The Armenian Problem in the Period of National Struggle
Öz
Milli Mücadele Döneminde Ermeni Meselesi
Mütareke döneminde Ermeniler Anadolu üzerindeki emelleri için tekrar faaliyete geçtiler. Büyük bir Ermenistan'ın kurulması yönündeki taleplerinin İngiltere ve Fransa tarafından kabul edileceğine inanıyorlardı. Paris Barış Konferansı 30 Ocak 1919'da yapılan bir toplantıda Ermenilere ilişkin bir karar aldı. Bu karar Ermenileri oldukça umutlandırdı. Ermeni Patriği Zaven Yunan Patriğinin İngiliz Yüksek Komisyonu'na dilekçesi ile İtilaf Devletleri Anadolu'yu işgal etmeye teşvik etmişti. Çünkü eğer böyle bir işgal olursa, Doğu Anadolu'yu elde edebilirlerdi. Bu bağlamda Doğu Anadolu'daki Müslüman köylere saldırmışlardı. Kazım Karabekir bu cephede Ermenilerle savaşa girdi ve kararlılıkla onları mağlup etti. Türkler ve Ermeniler arasında Gümrü Barış Antlaşması imzalandı. Büyük Ermenistan hayalini kırmıştı. Ermeniler Güney Cephesinde Fransız işgal kuvvetleri ile işbirliği yapıyorlardı. Çukurova, Antep ve Urfa'daki Fransız askerlere yardım etmek için birlikler oluşturdular. Fakat Fransız kuvvetleri bölgeden çekildikten sonra Ermeniler yalnız kaldılar ve sonunda başarısız oldular. Lozan Konferansı'nda Ermeni sorunu da tartışıldı ancak konferansta Ermeniler yeterli destek bulamadılar.
Anahtar Kelimeler Milli Mücadele, Ermeni Meselesi, Paris Barış Konferansı, Çukurova, Güneydoğu
Abstract
During the armistice period, the Armenians were active again. The Armenians believed that their demands for the formation of a great Armenia would be accepted by Britain and France. The Paris Peace Conference took a decision concerning the Armenians at a meeting held on January 30, 1919. This decision gave the Armenians a lot of hope. With the petition of the Armenian Patriarch Zaven Greek Patriarch to the British High Commission, the Entente States had encouraged the occupation of Anatolia. Because if such an occupation had been occurred, they could obtain the Eastern Anatolia. In this regard, they had attacked on the Muslim villages of the Eastern Anatolia. Kazım Karabekir in this front engaged in battle with the Armenians and defeated them decisively. Gümrü Peace Treaty was signed between Turks and Armenians. The dream of Great Armenia had failed. Armenians cooperated with French occupation forces in the Southern Front. They built up forces to help French soldiers in Cilicia, Aintab and Edessa. But after the French forces withdrew from the region, they left alone and failed eventually. In the Lozan Conference, the Armenian problem also was discussed but the Armenians couldn’t find a strong support in the conference.
Keywords National Struggle, Armenian Issue, Paris Peace Conference, Clicia, South Eastern Anatolia