Vol. 7 No. 43 (2019)

Review Article

Symbol of the Sun in Different Cultures

Published 2019-12-31

Cilt 7 Sayı 43 kapak

Öz

Farklı Kültürlerde Güneş Sembolü

Bu makale sembol olarak Güneş’in tarihsel ve kültürel temellerine işaret ederek günümüzde yer alan pek çok davranış ve inancı anlamlandırmak üzere araştırılmıştır. İnsanın iletişim aracı olarak yazıdan önce anlatım aracı resim olmuştur. Her toplumun kendine ait gelişmişlik düzeyine uygun bir kültürü vardır. Kültür gelişmeye açık dinamik yapısı ile başka kültürlerle de etkileşimini zorunlu kılmaktadır. Sanatçı her dönem nesneden yola çıkıp, doğal biçimiyle tanıyıp araştırmıştır. Biçimlerini ve anlamlarını soyutlamayı geometrik biçimlerden yola çıkarak çalışmışlardır. Birbirinden bağımsız toplumlarda gelişen totemlerde bile aynı anlamı veren semboller gözükmektedir. Dolaylı yoldan anlatılan bir şeyi sembol ile anlatmak soyut biçimlere yönelmeyi gerektirir. Daire formu güneşi anlatıyorken bir yandan geometri, astroloji ve inanç dünyası alanı içinde yer almaktadır. Ritüellerin ortaya çıkmasında ilk insanların yaşadığı korku, büyü ve inanç etkili olmuştur. Doğadan yola çıkarak gerçekleştirilen ilk çizimler, güneş, ağaç, hayvan gibi sembollerin temelini oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler Kültür, İnanç, Sembol, Nesne, Güneş

Abstract

This article, as a symbol, pointed to the historical and cultural foundations of the Sun and it has been researched in order to make sense of the many behaviors and beliefs that take place today. It will not be correct to classify concepts that are difficult to classify as symbols and cultures. Before the writing as a means of communication, the expression tool was the picture. Each society has a culture that is appropriate to its own level of development. With its dynamic structure open to development, culture necessitates interaction with other cultures. They worked on abstraction of geometrical forms by abstracting their forms and meanings. Even in the totems that develop in independent societies, the symbols that give the same meaning appear. Explaining an indirect way through a symbol requires an orientation towards abstract forms. While the circle form tells the sun, it is in the world of geometry, astrology and belief. The fear, magic and belief that the first people experienced in the emergence of rituals were influential. The first realistic drawings based on nature formed the basis of symbols like sun, tree and animal. wars, worship, objects, beliefs and myths are some of the many factors that make up the culture of the community.

Keywords Culture, Faith, Symbol, Object, Sun

PDF (Turkish)

References

  1. Akurgal, E. (2015). Hatti ve Hitit Uygarlıkları, Phoenix, s:207.
  2. Akyol, A.A, Eskici, B ve Kadıoğlu, Y.K. (2006). Erzurum Yakutiye Medresesi Yapı Malzemeleri, Bozulmalar… Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi 46, s: 165-188. DOI: https://doi.org/10.1501/Dtcfder_0000001036
  3. Alp, Ö. (2009). Orta Asya’dan Anadolu’ya Kültürel Sembollere Giriş, Eflatun Yayınevi, Ankara.
  4. Arısoy, Y. (2018). Selçuklu Dönemi Seramiklerinde Simgeler ve Semboller, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitüsü Yüksek Lisans Tezi, s:62, Konya.
  5. Aydoğmuşoğlu, C. (2013). Sefevi, Kaçar ve Babür Bayrakları Üzerine Bir Değerlendirme, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S:13, s: 53-56-57.
  6. Aydos, E. (1990). Sevgi, Barış, Şefkat Gibi Soyut Kavramların Görsel İletişim Alanında Simge Haline Getirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
  7. Bayat, F. (2005). Mitolojiye giriş, Karam Araştırma ve Yayıncılık, Çorum.
  8. Bayat, F. (2006). Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı, s:204-205-209.
  9. Bayat, F. (2017). Kadim Türklerin Mitolojik Hikayeleri, Kesit Akademi Dergisi (The Journal Of Kesit Academy), Y:3, S:11, s: 730-733. DOI: https://doi.org/10.18020/kesit.1285
  10. Bilge, N. (2016). Türk Budizmi, http://ankaenstitusu.com/turk-budizmi-turk-budist-kozmoloji-ve-mitolojisi/
  11. Birecikli, F. (2010). Ana Hatlarıyla Friglerde Din, Gazi Akademik Bakış, C:4, S:7, s: 215-232.
  12. Black, J. Ve Green, A. (2003), Mezopotamya Mitolojisi Sözlüğü- Tanrılar, İfritler,Semboller, Aram Yayınevi, İstanbul.
  13. Bottero, J. (2003). Mezopotamya, Yazı, Akıl ve Tanrılar, Çev: Mehmet Emin Özcan ve Ayten Er, Dost Kitapevi, Ankara.
  14. Cartwright, M. (2018). Amaterasu, Çev: Büşra Erturan, Gorgon Dergisi İnternet Sitesi.
  15. http://gorgondergisi.org/amaterasu/
  16. Çatalbaş, R. (2011). Türklerde Hayvan Sembolizmi ve Din İlişkisi, Turan Stratejik Araştırmalar Merkezi Dergisi, C:3, S:12, s: 49-60.
  17. Çaycı, A. (2002). Anadolu Selçuklu Sanatında Gezegen ve Burç Tasvirleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, s: 90, Ankara.
  18. Çetin, Y. (2017). Türk İslam Bezeme Sanatında Gamalı Haç (Svastika) İle Çarkıfelek Motiflerinin Köken Ve İkografik Anlamları Üzerine Bir Değerlendirme, 1. Uluslararası İpekyolu Akademik Çalışmaları Sempozyumun da bildiri Olarak Sunulmuştur, s:354, Nevşehir. DOI: https://doi.org/10.26449/sssj.48
  19. Çoruhlu, Y. (2011). Erken Devir Türk Sanatı, Kabalcı Yayıncılık, s: 38, İstanbul.
  20. Çoşkun, İ. (2018). Hitit İmparatorluk Dönemi Krallık Asası, Sosyal Bilimler Ensitüsü Dergisi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, S:40, s: 9-26.
  21. Darga, M. (1992). Hitit Sanatı, Akbank Kültür ve Sanat Kitapları, İstanbul.
  22. Dickerson, M. (2018). A’dan Z’ye Sanat Tarihi, Çev: Orhan Düz, Say Yayınları, Ankara.
  23. Doğan, A. (2002). İslamiyet’ten Önce Türk İnancına Dair, Türkler Ansiklopedisi, s: 309-311, Ankara
  24. Erkut, S. (1992). Hitit Çağının Önemli Kült Kenti Olan Arinna’nın Yeri, Fs. Sedat Alp, Ankara s:159-165.
  25. Eczacıbaşı Ansiklopedisi, (1997). Güneş Kursu, Yem yayınevi. İstanbul.
  26. Eczacıbaşı Ansiklopedisi, (1997). Mitoloji (Anadolu Mitolojisi), Yem yayınevi, İstanbul.
  27. Ensert, H.K. (2005). MÖ. İkinci Binde “Kanatlı Güneş Kursu” İle Taçlandırılmış Anadolu Hitit Figürleri, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Dergisi, S:28, s: 25-47. DOI: https://doi.org/10.1501/Andl_0000000318
  28. Ertem, H. (2003). Hattiler ve Hititler Dönemi’nden Eski Türklere, Osmanlılara ve Günümüz Anadolusuna Kadar Uzanan Bazı Benzer Unsurlar-1, Ankara Üniversitesi Dergiler Veritabanı, s:39-71. DOI: https://doi.org/10.1501/Archv_0000000104
  29. Esin, E. (2004). Orta Asya’dan Osmanlıya Türk Sanatında İkonografik Motifler, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
  30. Eyüpoğlu, Z.İ, (1981). Anadolu Uygarlığı, Der Yayınları, İstanbul.
  31. Gavaz S, Ö. (2010). Hitit Metinlerinde Arinna’nın Güneş Tnrıçası, Çorum Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, S: 1, s: 102-103.
  32. Güç, A. (1996). “Güneş” İslam Ansiklopedisi, C:14, İstanbul.
  33. Günay. Ü ve Harun. G. (2007) Türklerin Dini Tarihi, Rağbet Yayınları, İstanbul.
  34. Haas V. (1995). Death and the Afterlife in Hittite Thought, Civilizations of the Ancient Near East Vol:III, J.M. Sason (ed.), : 2021-2030.
  35. Karaman, Ö. (2013). Görsel Bildirişim Aracı Olarak Jeosembollerin İnsan Üzerindeki Etkileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü.
  36. Munis, E. (1971). Evrimi ile Yazı Sanatı, Konya.
  37. Sevinç F. (2007). Hititlerde Ölülere ve Yer altı Tanrılarına Sunulan Kurbanlar, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara, s:99.
  38. Tanyu, F. (1980). İslamlıktan Önce Türklerde Tek Tanrı İnancı, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yay. s:15, Ankara.
  39. Turan, H. (2017). Şir ü Hurşit Tasvirinin Kökeni ve İçeriğine Dair Düşünceler, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10, S: 51, s: 445. DOI: https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1779
  40. Uncu, E. (2013). Mezopotamya, Anadolu ve Mısır Medeniyetlerinde Güneş Kültü, History Studies İnternational Journal of History, S: 5, s: 349-366, Ankara Üniversitesi.
  41. Uraz, M. (1967). Türk Mitolojisi, İstanbul.
  42. Uraz, M. (1992). Türk Mitolojisi,
  43. Ögel, B. (1993). Türk Mitolojisi, Ankara
  44. Öney, G. (1969). Anadolu Selçuklu Mimarisinde Aslan Figürü, Anadolu, s: 37-39.
  45. Özkan, M ve Doğan, E. (2013). VIII. Milletlerarası Türkoloji Kongresi, s:131, İstanbul.
  46. Wilkinson, K. (2011). Semboller ve İşaretler, Çev: Seda Toksoy, Alfa Yayınevi, İstanbul.