Vol. 6 No. 29 (2018)

Review Article

Airport Business and Ownership Structure of Airports in Turkey

Published 2018-10-29

Cilt 6 Sayı 29 kapak

Öz

Havalimanı İşletmeciliği ve Türkiye’de Havalimanlarının Mülkiyet Yapısı

Amaç: Bu araştırma çalışmasında geçmişten günümüze Türkiye’de havalimanı işletmeciliğinin nasıl gerçekleştiği ve son yıllarda havalimanı ve terminal binalarının yapımında veya yenilenmesinde uygulanan Yap-İşlet-Devret yöntemi ile değişen işletmecilik anlayışı incelenmiştir. Burada amaçlanan Yap-İşlet-Devret yönteminin havalimanı işletmeciliği için artı ve eksi yönlerini belirlemek ve faydalı bir uygulama olup olmadığı sorusuna cevap vermektir.

Yöntem: Bu araştırma çalışması, nitel araştırma yöntemi kapsamında literatür taraması ve arşiv araştırması yapılarak hazırlanmıştır. Türkiye’de sivil hava trafiğine açık havalimanlarının mülkiyet ve işletme durumları incelenmiş ve Sabiha Gökçen Havalimanı’nın kuruluşu ile Yap-İşlet-Devret yöntemi kapsamında 2009’da yapılan Yeni Dış Hatlar Terminali ve Ekleri’nin yapım ve işletim süreci detaylı olarak ele alınmıştır.

Bulgular: Türkiye’de yer alan havalimanlarının tamamına yakınının mülkiyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na bağlı bir kamu kuruluşu olarak faaliyet gösteren Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü’nde bulunmaktadır. DHMİ bu havalimanlarından bazılarını son yıllarda Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli ile kısıtlı devlet kaynaklarını kullanmadan özel sektöre finanse ettirerek faaliyete geçmesini sağlamaktadır.

Sonuç: Literatürde Türkiye’de havalimanı işletmeciliğinin tarihçesini doğrudan konu alan bir çalışma bulunmamaktadır. Havalimanı işletmeciliği Türkiye’deki havalimanları üzerinden incelenerek literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler havalimanı, sivil havacılık, havalimanı mülkiyeti, havalimanı işletmeciliği

Abstract

Purpose: This research study of the past in the present day airport operations in Turkey and the Make realized how in airport terminal buildings and applied in the construction or renovation in recent years Build-Operate-Transfer method was examined by changing management approach. The purpose of this course is to determine the plus and minus aspects of the Build-Operate-Transfer method for airport operations and to answer the question whether this is a useful application.

Method: This research study was prepared by literature review and archive research within the scope of qualitative research method. ownership and operation of airports open to civil air traffic situation in Turkey were examined and The construction and operation process of Sabiha Gökçen Airport and the New International Terminal and its Attachments in 2009 within the scope of Build-Operate-Transfer Method were discussed in detail.

Findings: Ownership of almost all the airports located in Turkey General Directorate of State Airports Authority, which operates as a public institution under the Ministry of Transport and Infrastructure. In recent years, DHMİ has provided some of these airports with the Build-Operate-Transfer (BOT) model to finance the private sector without using limited state resources.

Opinions: In the literature, the history of airport operations in Turkey are no studies directly subject areas. Airport operations are intended to contribute to the literature by examining over airports in Turkey.

Keywords airport, civil aviation, airport property, airport business

PDF (Turkish)

References

  1. Anadolu Jet. (2018). Hakkımızda: Anadolu Jet. Ağustos 27, 2018 tarihinde Anadolu Jet web sitesi: https://www.anadolujet.com/tr/kurumsal/hakkimizda adresinden alındı
  2. Annex14. (2006). Cilt 1 Havaalanı Tasarımı ve İşletimi. Ankara: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Yayınları.
  3. Battal, Ü. (2006). Bir Kamu Yatırımı Olarak Havaalanı Mülkiyet Yapısı ve Finansman Kaynakları. Amme İdaresi Dergisi, 39(3), 95-118.
  4. DHMİ. (2018). Temmuz 15, 2018 tarihinde DHMİ web sitesi: www.dhm.gov.tr/havaalanlari.aspx adresinden alındı
  5. DHMİ Faaliyet Raporu. (2016). Temmuz 25, 2018 tarihinde DHMİ web sitesi: www.dhmi.gov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=14&dosyaID=2448 adresinden alındı
  6. DHMİ İstatistikler. (2018). Ağustos 01, 2018 tarihinde DHMİ web sitesi: www.dhmi.gov.tr/istatistik.aspx adresinden alındı
  7. DHMİ İstatistikler. (2018). Haziran 28, 2018 tarihinde DHMİ web sitesi: www.dhm.gov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=14dosyaID=1049 adresinden alındı
  8. DHMİ revize İşletme Bütçesi. (2017). Temmuz 10, 2018 tarihinde DHMİ web sitesi: www.dhmi.ov.tr/getBinaryFile.aspx?Type=9%dosyaID=707 adresinden alındı
  9. Doganis, R. (2006). The Airline Business. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203596807
  10. DPT Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı. (2000). Makina İmalat Sanayii Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı.
  11. Erel, C. (2010, Ocak 12). 'Türk Silikon Vadisi' Hayata Geçiriliyor...1987'den Günümüze İleri Teknoloji Parkı (İTEP). Ağusto2 07, 2018 tarihinde www.canerel.com.tr/v2/images/publication/makale1987WEByayin.pdf adresinden alındı
  12. Havaalanları Daire Başkanlığı, S. G. (2009). 2002'den 2008'e Sivil Havacılık. Ankara: T.C. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürülüğü Yayınları.
  13. HEAŞ. (2018). Ağustos 05, 2018 tarihinde HEAŞ web sitesi: www.sgairport.com/kurumsal/tarihçe adresinden alındı
  14. Heathrow Airport. (2018, Temmuz 10). Temmuz 10, 2018 tarihinde Heathrow Airport web sitesi: http://www.heathrow.com/company adresinden alındı
  15. Hürriyet Gazatesi. (2007, Temmuz 10). Sabiha Gökçen nefes kesti, ipi 3.1 milyar dolara Limak Grubu göğüsledi. Ekonomi Haberleri. Ağustos 25, 2018 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/sabiha-gokcen-nefes-kesti-ipi-3-1-milyar-dolara-limak-grubu-gogusledi-6860076 adresinden alındı
  16. Hürriyet Gazetesi. (2011, Şubat 16). Sabiha Gökçen'e İlk Kira Ödemesi. Ekonomi Haberleri. Ağustos 30, 2018 tarihinde www.hurriyet.com.tr/amp/ekonomi/sabiha-gokcene-ilk-kira-odemesi-17010200 adresinden alındı
  17. İSG. (2018). Basın Odası. Ağustos 26, 2018 tarihinde İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı web sitesi: www.sabihagokcen.aero/basin-odasi/basin-kupurleri/sabiha-gokcen-uluslararasi-havalimani adresinden alındı
  18. İSG. (2018). ödüllerimiz. Ağustos 26, 2018 tarihinde Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı web sitesi: www.sabihagokcen.aero/kurumsal-bilgiler/odullerimiz adresinden alındı
  19. Karaca, A. D. (2015). Türkiye'de Havayolu Ulaşımında Havaalanlarının Yeri ve Çevresel Etkileri: Sabiha Gökçen Havalimanı Örneği. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  20. Kuyucak, F. (2007). Havaalanlarında Değer Odaklı Yönetim Yönelimli Bilgi Sitemlerinin Kullanılması ve Atatürk Havalimanı Terminal İşletmeciliği Uygulaması. Doktora Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
  21. Kuyucak Şengür, F. (2017). Havalimanı İşletmeciliğinde Yeni Eğilimler: Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim İktisat Ve İşletme Dergisi, 13(4), 751-766. DOI: https://doi.org/10.17130/ijmeb.2017433406
  22. Özenen, C. G. (2003). Havaalanı Ytırımlarında Özelleştirme Dünyadaki Uygulamalar ve Türkiye İçin Öneriler. DPT Uzmanlık Tezi. Ankara: İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Altyapı ve Hizmetler Dairesi.
  23. Parker, D. (1999). The Performence off BAA before and after privatisation - A DEA study. journal of The Transport Economics and Policy, 133-146. DOI: https://doi.org/10.3828/jtep.1999.33.2.133
  24. Sabiha Gökçen Havalimani. (2018). Ağustos 08, 2018 tarihinde Sabiha Gökçen Havalimani web sitesi: https://www.sabihagokcen.aero/kurumsal-bilgiler/isg-hakkinda adresinden alındı
  25. SHGM Havaalanı El Kitabı Talimatı. (2015, Kasım 09). Temmuz 30, 2018 tarihinde SHGM web sitesi: web.shgm.gov.tr/documens/sivilhavacilik/files/mevzuat/sektore/talimatlar/SHT-HEK.PDF adresinden alındı