Vol. 7 No. 36 (2019)

Research Article

A Study in the Context of Self Criticism Regarding the Reliability Issues of Running News and Press in Turkey

Published 2019-05-31

  • Nur Esra Atmaca İstanbul Üniversitesi Sos. Bil. Ens. Gazetecilik
Cilt 7 Sayı 36 kapak

Öz

Türkiye’de Haberlerin Güvenilirlik Sorunu ve Basın Çalışanlarına İlişkin Özeleştiri Bağlamında Bir Araştırma1

Haber alma özgürlüğünün temel sorunu sayılabilecek güvenilirlik, gazetecilik mesleğine ilişkin güncelliğini yitirmeyen bir eleştiri konusudur. Habere duyulan ihtiyaç azalmasa da gazetecilik mesleğinin prestij kaybı yapılan sayısız araştırmanın ortak sonucudur. Haberin üretildiği kurumların siyasal iktidar, reklamveren ve patron üçgeninde menfaat odaklı yayın politikası güven sorununu yaratan yegane tutumdur. Bu minvalde sadece Türkiye’de değil, dünya çapında üretilen haberlerin uydurma, yalan ya da çarpıtılmış olması okuyucunun/izleyicinin daha çok dikkatini çeken bir durum haline gelmiştir. Ancak tablonun, genel sıralamada Türkiye’nin medyasına en az güvenen ülke olduğu gerçeğini işaret etmesi, basın çalışanlarının bu ortamı nasıl değerlendirdiği sorusunu da akıllara getirmektedir. Bu çalışmada basın çalışanlarına yönelik belli başlı alan araştırmalarının sonuçları ve bu sonuçların ortak paydası ışığında kanıksanan basın ortamının özeleştirisi, 61 basın çalışanının katıldığı bir anketle ortaya çıkarılmıştır. Böylece, bir yandan Türkiye’deki basın ortamı gazetecilerin gözünden yansıtılmaya çalışılırken, diğer yandan da gazetecilik mesleğine ve medyaya ilişkin güvenilirlik olgusu, bu alanda yapılmış güncel araştırma sonuçları ve basın alanında yaşanan dönüşümler ışığında irdelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler güvenilirlik, gazetecilik, basın çalışanları, alan araştırması, kutuplaşma, dönüşüm, Türk basını

Abstract

The reliability that can be regarded as the fundamental problem of freedom of getting news is a current matter of criticism on the profession of journalism. Altough, the need for the news is not reduced, the loss of the prestige of the journalism profession is the common result of the countless studies done on it. The policy based publication policy of the institutions where the news is produced in the political power, advertiser and boss triangle is the only attitude that reflects the problem of reliance. In this manner, not only in Turkey, but also in the whole world, the fabricated produced news wheather it is lie, canard or distorted has always been a phenomenon taking the more attention of the readers/viewers. However, the general ranking tables pointing out Turkey’s being the least confident country to it’s media brings out the question of how the press employees evaluate this environment. In this study, the results of the major field studies for the press and the self criticism of the media environment which are recognised in the light of the common stake of these results have been revealed by a survey done with 61 press employees. So, while on one hand the press environment in Turkey was being reflected through the thoughts/eyes of the journalists, on the other hand, the reliability of cases related to the profession of journalism and the media and also the current study results have been studied in the light of the changes on press field.

Keywords reliability, journalism, press employees, field study, polarization, conversion, Turkish press

PDF (Turkish)

References

  1. Alankuş, S. (Der). Medya, Etik ve Hukuk, 2.bs., IPS İletişim Vakfı Yayınları 2005, İstanbul, s. 69. 25 Mayıs 2018 tarihinde http://bianet.org/system/uploads/1/files/attachments/000/001/517/original/etik_hukuk.pdf?1447151242 adresinden alındı.
  2. Alemdar, K. (1999).Medya Gücü ve Demokratik Kurumlar. İstanbul: Afa Yayınları.
  3. Arsan, E. (2012) “Sivil İtaatsizlik Bağlamında Bir Araştırma: Gazeteci Gözüyle Sansür ve Otosansür” 13 Ekim 2018 tarihinde www.academia.edu/943533/Sivil_İtaatsizlik_Baglaminda_Turk_Basınında_Sansur_ve_Otosansur_2012_adresinden alındı.
  4. Bildirici, F. (14 Ağustos 2016). “Özeleştiri zamanı”. Hürriyet. 22.
  5. Çamlıbel, C. (30 Eylül 2013). “ABD’de yandaş medya yok”. Hürriyet. 5 Ekim 2018 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/gundem/abd-de-yandas-medya-yok-24816859 adresinden alındı.
  6. Uğur, C. (24 Şubat 2016). “Yürü ya kulum denen 6 şirket”. Birgün. 5.
  7. CareerCast.com. (2017). The Worst Jobs of 2017. 4 Ekim 2018 tarihinde https://www.careercast.com/jobs-rated/worst-jobs-2017 adresinden alındı.
  8. CareerCast.com. (2018). The Worst Jobs of 2018. 4 Ekim 2018 tarihinde https://www.careercast.com/jobs-rated/2018-worst-jobs?page=2 adresinden alındı.
  9. CareerCast.com. (2019). The Worst Jobs of 2019. 7 Haziran 2019 tarihinde https://www.careercast.com/jobs-rated/worst-jobs-of-2019?page=2 adresinden alındı.
  10. Dündar, C. (8 Ağustos 2014). “Böyle görev 40 yılda bir verilir”. Cumhuriyet. 9.
  11. Edelman. (2018) Trust Barometer Global Report. 5 Ekim 2018 tarihinde İstanbul, https://cms.edelman.com/sites/default/files/2018-01/2018%20Edelman%20Trust%20Barometer%20Global%20Report.pdf adresinden alındı.
  12. Güreli, N. (1999). “Türkiye’de Medyanın Genel Durumu”. Türkiye’de ve Almanya’da Yerel Gazetecilik, Konrad Adenauer Vakfı, 1999, Antalya.
  13. “Havuz nasıl doldu”. (8 Ağustos 2014) Cumhuriyet. 1.
  14. “It’s an Erdogan-eat-Dogan World Turkey’s last big independent media firm is snapped up by a regime ally”. (27 March 2018). The Economist. 4 Ekim 2018 2018 tarihinde https://www.economist.com/europe/2018/03/27/turkeys-last-big-independent-media-firm-is-snapped-up-by-a-regime-ally adresinden alındı.
  15. Kadir Has Üniversitesi (2017), Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Sonuçları, 29 Nisan 2018 tarihinde http://ctrs.khas.edu.tr/post/19/turkiye-sosyal-siyasal-egilimler-arastirmasi-2017-sonuclari adresinden alındı.
  16. Kadir Has Üniversitesi (2018), Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması Sonuçları, 5 Mayıs 2019 tarihinde http://ctrs.khas.edu.tr/post/34/turkiye-sosyal-siyasal-egilimler-arastirmasi-2018-sonuclari adresinden alındı.
  17. Karamuk, O. (28 Ağustos 2012). “Candaş Medya Irkçılık Yapıyor”. Sabah. 4 Ekim 2018 tarihinde https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2012/08/28/candas-medya-irkcilik-yapiyor adresinden alındı.
  18. Kongar, E. (18 Ekim 2014). “Havuz Medyası”. Cumhuriyet. 4 Ekim 2018 tarihinde http://www.cumhuriyet.com.tr/koseyazisi/131689/Havuz_Medyasi.html#. adresinden alındı.
  19. Reuters Institute. (2018). Digital News Report 2018. 11 Ekim 2018 tarihinde http://media.digitalnewsreport.org/wp-content/uploads/2018/06/digital-news-report-2018.pdf?x89475 adresinden alındı.
  20. “Sınır Tanımayan Gazeteciler: Türkiye basın özgürlüğünde 180 ülkede 157'nciliğe geriledi”. (25 Nisan 2018). BBC.com. 13 Ekim 2018 tarihinde www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-43896421 adresinden alındı.
  21. Tılıç, L. D. (1998). Utanıyorum Ama Gazeteciyim. İstanbul: İletişim Yayınları.
  22. (Der.). (2003). Türkiye’de Gazetecilik Eleştirel Bir Yaklaşım. Ankara: ÇGD Yayınları.
  23. “TRT’de cemaat operasyonu”. (10 Şubat 2014) Sözcü. 14 Ekim 2018 tarihinde http://www.sozcu.com.tr/2014/gunun-icinden/trtde-cemaat-operasyonu-2-455062/. adresinden alındı.
  24. “TRT’de Cemaat tasfiyesi”. (18 Ocak 2014) Ulusal. 14 Ekim 2018 tarihinde http://www.ulusal.com.tr/gundem/trtde-cemaat-tasfiyesi-h21179.html. adresinden alındı.
  25. “TRT’de paralel temizlik sürüyor”. (2014, 10 Temmuz) Yeni Akit. 14 Ekim 2018 tarihinde http://www.yeniakit.com.tr/haber/trtde-paralel-temizlik-suruyor-23560.html. adresinden alındı.
  26. “Türkiye Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 157. Sırada”. (26 Nisan 2018) Sözcü. 13 Ekim 2018 tarihinde http://www.sozcu.com.tr/2018/dunya/turkiye-basin-ozgurlugu-endeksinde-157-sirada-2369853/ adresinden alındı.
  27. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (2016) Temmuz 2016 Raporu. 14 Ekim 2018 tarihinde http://www.tgc.org.tr/raporlar/basin-raporlari/1041-temmuz-2016-raporu.html adresinden alındı.
  28. Uluslararası Şeffaflık Derneği. (2015). Cezasızlık ve Medya. 11 Ekim 2018 tarihinde http://www.seffaflik.org/wp-content/uploads/2015/03/Türkiye-Cezasızlık-Araştırması_Nihai-Rapor.pdf adresinden alındı.
  29. Ünlüer, Ayhan Oğuz, “Medyada Etik Söylem ve Medya Etiğini Biçimleyen Temel Belirleyiciler Üzerine Bir Değerlendirme”, Küresel İletişim Dergisi, sayı 2, Güz-2006, s. 8. 17 Ağustos 2017 tarihinde http://globalmedia-tr.emu.edu.tr/ adresinden alındı.
  30. Yapar Gönenç, Aslı “İletişim Teknolojilerinin Medya Üzerindeki Etkileri”, 1. International Symposium, Communication in the Millennium: A Dialogue Between Turkish and American Scholars, Anadolu Üniversitesi Yayınları, No:1440, İletişim Bilimleri Fakültesi Yayınları No: 50, Eskişehir, 2003, s. 445.
  31. Yaylagül, L. (2013). Kitle İletişim Kuramları: Egemen ve Eleştirel Yaklaşımlar. Ankara: Dipnot Yayınları.
  32. Yeşil, M. (2014). “Gazeteciliğin Etik Kuralları, İhlaller Ve Olası Önlemler: Gazetecilerin Etik Algılaması, Görüş Ve Önerileri - Nitel Bir Araştırma”. DOI: 10.7827/TurkishStudies.6146. Fakültesi Yayınları No: 50, Eskişehir, 2003, s. 445. 13 Ekim 2018 tarihinde https://www.researchgate.net/publication/271011603_Gazetecilerin_Etik_Algilamasi_-_Nitel_Bir_Arastirma adresinden alınmıştır.