Cilt 13 Sayı 94 (2025)

Araştırma Makalesi

Ayşe Kulin’in Veda Romanında Popüler Kültürün İzlerine Dair Bazı Tespitler

Yayımlandı 28.03.2025

  • Yakup Gelir Millî Eğitim Bakanlığı
  • Erdal Yayla Millî Eğitim Bakanlığı
Cilt 13 Sayı 94 kapak

Öz

Hızlı tüketilebilen, gündelik yaşamda konu olmaya aday, haz ve tatmin odaklı, bireyin geçici kimlik edinebildiği ve revaçta olan kültür, popüler kültür olarak tanımlanır. Modern çağın, iletişim ve medyanın sunduğu olanaklarla popüler kültür dikkate alınacak biçimde gelişim göstermiştir. Her alanda yansımalarına tanık olunan popüler kültürün sirayet ettiği alanlardan biri edebiyattır. Edebi sahada ulaşılması ve okunması kolay, sanatsal kaygılardan uzak, mesaj odaklı, düşünce ve duygu tüketimi öncelikli, toplumun geneline hitap edebilen yapıtların ortak özellikleri popüler kültürdür. Edebi alanın farklı türlerinde görülen popüler kültürün belirginleştiği türlerden biri romandır. Popüler roman adıyla tanımlanan, bu isim altında sınıflandırılan ve kurallar çerçevesinde dizayn edilen bu anlatı biçiminin içerisinde popüler tarih romanı kendine özgü hususlarıyla belirir. Belirli bir tarihi olaydan yola çıkan roman, sözü edilen olayın tüm özelliklerini popülerleştirerek anlatır. Okunmak, bilinmek, konuşulmak, popüler olmak, yer yer mesaj iletme amacının güdüldüğü bu romanlardan biri Ayşe Kulin’in Veda romanıdır. Ana odağı Millî Mücadele dönemi olmakla birlikte öncesi ve sonrasını da konu edinen yapıt, uzun bir tarih yelpazesini içine alır. Olayları; vatan, özgürlük, zulüm, şiddet, işgal, mücadele, adalet ekseninde ele alan yapıt, zaman zaman santimantal duyguların yoğunlaştığı bir anlatım benimser. Kendisini popülerleştiren bu argümanların yanında kişi, mekân, zaman ve diğer unsurlarla birlikte popüler tarih roman özelliklerine haiz roman biçimini alan eser, günümüz popüler kültürün bir örneğini teşkil eder. Üzerine inşa edildiği kavramların hem tikel hem tümel varoluşu, popüler kültürle kesişen yapıt; bu kültürün olanaklarıyla şekillenmiş bir söylem ihtiva ederek, ait olduğu türü belirginleştirir. Bu çalışmada popüler kültür bağlamında popüler roman örneği olan Veda romanın incelenmesinden hareketle sözü edilen kültürün yansımaları tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler Popüler Kültür, Tarih, Roman, Roman Unsurları, Veda, Ayşe Kulin, İnceleme

Abstract

Some Findings About Traces of Popular Culture in Ayşe Kulin’s Veda Novel

Popular culture is defined as a culture that can be consumed quickly, is a candidate for being a topic in daily life, is focused on pleasure and satisfaction, and is popular and allows the individual to acquire a temporary identity. With the opportunities offered by the modern age, communication and media, popular culture has developed to be taken into account. One of the areas where popular culture has spread, its reflections witnessed in every field, is literature. In the literary field, the common features of works that are easily accessible and readable, free from artistic concerns, message-oriented, prioritize the consumption of thoughts and emotions, and appeal to the general public are popular culture. One of the genres in which popular culture, seen in different genres of the literary field, becomes evident is the novel. Popular historical novel appears with its unique aspects within this narrative form, which is defined as popular novel, classified under this name and designed within the framework of rules. Based on a specific historical event, the novel popularizes and describes all the features of the event in question. One of these novels that aims to be read, known, talked about, popular, and sometimes to convey a message is Ayşe Kulin's novel Veda. Although its main focus is the period of national struggle, the work also covers the before and after, and covers a long range of history. Events; The work, which deals with the axis of homeland, freedom, oppression, violence, occupation, struggle and justice, adopts a narrative in which centimental emotions sometimes intensify. In addition to these arguments that popularize it, the work takes the form of a novel with the characteristics of a popular history novel, including person, place, time and other elements, and constitutes an example of today's popular culture. Both the particular and universal existence of the concepts on which it is built are a work that intersects with popular culture; It clarifies the genre to which it belongs by containing a discourse shaped by the possibilities of this culture. In this study, the reflections of the mentioned culture are discussed based on the examination of the Veda novel, which is an example of a popular novel in the context of popular culture.

Keywords Popular Culture, History, Novel, Novel Elements, Veda, Ayşe Kulin, Study

PDF

Kaynakça

  1. Adorno, T. W. (2004). Edebiyat Yazıları, (Çev. Sabir Yücesoy-Orhan Koçak). İstanbul: Metis Yayınları.
  2. Ayas, G. (2018). Müziği Boğan Gürültü İdeolojinin Kıskacındaki “Musiki”. İstanbul: İthaki Yayınları.
  3. Büken, G. (2004). Amerikan Popüler Kültürünün Türkiye’de Yayılışına Karşı Tepkisel Düşünceler, Doğu Batı Dergisi,15, 43-53.
  4. Cengiz, M. (2004). Hayat, Edebiyat, Siyaset Ahmet Oktay ile Dünden Bugünden. İstanbul: Everest Yayınları.
  5. Erdemci, A. (2011). Ayşe Kulin’in Romanlarının Tematik Açıdan İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
  6. Erdoğan, İ.(2004). Popüler Kültürde Gasp ve Popülerin Gayri Meşruluğu. Doğu Batı Dergisi,15, 68-96.
  7. İslam, A. (2001). Biyografiyle Roman Arasında: Adı Aylin, Türkbilig, 2, 65-75.
  8. Kahraman, H. B. (2004). Postmodernite ile Modernite Arasında Türkiye. İstanbul: Everest Yayınları.
  9. Kahraman, H. B. (2009). Post-Entelektüel Dönem ve Edebiyat. İstanbul: Agora Kitaplığı.
  10. Karagöz, B. (2004). “Hiç’lik İçinde Yokluğu Aramak” Popüler Olabilir mi?Doğu Batı Dergisi, 15, 158-167.
  11. Kellner, D. (2004). Popüler Kültür ve Postmodern Kimliklerin İnşası, (Çev.Gülcan Seçkin). Doğu Batı Dergisi, 15, 187-219.
  12. Kulin, A. (2007). Veda Esir Şehirde Bir Konak. İstanbul: Everest Yayınları.
  13. Mejuyev, V. (1998). Kültür ve Tarih, (Çev. Suat H. Yokova). İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları.
  14. Mutlu, E. (2004). Popüler Kültürü Eleştirmek. Doğu Batı Dergisi,11-42.
  15. Oktay, A. (1994). Türkiye’de Popüler Kültür. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  16. Özbek, M. (1998). Arabesk Kültür: Bir Modernleşme ve Popüler Kimlik Örneği. Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik, (Editör: Sibel Bozdoğan, Reşat Kasaba). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  17. Özcan Dost B., Güvendi Yalçın E. (2020). Kültürü çevirmek: Ayşe Kulin’in Veda: Esir Şehirde Bir Konak romanının Fairwell: A Mansion in Occupied İstanbul Başlıklı Çevirisi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (21), 1017-1030. DOI: https://doi.org/10.29000/rumelide.843739
  18. Öztürk Kasar, S., Güzel, O. E. (2022). Ayşe Kulin’in Nefes Nefese Adlı Romanı ile İngilizce Çevirilerinin Kent Göstergebilimi ve Çeviri Göstergebilimi Odağında Çözümlenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (27), 869-890. DOI: https://doi.org/10.29000/rumelide.1106171
  19. Sağlık, Ş. (2004). İletişim Kavramı Açısından “Popüler Romanlar” ve “Estetik Romanlar”, Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, Sayı.57, Yıl 5, / yayim.meb.gov.tr/dergiler/index/arsiv1.htm
  20. Sağlık, Ş. (2010). Popüler Roman/Estetik Roman. Ankara: Akçağ Yayınları.
  21. Sözen, E. (2004). Popüler Kültür Retoriği: Sahiplik İçinde Yokluk, Rağbette Olma ve Sağduyu Bilgisi. Doğu Bat Dergisi, 15, 55-66.
  22. Takış, T. (2003). Edebiyatla Kısa Bir Yolculuk. Doğu Batı Dergisi, 6,22.
  23. Takış, T. (2004). “Gorgon’un Yüzünü Görenler Geri Dönmedi, Ya Da Dönenler Tek Bir Söz Söylemedi” Doğu-Batı Dergisi, 15,22, 7-8.
  24. Uğurlu, S. B. (2015). Popüler Roman ve Nezihe Muhiddin. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınevi.
  25. Yeşilçiçek, V. (2018). Biyografik Bir Roman Örneği Olarak Füreya ve Yakın Tarihimize Işık Tutan Figüratif Yapısı, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (2), 459-467 DOI: https://doi.org/10.14230/joiss596
  26. Yılmaz, A. (2014). Popüler Roman ve Melodram Kavramları Çerçevesinde Muazzez Tahsin Berkand ve Sarmaşık Gülleri. folklor/edebiyat, 20/77, 141/172.