Vol. 5 No. 17 (2017)

Research Article

Feminine Gender Role Stress, Perception of Honor and Gender Role Attitude on Female University Students

Published 2017-10-31

Cilt 5 Sayı 17 kapak

Öz

Kadın Üniversite Öğrencilerinde Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi, Namus Anlayışı ve Toplumsal Cinsiyet Rolü Tutumu

Bu çalışmanın amacı, kadın toplumsal cinsiyet rolü stresinin kadına ilişkin “namus” anlayışı tutumu ve toplumsal cinsiyet rolü tutumu değişkenleri tarafından yordayıp yordanmadığının belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye’de farklı üniversitelerde öğrenim görmekte olan 446 kadın üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada nicel yöntem tercih edilmiştir. Veriler “Kişisel Bilgi Formu”, “Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği”, “Kadına İlişkin “Namus” Anlayışı Tutum Ölçeği” ve “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler Pearson korelasyon testi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılarak test edilmiştir. Analizlerde SPSS 23.0 paket programı ile kullanılmıştır. Bulgular, evlilik öncesi cinsellik/namus anlayışı, geleneksel toplumsal cinsiyet rolü ve eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolünün kadın toplumsal cinsiyet rolü stresinin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Yordayıcı değişkenlerin göreli önem sırası ise evlilik öncesi cinsellik, geleneksel toplumsal cinsiyet rolü, eşitlikçi toplumsal cinsiyet rolü, eşitlikçi namus anlayışı ve geleneksel namus anlayışı şeklinde olmuştur. Öte yandan, eşitlikçi namus anlayışı ve geleneksel namus anlayışı değişkenlerinin kadın toplumsal cinsiyet rolü stresinin yordanmasında anlamlı katkı sağlamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış ve bu doğrultuda araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi, Kadına İlişkin Namus Anlayışı, Toplumsal Cinsiyet Rolü Tutumu

Abstract

The aim of the current study was to examine whether approaches to women’s honor and gender roles attitudes predict feminine gender role stress. Participants of the study consisted of 446 female students studying in different universities in Turkey. Quantitative research methods were used in the current study. The data was collected through the “Personal Information Form (PIF)”, “Feminine Gender Role Stress Scale (FGRSS)”, “Attitudes on Approaches to Women’s “Honor” Scale (AAWA)”, “Gender Roles Attitudes Scale (GRAS)”. Data was analyzed by Pearson correlation coefficient and multiple linear regression analysis. SPSS 23.0 software package was conducted for data analysis. The results show that premarital sexual activity perception of honor; egalitarian gender role and traditional gender role significantly predict FGRS. It has been found that firstly premarital sexual activity perception of honor, secondly egalitarian gender role, thirdly traditional gender role predict the levels of feminine gender role stress levels of female university students. Also, egalitarian perception of honor and traditional gender role did not significantly predict FGRS.

Keywords Feminine Gender Role Stress, Attitudes on Approaches to Women's Honor, Gender Role Attitude

PDF (Turkish)

References

  1. Acar, N. V., Acar, T., Arıcı, F., Avcı, Ö. H., Dinçel, E.F., Kepir, D.D., Kızıldağ, S., Ulaş, Ö., ve Zorbaz, S. D. (2012). Dictionary of psychological Counseling and Guidance Terms. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Terimleri Sözlüğü: İngilizce/Türkçe. Nobel Yayınevi: Ankara.
  2. Bekker, M. & Boselie, K., (2002). Gender and stress: is gender role stress? A re-examination of the relationship between feminine gender role stress and eating disorders. Stress and Health, 18 (3) 141-149. DOI: https://doi.org/10.1002/smi.933
  3. Bora, A. ve Üstün, İ. (2008). Sıcak aile ortamı: Demokratikleşme sürecinde kadın ve erkekler. İstanbul: TESEV.
  4. Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: PegemA Yayıncılık.
  5. Dökmen, Z. Y. (2010). Toplumsal cinsiyet: Sosyal psikolojik açıklamalar. (5.Baskı). Ankara: Remzi Kitapevi.
  6. Dünya Ekonomik Forumu (DEF). (2016). The global gender gap report. Erişim tarihi: 20.03.2017, http://www3.weforum.org/docs/GGGR16/WEF_Global_Gender_Gap_Report_2016. pdf.
  7. Efthim, P. W., Kenny, M. E. & Mahalik, J. R. (2001). Gender role stress in relation to shame, guilt, and externalization. Journal of Counseling and Development: JCD, 79(4), 430. DOI: https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.2001.tb01990.x
  8. Eisler, R. M. (1995). The relationship between masculine gender role stress and men's health risk: The validation of a construct. A New Psychology of Men, 207– 228.
  9. Eisler, R. M. & Blalock, J. A. (1991). Masculine gender role stress: Implications for the assessment of men. Clinical Psychology Review, 11(1), 45-60. DOI: https://doi.org/10.1016/0272-7358(91)90137-J
  10. Eisler, R. M. & Skidmore, J. R. (1987). Masculine gender role stress scale development and component factors in the appraisal of stressful situations. Behavior Modification, 11(2) 123-136. DOI: https://doi.org/10.1177/01454455870112001
  11. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer publishing company.
  12. Gillespie, B. L. & Eisler, R. M. (1992). Development of the feminine gender role stress scale: A cognitive-behavioral measure of stress, appraisal, and coping for women. Behavior Modification, 16(3), 426-438. DOI: https://doi.org/10.1177/01454455920163008
  13. Gökalp, P. G. (2003). Stres, anksiyete ve kadın. İçinde Toplumsal Cinsiyet, Sağlık ve Kadın. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi (HÜKSAM) Yayınları.
  14. Gürsoy, E. ve Özkan, H. A. (2014). Türkiye’de üniversite öğrencilerinin kadına ilişkin “namus” algısı”. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 5(3), 149-159.
  15. Gürsoy, E. ve Özkan, H. A. (2011). Üniversite öğrencilerinde Kadına İlişkin “Namus” Anlayışı Tutum Ölçeği (KINATÖ) geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Sağlık ve Toplum Dergisi, 3, 28-37.
  16. Ergil, D. (1980). Türkiye’de terör ve şiddet. Ankara: Turhan Kitabevi.
  17. Haskan-Avcı, Ö., Bayar, Ö. ve Koç, M. (2016). PDR Öğrencilerinde Boyun Eğici Davranışlar ve Toplumsal Cinsiyet. Sözlü bildiri. Hedefe Doğru İnsan (PDR Sempozyumu), Samsun.
  18. Kardam F, Alpar Z, Yüksel İ, ve Ergün E. (2006). Türkiye'de namus cinayetlerinin dinamikleri, eylem programı için öneriler sonuç raporu. Nüfus Bilimler Derneği Yayını. Ankara.
  19. Kavuncu, A. N. (1987). BEM Cinsiyet Rolü Envanteri'ni Türk toplumuna uyarlama çalışmaları, Yüksek Lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  20. Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge.
  21. Knafo, A., Iervolino, A. C. & Plomin, R. 2005. Masculine girls and feminine boys: genetic and environmental contributions to atypical gender development in early childhood. Journal of Personality and Social Psychology, 88(2), 400. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.88.2.400
  22. Koç, M. (2016). Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi. Sözlü bildiri. Hedefe Doğru İnsan (PDR Sempozyumu), Samsun.
  23. Koç, M., Haskan-Avcı, Ö. ve Bayar, Ö. (2017). Kadın Toplumsal Cinsiyet Rolü Stresi Ölçeği’nin (KTCRSÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 284-297. DOI: https://doi.org/10.21764/efd.64170
  24. Kodan, S. (2013). Evli bireylerin evlilik kalitesi toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları ve yaşam doyumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  25. Köker, S. (1991). Normal ve sorunlu ergenlerin yaşam doyumu düzeyinin karşılaştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  26. Lazarus, R. S. & Folkman. S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York.
  27. Martz, D. M., Handley, K. B. & Eisler, R. M. (1995). The relationship between feminine gender role stress, body image, and eating disorders. Psychology of Women Quarterly, 19(4), 493-508. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1995.tb00088.x
  28. Okyay, G. (2007). Women victimization: In the case of family honor in Turkey. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  29. Perry, K. L. (2010). Gender role and women's health: Effects of feminine gender role stress and femininity on somatic symptoms and sexual functioning. Seattle Pacific University, USA.
  30. Sakallı-Uğurlu, N. ve Akbaş, G. (2013). Namus Kültürlerinde “Namus” ve “Namus adına Kadına Şiddet: Sosyal Psikolojik Açıklamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 16 (32), 76- 91.
  31. Sır, A. (2006). Namusun algılanışı araştırması: Suçlu kim?. Güney Doğu ve Doğu Anadolu Bölgesinde namus kisvesi altında işlenen cinayetler ile mücadelede kalıcı yöntemler geliştirme projesi raporu (Diyarbakır), 87-124.
  32. Tang, C. S. & Lau, B. H. B. (1995). The Chinese Gender Role Stress Scales factor structure and predictive validity. Behavior modification, 20(3), 321-337. DOI: https://doi.org/10.1177/01454455960203005
  33. TBMM Araştırma Komisyonu Raporu (2005). Dönem Töre ve Namus Cinayetleri ile Kadınlara ve Çocuklara Yönelik Şiddetin Sebeplerinin araştırılarak alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi. Erişim tarihi: 08.02.2016, https://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/donem22/yil01/ss1140m.htm.
  34. UNFPA (2005). Türkiye’deki namus cinayetlerinin dinamikleri: Hareket Olasılıkları. Population Association, UNFPA. Erişim tarihi: 08.02.2016. www.unfpa.org.tr/rapyay/namuscinayet.doc
  35. Vargün, B. (2002). Ortadoğu Teknik Üniversitesi fen edebiyat fakültesi ve Ankara Üniversitesi dil ve tarih coğrafya fakültesi öğrencileri arasında bir kültür derneği olarak bekaret kavramının sosyal antropolojik açıdan incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  36. Well, S., Kolk, A. M. & Arrindell, W. A. (2005). Cross-cultural validity of the masculine and feminine gender role stress scales. Journal of Personality Assessment, 84(3), 271-278. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327752jpa8403_06
  37. Kessler, R. C., McLeod, J. D., & Wethington, E. (1985). The costs of caring: A perspective on the relationship between sex and psychological distress. In Social support: Theory, research and applications (pp. 491-506). Springer Netherlands. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-009-5115-0_25
  38. Yirmibeşoğlu, V. (2007). Töre ve Namus Gerekçesiyle İşlenen Cinayetler. Toprağa Düşen Sevdalar. İstanbul: Hürriyet Gazetesi.
  39. Zeyneloğlu, S., ve Terzioğlu, F. (2011). Toplumsal cinsiyet rolleri tutum ölçeğinin geliştirilmesi ve psikometrik özellikleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40, 409-420.