İhap Hulusi Görey’in Banka Afişlerinde Metafor ve Alegorik Anlatım

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’nin ilk profesyonel grafik tasarımcısı İhap Hulusi Görey’in Cumhuriyet dönemi banka afişlerinde yer alan metaforik ve alegorik anlatımları incelemektir. Bunun yanında sanatçının, görsel iletişimdeki yaratıcı anlatım gücünü ve toplumsal mesajları görsel öğelerle nasıl aktardığını ortaya koymaktır. Araştırmada, literatür tarama yöntemi ile elde edilen bilgilerden yola çıkarak Görey’in Ziraat Bankası, Yapı Kredi Bankası, İş Bankası ve Sümerbank için hazırladığı toplamda dört afiş tasarımı incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi kullanılmıştır. Afişlerde yer alan şapka, takım elbise, kuş, yuva, kumbara, modern ev, köylü, 1 lira gibi görsel unsurlar, metaforik ve alegorik bir yaklaşımla incelenmiş ve afiş bir bütün olarak ele alınarak verilmek istenen mesaj yorumlanmıştır. Özellikle pipo içen figür, para biriktirmenin getirdiği maddi rahatlığın ve güven hissinin metaforik bir yansıması olarak analiz edilmiştir. Leylek, bireylerin veya ailelerin yeni bir ev sahibi olma hayalinin metaforu olarak yorumlanmıştır. Madeni 1 liranın bir "pasta dilimi" şeklinde sunulması, kazancın bir kısmının yatırıma yönlendirilmesi gerektiğini görsel olarak anlatır. Köylü (Çiftçi) figürü, yalnızca bireysel tasarruf yapan biri değil, aynı zamanda milli üretimin ve ulusal kalkınmanın temel unsuru olarak sembolize edilmiştir. Bu araştırma, metafor ve alegorinin grafik tasarım ve görsel iletişimdeki etkisini ortaya koyarak, İhap Hulusi Görey’in eserleri üzerinden yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırma, Görey’in tasarımlarının sadece estetik birer ürün değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in ekonomik ve kültürel vizyonunun görsel temsilleri olduğunu göstermiştir.

The purpose of this research is to examine the metaphorical and allegorical narratives in the bank posters of the Republic period by İhap Hulusi Görey, the first professional graphic designer of Turkey. In addition, it is to reveal the creative narrative power of the artist in visual communication and how he conveys social messages with visual elements. In the research, a total of four poster designs prepared by Görey for Ziraat Bankası, Yapı Kredi Bankası, İş Bankası and Sümerbank were examined based on the information obtained through the literature review method. Document analysis, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. Visual elements such as hat, suit, bird, nest, piggy bank, modern house, villager, 1 lira in the posters were examined with a metaphorical and allegorical approach and the message intended to be given was interpreted by considering the poster as a whole. In particular, the figure smoking a pipe was analyzed as a metaphorical reflection of the financial comfort and sense of security brought by saving money. The stork was interpreted as a metaphor for the dream of individuals or families to own a new home. The presentation of the 1 lira coin as a "pie slice" visually conveys that a portion of the earnings should be directed to investment. The figure of the peasant (farmer) is symbolized not only as an individual saver but also as a fundamental element of national production and national development. This research presents a new perspective through the works of İhap Hulusi Görey by revealing the effect of metaphor and allegory in graphic design and visual communication. The research has shown that Görey's designs are not only aesthetic products, but also visual representations of the economic and cultural vision of the Republic.