Vol. 5 No. 12 (2017)

Research Article

The Relationship of Social Dominance Orientation With Personality Features

Published 2017-05-30

Cilt 5 Sayı 12 kapak

Öz

Sosyal Baskınlık Yöneliminin Kişilik Özellikleriyle İlişkisi

Literatürde sosyal baskınlık yöneliminin bir kişilik özelliği olmaktan daha çok, kişilik özellikleriyle ilişkili bir tutum olabileceği noktasından hareketle bu ilişkiyi inceleyen araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı sosyal baskınlık yöneliminin kişilik özellikleriyle ilişkisinin araştırılmasıdır. Analiz sonuçlarına göre, eğitim, cinsiyet ve işbirliğine yatkınlık karakter boyutu değişkenlerinin sosyal baskınlığa ait varyansın %30,6’sını açıkladığı, erkeklerin sosyal baskınlık eğiliminin kadınlardan daha fazla olduğu görülmektedir. Kadınlar kendini yönetme ve işbirliğine yatkınlık karakter boyutlarında erkeklerden daha yüksek puanlar almıştır. İşbirliğine yatkınlık ve kendini yönetme karakter özelliklerinde düşük puanların, sosyal baskınlık yönelimindeki artışla ilişkili olduğu saptanmıştır. Sosyal baskınlık yönelimi ilk tanımlandığında grup temelinde ayırımcılığı desteklemekle ilişkili bir kişilik özelliği olarak kavramsallaştırılmışsa da giderek kimi kişilik özellikleriyle ilişkilendirilebilecek bir tutum olarak tanımlanmasının daha doğru olabileceği görüşü öne çıkmıştır. Bu çalışmanın bulgularının sosyal baskınlık yöneliminin tutum olarak kavramsallaştırılmasıyla paralel olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler Sosyal Baskınlık Yönelimi, Mizaç, Karakter, Kişilik Özellikleri, Tutumlar, Sosyal Kimlik

Abstract

There are studies which conducted on the base of the idea that social dominance orientation is not a personality dimension but rather an attitude which has relationship with personality. The purpose of this study is investigation of the relationship of social dominance orientation with personality features. According to findings %30,6 of the variance of social dominance orientation is explained by education, gender, and cooperativenes character dimension. Women differed from men with higher scores in self directedness and cooperativeness. It was determined that lower scores in terms of cooperativeness and self directedness character dimensions is related with higher scores in social dominance orientation. Despite the fact that at first social dominance orientation have been introduced as a personality factor which is related with supporting group based discrimination, recently social dominance orientation is accepted as an attitude which has relationship with certain personality features. The findings of this study are parallel with the conceptualisation of social dominance as an attitude.

Keywords Social Dominance Orientation, Temperament, Character, Personality Features, Attitudes, Social Identity

PDF (Turkish)

References

  1. Arkar, H. (2004). Cloninger’in psikobiyolojik kişilik kuramının Türk örnekleminde sınanması. Yayınlanmamış doktora tezi. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. Arkar, H., Sorias, O., Tunca, Z., Şafak, C., Alkın, T., Akdede, B. B., Şahin, S., Akvardar, Y., Sarı, Ö., Özerdem, A. ve Cimilli, C. (2005). Mizaç ve karakter envanteri’nin Türkçe formunun faktör yapısı, geçerlilik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 16 (3), 190-204.
  3. Bouchard, T. J. Jr. ve Loehlin, J.C. (2001). Genes, evolution, and personality. Behavior Genetics, 31, 243–273. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1012294324713
  4. Butler, J.C.R. (2000). Personality and emotional correlates of right-wing authoritarianism. Social Behavior and Personality, 28, 1–14. DOI: https://doi.org/10.2224/sbp.2000.28.1.1
  5. Clark, L.A. ve Watson, D. (1999). Temperament: A new paradigm for trait psychology. İçinde L.A. Pervin ve O.P. John (Ed.), Handbook of personality (2. baskı, s. 399– 423). New York: Guilford.
  6. Cloninger,C.R., Przybeck,T.R., Svrakic, D.M. ve Wetzel, R.D.(1994).The Temperament and Character Inventory (TCI): A Guide to its Development and Use. St Louis, MO: Center for Psychobiology of Personality, Washington University. DOI: https://doi.org/10.1037/t03902-000
  7. Cloninger, C. R. ve Svrakic, D. M. (2000). Personality disorders. In B. J. Sadock, & V. A. Sadock (Eds.), Comprehensive textbook of psychiatry, 1723–1764.
  8. Cloninger, C.R., Svrakic, D.M. ve Przybeck, T.R. (1993). A psychobiological model of temperament and character. Archives of General Psychiatry, 50, 975-990. DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.1993.01820240059008
  9. Dambrun, M., Duarte, S. ve Guimond, S. (2004), Why are men more likely to support group-based dominance than women? The mediating role of gender identification. British Journal of Social Psychology, 43: 287–297. doi:10.1348/0144666041501714. DOI: https://doi.org/10.1348/0144666041501714
  10. Duckitt, J., Wagner, C., Du Plessis, I. ve Birum, I. (2002). The psychological bases of ideology and prejudice: Testing a dual process model. Journal of Personality and Social Psychology, 83, 75–93. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.83.1.75
  11. Duriez, B., Van Hiel, A. ve Kossowska, M. (2005). Authoritarianism and social dominance in Western and Eastern Europe: The importance of the sociopolitical context and of political interest and involvement. Political Psychology, 26, 299– 320. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2005.00419.x
  12. Ekehammar, B. Ve Akrami, N. (2007). Personality and prejudice:From Big-Five personality factors to facets. Journal of Personality, 75 ( 5), 899-926. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.2007.00460.x
  13. Ekehammar, B., Akrami, N., Gylje, M. ve Zakrisson, I. (2004). What matters most to prejudice: Big Five personality, social dominance orientation, or right-wing authoritarianism? European Journal of Personality, 18, 463–482. DOI: https://doi.org/10.1002/per.526
  14. Guimond, S., Dambrun, M., Michinov, N. ve Duarte, S. (2003). Does social dominance generate prejudice? Integrating individual and contextual determinants of intergroup cognitions. Journal of Personality and Social Psychology, 84, 697–721 DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.697
  15. Huang, L. ve Liu, J. (2005). Personality and social structural implications of the situational priming of social dominance orientation. Personality and Individual Differences, 38(2), 267−276. DOI: https://doi.org/10.1016/j.paid.2004.04.006
  16. Karaçanta, H. (2002). Üniversite öğrencilerinin sosyal baskınlık yönelimi ve başka bazı değişkenler açısından karşılaştırılması. Yayınlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  17. Köse, S., Sayar, K., Ak, İ. ve ark. (2004). Mizaç ve Karakter Envanteri (Türkçe TCI): Geçerlik, güvenirliği ve faktör yapısı. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 14, 107-131.
  18. Kreindler,S.A.(2005).A dual group process model of individual differences in prejudice. Personality and Social Psychology Review, 9, 90–107. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0902_1
  19. Lehmiller, J. ve Schmitt, M. (2007). Group domination and inequality in context:Evidence for the unstable meanings of social dominance and authoritarianism. European Journal of Social Psychology, 37(4), 704−724. DOI: https://doi.org/10.1002/ejsp.383
  20. Levin, S., Matthews, M., Guimond, S., Sidanius, J., Pratto, F., Kteily, N., Pitpitan, E.V. ve Dover, T. (2012). “Assimilation, Multiculturalism, and Colorblindness:Mediated and Moderated Relationships Between Social Dominance Orientation and Prejudice.” Journal of Experimental Social Psychology,48(1), 207–212. doi:10.1016/ j.jesp. 2011. 06.019. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jesp.2011.06.019
  21. Pratto, F., Sidanius, J., Stallworth, L. ve Malle, B. (1994). Social dominance orientation: A personality variable predicting social and political attitudes. Journal of Personality and Social Psychology, 67, 741−763. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.4.741
  22. Reynolds,K.J.,Turner,J.C.,Haslam,S.A. ve Ryan, M.K.(2001). The role of personality and group factors in explaining prejudice. Journal of Experimental Social Psychology, 37, 427– 434. DOI: https://doi.org/10.1006/jesp.2000.1473
  23. Sidanius, J. ve Pratto, F. (1999). Social dominance: An intergroup theory of social hierarchy and oppression. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139175043
  24. Sidanius, J., Pratto,F., Laar, C.V. ve Levin, S.(2004).Social dominance theory: its agenda and method. Political Psychology, 25(6), 845-880. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2004.00401.x
  25. Sidanius, J., Pratto, F. ve Mitchell, M. (2001). In group identification, social dominance orientation, and differential intergroup social allocation. The Journal of Social Psychology, 134 (2),151-167. DOI: https://doi.org/10.1080/00224545.1994.9711378
  26. Sidanius, J., Levin, S. ve Pratto, F. (1996). Prejudice, discrimination and conflict. International Journal of Intercultural Relations. 20(3), 385-408. DOI:10.10 16 /0147-1767(96)00025-9, Database: ScienceDirect. DOI: https://doi.org/10.1016/0147-1767(96)00025-9
  27. Schmitt, M., Branscombe, N. ve Kappen,D. (2003). Attitudes toward group-based inequality: Social dominance or social identity? British Journal of Social Psychology, 42(2), 161−186. DOI: https://doi.org/10.1348/014466603322127166
  28. Smith, M.B. (1968). Attitude change. International encyclopedia of the Social Sciences (s.458-467). Crowell Collier ve MacMillan.
  29. Whitley, B. E. ve Lee, S. E. (2000). The relationship of authoritarianism and related constructs to attitudes toward homosexuality. Journal of Applied Social Psychology, 30, 144–170. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2000.tb02309.x