fired furnaces used in traditional tile production from the past to the present, and to create a technically comprehensive resource. In addition, it is aimed to examine the place and importance of wood-fired furnaces used in traditional Kütahya tile production, as well as the effect of their changes and lost values on Kütahya tiles.

Keywords Kütahya tile, traditional tile production methods, traditional wood fired tile kilns

PDF (Turkish)

References

  1. Allan, J.W. Abul Quasım’s Treatise on Ceramics’, Iran, s.111-120, 1973. DOI: https://doi.org/10.2307/4300488
  2. Arık Rüçhan ve Arık Oluş. Anadolu Toprağı Hazinesi Çini Selçuklu ve Beylikler Çağı Çinileri. İstanbul: Kale Grubu, 2007.
  3. Asalı, Ahmet. Evliya Çelebi Çini Fabrikası, kişisel görüşme, Kasım, 2020.
  4. Asalı, Ahmet. Evliya Çelebi Çini, kişisel görüşme, Kasım, 2020.
  5. Aslanapa, Oktay. Keramiköfen Und Figürliche Keramik Aus Kalehisar”, Anatolica, s. 135-142 S:I, Leiden, 1967.
  6. Avşar Mezahir ve Avşar Lale. Çini Sanati Ve Terminolojisi Üzerine. Kalemişi Dergisi, Cilt 2, Sayı 4, 2001. DOI: https://doi.org/10.7816/kalemisi-02-04-01
  7. Bilgi, Hülya ve Vermeersch, İdil Zambak. Kütahya. İstanbul: Sadberk Hanım Müzesi, 2018.
  8. Bilgi, Hülya. Kütahya Çini ve Seramikleri. İstanbul: Pera Müzesi, 2006.
  9. Çini, Rıfat. Ateşin Yarattığı Sanat Kütahya Çiniciliği, İstanbul: Celcus, 2002.
  10. Çini, Rıfat. Türk Çiniciliğinde Kütahya, İstanbul: Uycan, 1991.
  11. Ertan, İsmail. Ertan Çini, kişisel görüşme, Kasım, 2020.
  12. Kızıl, Mustafa. Cumhuriyet Dönemi Kütahya Çinisinde Görülen Uygulama Teknikleri Ve Yenilikler, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Seramik Anasanat Dalı, Afyon. 2010.
  13. Kürkman, Garo.Toprak, Ateş, Sır Kütahya Çini ve Seramikleri. İstanbul: Suna ve İnan Kıraç Vakfı, 2005.
  14. Mersin, Mustafa. Ertuğrul Çini, kişisel görüşme, Kasım, 2020.
  15. Öney, Gönül. Anadolu Selçuklu Mimari Süslemesi ve El Sanatları, İstanbul:Türkiye İş bankası, 1992.
  16. Öney, Gönül. Türk Çini Sanat, İstanbul: Yapı Kredi, 1976.
  17. Şahin, Faruk. Cumhuriyet Dönemi Kütahya Çini ve Keramik Sanatı İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 1988.
  18. Şahin, Faruk. Kütahya Seramik Teknolojisi ve Çini Fırınları Hakkında Görüşler, İstanbul, (t.y).
  19. Tuna, Turgut. Ebul Kasım Çini Defteri’nin Teknolojik Analizi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Seramik ve Cam Anasanat Dalı, İstanbul. 2002.
  20. Yüksel, İsmet. Gününüz Beğenisi ve Kitsch. Gaziantep: 1. Uluslararası Moda Sanat ve Tasarım Kongresi, 2017.
  21. (URL 1) https://www.cnnturk.com/turkiye/iznikteki-kazilarda-cini-firinlar-bulundu. Erişim tarihi: 2 Kasım 2020.
  22. (URL 2) www.tdk.gov.tr., Erişim tarihi: 2 Kasım 2020.