Parallax as a Space
Öz
Bir Mekan Olarak Paralaks
Mimarlığın ana konusu olan mekân kavramı, birçok tasarımcı, filozof, sosyolog tarafından farklı şekillerde tanımlanmaktadır. Genel olarak mekânı; bireyin içerisinde eylem gerçekleştirdiği ve bireyi çevresinden ayıran, duyu organları tarafından algılanan sınırlı bir boşluk olarak tanımlayabiliriz. Her mekân kullanıcılar tarafından farklı şekillerde algılanmakta ve deneyimlenmektedir. Deneyimler kullanıcıdan kullanıcıya değişse de mekâna dair genel bir ortak düşünce ortaya çıkmaktadır. Bunun aksine, mekân sınırlarının sorgulanması olgusu üzerinde özellikle durulması gereken bir önem taşımaktadır. Mekân sınırlarının sorgulanmasına yanıt olarak kimi mimarlar, tasarım sürecinde “paralaks” kavramından yararlanmaktadır. Paralaks kavramını nesnenin görünürdeki yerinin değişmesi olarak açıklayabiliriz. Paralaks; astroloji, felsefe, din, sosyoloji gibi birçok alanda kavramsal bir temel oluşturur. Mimaride paralaks kavramı, Slavok Zizek ile ortaya çıkmıştır. Bir mekâna olan bakış açısı paralaks ile geliştirildiğinde, sınırsız versiyonlar üretmek ve tasarıma yeni boyutlar kazandırmak mümkündür. Çalışma; paralaks kavramının mimarlık alanında kullanımını önemli mimarların bina tasarımları üzerinden örnekleyerek görünenin ötesinde bir gerçeklik olduğu düşüncesini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın yöntemi; nitel araştırma yöntemidir. Araştırmanın örneklemini tipik durum örneklemesi olarak Slavon Zizek’in “Mimari Paralaks” kitabında yer alan binalar oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, veri toplama yolu ile belge incelenmekte; belge incelemeleri tasarımların basılı ve dijital literatürde var olan yazılı belge ve fotoğraflarının analizini içermektedir. Çalışma örneklemleri Slavok Zizek’in mimari paralaksı ayırdığı üç düzey; “gerçek”, “simgesel”, “imgesel” ve paralaks kavramıyla gelen sanal mimari üzerinden analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, mimaride paralaks kavramının bina tasarımlarında doğrudan ya da dolaylı olarak belirli amaçlar için kullanılması hallerinin etkileri vurgusu yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler Mekân, Paralaks, Mimarlık, Slavok Zizek
Abstract
The concept of space, which is the main subject of architecture, is defined in many ways by many sociologists, philosophers and designers. It can be defined, in general, as a limited space which is sensorial perceived due to the man’s action performance and separates man from his environment. In this way, each space is experienced by its users in different ways. On the other hand, the users of architects question their designs by the limits of space. One of these discussions in design process benefit from the concept of “parallax”. “Parallax” is one of the conceptual basic in many fields, such as; astrology, philosophy, religion and sociology, and can be defined as a change in the apparent position of the object, in other words; the apparent displacement of an object. The concept of “architectural parallax” is firstly emerged by Slavo Zizek. In the light of Zizek’s view, the architectural parallax allows us to think about “architecture as an object” within different philosophical perspectives in order to bring new dimensions to the space and produce unlimited design versions of space. In this context, the study will illustrate the use of the concept of parallax in the field of architecture, through the building designs of famous architects, in the aim of expressing their realities beyond. The method of the study will be qualitative research method. The sampling of the research -as a typical case sampling- will be the buildings in which Slavoj Zizek mentions in his book; “Architecture Parallax”. The way of collecting data will base on the document analysis which includes the analysis of written and visual documents of the mentioned buildings. The buildings will be discussed according to the three levels where Slavok Zizek distinguishes in his book: “The Real”, “The Symbolic”, “The Imaginary” and will focus on the parallax of today’s virtual architecture phenomenon. As a result of this study, it will be theorized that parallax is used directly and/or indirectly for “certain” purposes, which they mainly refer on “globalization” by shaping building designs in today’s world.
Keywords Space, Parallax, Architecture, Slavoj Zizek