Cilt 13 Sayı 96 (2025)

Araştırma Makalesi

Antalya Kaş Barak Dokumaları ile Kuzey Amerika (Navajo) Kızılderili Kilimlerinin Desen Kompozisyon Benzerlikleri

Yayımlandı 30.12.2025

Cilt 13 Sayı 96 kapak

Öz

Dokuma; iplik haline getirilmiş hammaddelerden imal edilen, dokunan, örülen ya da elyaftan bir bütün oluşturularak elde edilen bez, kilim, halı, battaniye, kumaş vb. ürünlerdir. Dokumanın tarihsel gelişimine bakıldığında çok eski bir sanat olduğu anlaşılmaktadır. Kültürden kültüre değişiklik gösteren dokuma sanatında; gelenek, duygu, düşünce ve yaşam tarzları dokumaya yansıtıldığından çok çeşitlilik ortaya çıkmaktadır. Kullanılan malzeme, teknik ve desenler ile yapılan sanatsal ürünler o kültüre ait özgünlüğü belirtmektedir. Antalya’nın önemli dokumaları arasında yer alan Barak kilimleri, genelde geometrik formlardan ve canlı renklerden oluşmaktadır. Amerika yerlilerinden Navajolara ait dokumalar da dünya çapında önemli bir yere sahiptir. Navajo motifleri de geometrik formlardadır ve yeryüzü şekillerinin etkisiyle oluşmuştur. Bu çalışmada, Barak ve Navajo dokumalarının kompozisyon açısından incelenerek örneklerle değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada ilgili literatürden, dijital medyadan ve Amerika’da alan çalışması yapmış olan M. A. Eroğlu’na ait görsellerden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler Barak, Dokuma, Kilim, Kompozisyon, Motif, Navajo

Abstract

Similarities in Pattern and Composition Between Antalya Kaş Barak Textiles and North American (Navajo) Native American Carpets

Weaving; Cloth, rug, carpet, blanket, fabric, etc., which are manufactured from raw materials turned into yarn, woven, knitted or obtained by forming a whole from fibers are products. When we look at the historical development of weaving, it is understood that it is a very old art. In the art of weaving, which varies from culture to culture; Since traditions, emotions, thoughts and lifestyles are reflected in weaving, a lot of diversity emerges. The materials, techniques and patterns used and the artistic products made indicate the originality of that culture. Barak rugs, which are among the important textiles of Antalya, generally consist of geometric forms and vibrant colors. Weavings belonging to the Navajos, one of the American Indians, also have an important place around the world. Navajo motifs are also in geometric forms and were formed under the influence of landforms. In this study, it is aimed to examine Barak and Navajo weavings in terms of composition and evaluate them with examples. Assoc. Prof., who has used literature, digital media and field studies in America as sources. Information and visuals of M. A. Eroğlu were used.

Keywords Barak, Weaving, Rug, Composition, Motif, Navajo

PDF

Referanslar

  1. Akyüz, T. (2022). Kızılderili ayakkabı ve giysilerindeki motifler ile Anadolu motiflerindeki benzerlikler (Yüksek lisans tezi).
  2. Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
  3. Amsden, C. (1932). Navajo origins. Annual Review of Clinical Psychology, 7(3), 207–219.
  4. Düzenli, E. (2022). Kaynaklarda tespit edilen Navajo dokuması (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
  5. Eroğlu, M. A. (2018). Kızılderililer ve kıyafetler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(3), 1677–1694.
  6. Eroğlu, M. A. (2023). Anadolu kilimlerinde bukağı motifinin Kızılderili (Navajo) kilimlerindeki biçimsel benzerlikleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 10, 855–868. DOI: https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1250215
  7. Eroğlu, M. A. (2024). Kızılderili kültüründe dar dokumalar ve Türk kültüründe kolan dokumalar. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 15, 1227–1245. DOI: https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1447777
  8. Fay, M. (1998). Navajo rugs. Cultures of the World Student Papers. https://jcsites.juniata.edu/faculty/wagonerp/student1.htm
  9. Reichard, G. A. (2013). Weaving a Navajo blanket. Dover Publications.
  10. James, G. W. (1914). Indian blankets and their makers. A. C. McClurg & Co.
  11. James, H. L. (t.y.). Navajo rugs: The regional style. New Mexico State Highway Department.
  12. Karamazı, B. ve Zaimoğlu, Ö. (2021). Büyükköy ve Küçükköy’de bulunan Alafaradin dokumalarının tespiti (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya. DOI: https://doi.org/10.34242/akmbaris.2021.153
  13. Kaş Kırsalından Yöresel Ürünler. (2024). https://kaskirsalindan.com/product-category/barak-kilimi-tr/
  14. Kent, K. P. (1985). Navajo weaving: Three centuries of change. School of American Research Press.
  15. Konuk, M. (2023). Kaş’ın kültürel zenginliği: Barak kilimleri. International Social Sciences Studies Journal, 9, 9908–9914. DOI: https://doi.org/10.29228/sssj.74209
  16. Rodee, M. (1981). Old Navajo rugs. University of New Mexico Press.
  17. Sağ, M. (2012). Bir Sembol Olarak “Kilim”. Arış Dergisi, 8, 116-121. https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.42 DOI: https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.42
  18. Sağnak, M. S. (1999). Navajo kilimlerinin üretim teknolojisi özellikleri ve bazı Türk kilimleri ile benzerlikleri (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  19. Şahin, S. (2023). Kaş Barak Türkmenleri ağzından derleme sözlüğüne katkılar. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 8(1), 23–49. DOI: https://doi.org/10.30568/tullis.1263436
  20. Tanrısal, M. (1997). Türk ve Navaho halılarının dili. Arış, 1, 94–107. DOI: https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.84
  21. Tek, E. (2017). Kaş (Antalya) yöresi Barak kilimleri (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
  22. Uçar, G. (2022). Yavaş şehir olma yolunda bir sahil kasabası: Antalya–Kaş örneği. Bilim Armonisi Dergisi, 5(2), 48–65. DOI: https://doi.org/10.37215/bilar.1208242
  23. Yıldız, A. (2012). Teke yöresinde Barak kilimleri. Arış, 8, 148–159. DOI: https://doi.org/10.34242/akmbaris.2019.45