Optimal Planning With Fuzzy Linear Programming Method: Application in a Business Which Recycles Food and Agricultural Products Wastes
Öz
Bulanık Doğrusal Programlama Yöntemi ile Optimal Planlama: Gıda ve Tarım Ürünleri Atıklarından Geri Dönüşüm Yapan Bir İşletmede Uygulama
Nüfusun artışı ile birlikte her geçen gün artan atık miktarı tüm dünyada sorun haline gelmektedir. Her neslin eşit şartlarda daha iyi yaşam sürdürebilecekleri bir dünya için hem atık miktarını azaltabilecek hem de atıklardan enerji, hammadde gibi ülke ekonomisine katkı sağlayabilecek şekilde faydalanma yollarından biri geri dönüşümdür. Geri dönüşüm, aynı zamanda şimdiki nesil ile gelecek neslin yaşama hakkını adaletli bir şekilde koruyan sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlamaktadır. Geri dönüşüm, rekabet ortamında karlılıklarını ve devamlılıklarını sağlamak isteyen işletmeler için yeni bir iş sahasıdır. Diğer yandan işletmeler maliyetlerini en aza indirmek isterler. Bulanık doğrusal programlama ile işletme maliyetleri minimize edilebilmektedir. Bulanık doğrusal programlama; belirsizlik altında karar almada, karmaşık problemleri modellemede, gerçek yaşam problemlerini matematiksel modeller haline getirmede ve esnek sonuçlar elde etmede doğrusal programlamaya göre daha kullanışlıdır. Bu çalışma; gıda ve tarım ürünleri atıklarının yem hammaddesine geri dönüşümü ile değerlendirilebildiğine dikkat çekerek geri dönüşüme yeni bir bakış açısı getirmesi, sürdürülebilir kalkınmanın devamlılığının sağlanması, çevreye ve ekonomiye verilen zararın azaltılması konularına vurgu yapmak, gıda ve tarım ürünleri atıklarından yem hammaddesi geri dönüşümü yapan bir işletme için işletme toplam maliyetini bulanık doğrusal programlama modeli kullanarak minimize etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında gıda ve tarım ürünleri atıklarından geri dönüşüm ile yem hammaddesi yapan bir işletmede işletme toplam maliyetini minimize edecek bulanık doğrusal programlama modeli kurulmuş ve model LINDO 6.01 programıyla çözülmüştür. Çalışma sonucunda, işletmenin toplam maliyetine oranla; bulanık doğrusal programlama yöntemine göre elde edilen optimum çözüm modeline ait toplam maliyet % 26 daha avantajlı olarak elde edilerek işletmeye tasarruf sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler Geri Dönüşüm, Sürdürülebilir Kalkınma, Gıda ve Tarım Ürünleri Atıklarının Yem Hammmaddesine Geri Dönüşümü, Bulanık Doğrusal Programlama
Abstract
The amount of waste is increasing every passing day with the increase of the population is becoming a problem all over the world. Each generation could reduce the amount of waste both for a world on equal terms to pursue a better life as well as energy from waste, so that it can benefit from one of the ways to contribute to the national economy as raw materials are recycled. Recycling, also contributes to sustainable development in a way that does justice to protect the right to life of the current generation and future generations. Recycling is a new business field for businesses that want to ensure their continuity and profitability in a competitive environment. On the other hand businesses want to minimize their costs. Fuzzy linear programming operating costs may be minimized. Fuzzy linear programming; in decision-making under uncertainty, complex problems in modeling, real-life problems in making mathematical models and the results are useful in obtaining flexible than linear programming. This work; food and agricultural products by drawing attention could make evaluation by recycling the raw feed of waste recycling to a new point of view to point out, ensuring the continuity of sustainable development, environment and economy to make emphasis on the reduction, the loss of food and agricultural products business to a company engaged in feed raw material recycling of waste the total cost of using fuzzy linear programming model is performed in order to minimize. In the application part of the study of food and agricultural products from recycled waste will minimize the total cost of operating a business in which the raw material was established fuzzy linear programming model and the model was solved with LINDO 6.01 program. In conclusion, compared to the total cost of the business; the total cost of the optimum model obtained by the fuzzy linear programming solution method is more advantageous savings of 26 % were obtained in operation.
Keywords Recycling, Sustainable Development, Recycling Food and Agricultural Products Waste to Raw Feed, Fuzzy Linear Programming