Vol. 5 No. 16 (2017)

Research Article

Universal Design Based Informative Equipments in Educational Institutions

Published 2017-10-25

Cilt 5 Sayı 16 kapak

Öz

Eğitim Kurumlarında Evrensel Tasarım Eksenli Bilgilendirici Donatılar

Tasarımda işlevsellik, günümüz gereksinimleri dahilinde yeni bir boyut kazanmış; “ortalama kullanıcı için işlevsel tasarım” yerine “geniş çeşitlilikte bir kullanıcı grubunun gereksinimlerini eşit biçimde karşılayabilen tasarım” daha çok ihtiyaç duyulur hale gelmiştir. Ürün, hizmet ve mekanların düzenlenmesini kapsayan bu geniş perspektifli yaklaşım evrensel tasarım olarak adlandırılmaktadır. Evrensel tasarım mümkün olan en geniş kullanıcı grubuna hizmet etme amacı taşıması sebebiyle kapsayıcı tasarım olarak da adlandırılmaktadır. Dinamik ve çeşitli kullanıcı profillerine sahip olup, kapsayıcılık kavramına somut örnek teşkil etmeleri sebebiyle; evrensellik ve kapsayıcılık kavramları eğitim kurumları üzerinden açıklanmıştır. Sosyal eşitlikçi tutumları, evrensel tasarım kavramı ile eğitim kurumlarını misyonları bakımından bağdaştıran bir diğer özellik olarak ele alınmıştır. Eğitsel mekan ve hizmetlere eşit ölçüde erişebilmek, eğitime eşit katılımın temin edilebilmesi için önemli bir husustur. Çalışma, eğitim kurumlarındaki bilgilendirici mekan donatılarının evrensel tasarım yaklaşımına göre düzenlenmesindeki esasların incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Alan yazın bulguları, standart ve yönetmeliklerden elde edilen verilerin derlenmesi yoluyla, evrensel tasarım ilkelerinin pratikteki karşılığı olan teknik düzenlemeler açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler Bilgilendirme, erişilebilirlik, evrensel tasarım, işaretleme, kapsayıcı tasarım

Abstract

Functionality in design has gained a new dimension within today's requirements; "a design that can meet the needs of a wide variety of user groups equally" has become more and more needed rather than "functional design for the average user". This broad perspective approach, including the arrangement of products, services and environments, is called universal design. Universal design is also called inclusive design because it is intended to serve the widest possible user group. Since they are a concrete example of the concept of inclusiveness with dynamic and diverse user profiles; universality and inclusiveness are explained through the educational institutions. The social equitable attitudes are considered as another feature that reconciles the universal design concept with the educational institutions in terms of their missions. Equal access to educational facilities and services is an important aspect of ensuring equal access to education. The study was designed to examine the basics of organizing informative environmental equipments in educational institutions according to universal design approach. Through the review of literature and standards; technical regulations which are the practical counterpart of universal design principles are explained.

Keywords Information, accessibility, universal design, signage, inclusive design

PDF (Turkish)

References

  1. Abu- Ghazzeh, T. M. (1996). Movementand Wayfinding in the King Saud University Built Environment: A Look at Freshman Orientationand Environmetal Information. Journal of EnvironmentalPsychology, 16. DOI: https://doi.org/10.1006/jevp.1996.0026
  2. Ahrentzen, S. & Steele, K. (2009). Advancing Full Spectrum Housing. https://d3dqsm2futmewz.cloudfront.net/docs/stardust/advancing-full-spectrum-housing/full-report.pdf 30 Temmuz 2017 tarihinde adresinden erişilmiştir.
  3. ASI (ArchitecturalSignageInnovations). (2017). LRV Calculatorfor ADA Signage. 2 Ağustos 2017 tarihinde http://asisignage.com/resources/lrv-calculator/ sayfasından erişilmiştir.
  4. Aygenç, E. (1992). Tarihi ve Turistik Yerler İçin Görsel Bildirişim Sistemi Tasarımı. Sanatta Yeterlik Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  5. Baer, K. (2009). Information Design Workbook. Massachussets: Rockport.
  6. Broglio, S. P.,Collins, M. W., Williams, R. M., Mucha, A., ve Kontos, A. (2015). CurrentandEmergingRehabilitationforConcussion: A Review of theEvidence. Clin Sports Med, 34 (2). DOI: https://doi.org/10.1016/j.csm.2014.12.005
  7. DCSF- UK (DepartmentforChildren, Schools andFamilies). (2008). DesigningforDisabledChildrenandChildrenwith Special EducationalNeeds. 30 Temmuz 2017 tarihinde https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/276698/Building_Bulletin_102_designing_for_disabled_children_and_children_with_SEN.pdf adresinden erişilmiştir.
  8. Dostoğlu, N., Şahin, E., Taneli, Y. (2009). Evrensel Tasarım: Tanımlar, Hedefler, İlkeler, Mimarlık Dergisi, 347.
  9. EGED-Eğitimde Görme Engelliler Derneği. (2015). Üniversitelerde Engellilere Yönelik Erişilebilirlik Hususunda Mevcut Durum Analizi 2014-2015. (Ed. E. Taşgın). Ankara.
  10. Ergenoğlu, A. S. (2013). Mimarlıkta Kapsayıcılık: Herkes için Tasarım. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi Basım-Yayın Merkezi.
  11. Erkılıç, M. (2012). Inclusive Schools And Urban Space Diversity: Universal Design Strategies in Use. METU JFA. 29 (1).
  12. Hacıhasanoğlu, I. (2003). Evrensel tasarım. Tasarım+Kuram, 3. DOI: https://doi.org/10.23835/tasarimkuram.240838
  13. Kaplan, H. ve Öztürk, M. (2004). Engelliler, Kamu Mekanı ve Engelsiz Tasarım: Kamusal İç Mekanlarda İrdelenmesi İçin Bir Çerçeve. Planlama Dergisi, 2.
  14. Kaplan, H. (2007). Kentsel MekanlarınErişebilirliği ve Okunaklılığını Sağlamada Kentsel Tasarımın Bir Bileşeni Olarak Engelsiz Tasarım. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bülteni. 46.
  15. Kaymaz, M. K. (2015). Eğitim Yapılarında Bedensel Engellilere Yönelik “Engelsiz Tasarım”. Selçuk-Teknik Dergisi, Özel Sayı-1 (UMK-2015).
  16. Koca, D. ve Yılmaz, M. (2017). Engelliler İçin Mekan Düzenlemelerinde Kapsayıcı Tasarım. Yükseköğretim Kurulu: Ankara.
  17. MEB (Milli Eğitim Bakanlığı). (2013). Eğitim Yapıları Asgari Tasarım Standartları 2013 Yılı Kılavuzu. MEB Yayınları: Ankara.
  18. Mollerup, P. (2013). Wayshowing>Wayfinding: Basic& Interactive. Amsterdam: BIS.
  19. Muğan Akıncı, G. (2014). Evrensel Tasarım Yaklaşımı: Bayburt Üniversitesi Yerleşkesi Örneği. Tasarım+Kuram. 17.
  20. Nini, P. (2010). Tipografi ve Yaşlanma Sürecindeki Gözler: Görme Sorunları Olan Yaşlı İzleyiciler İçin Yazıtipi Okunaklılığı. (Çeviri: Leyla Tonguç Basmacı). GMK Grafik Sanatlar Üzerine Yazılar, 89.
  21. Niu, L.,Xu, L., &Tang, Z. (2008). Use of Gestalt in Wayfinding Design and Analysis of WayfindingProcess. Frontiers of Architecture andCivilEngineering in China, 2(4). DOI: https://doi.org/10.1007/s11709-008-0040-8
  22. Sanford, J. A. (2012). Universal Design as a RehabilitationStrategy: Design fortheAges. New York: Springer Publishing.
  23. Sarıkavak, N. K. (1997). Tipografinin Temelleri. Ankara: Doruk.
  24. SEGD(The Societyfor Experiential Graphic Design). (2011). Universal Symbols in Health Care- Developing a Symbols-Besed Way finding System. Hablamos Juntos.
  25. SEGD. (2013). Johns Hopkins i-Site Information Kiosk. 9 Ağustos 2017 tarihinde https://segd.org/content/johns-hopkins-i-site-information-kiosk erişilmiştir.
  26. SÜ. ve NEÜ. EÖB. (Selçuk Üniversitesi ve Necmettin Erbakan Üniversitesi Engelli Öğrenci Birimleri). (2016). Engelli Öğrenci Birimi Yönetici ve Öğretim Elemanları İçin Engelli Hakları Kılavuzu. 6 Ağustos 2017 tarihinde www.selcuk.edu.tr/engelli_ogrenci/birim/web/sayfa/ayrinti/43470/tr#_Toc449424668 sayfasından erişilmiştir.
  27. Tepecik, A. (2002). Grafik Sanatlar: Tarih-Tasarım-Teknoloji. Ankara: Detay.
  28. TSE (Türk Standardları Enstitüsü). (2012). TS 9111. 9 Ağustos 2017 tarihinde http://hissedilebiliryuzeyler.com/pdf/tse9111.pdf adresinden erişilmiştir.
  29. Vanderklipp, M. (2013). A SeamlessExperience. American School &University, November.
  30. WHO, World HealthOrganization. (2017). Healthtopics: Disabilities. 27 Temmuz 2017 tarihinde http://www.who.int/topics/disabilities/en/ sayfasından erişilmiştir.
  31. Yavuzdemir, M. (2011). Hissedilebilir Yüzey Uygulaması. Ankara: T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Rehabilitasyon ve Eğitim Dairesi Başkanlığı.