Cilt 11 Sayı 90 (2023)

Araştırma Makalesi

Dünyada ve Türkiye’de Adli Muhasebeciliğin Değerlendirilmesi

Yayımlandı 30.11.2023

Cilt 11 Sayı 90 kapak

Öz

Adli muhasebecilik muhasebe, hukuk ve kriminoloji vb. bilim dallarını kullanan uzmanlık mesleğidir. Diğer bir ifadeyle adli müşavirlik mesleği mali işlemlerde bilinen muhasebe ve denetim işinden farklı olarak, sorunların arka planını inceleyen ve saklı durumu ortaya çıkarmaya çalışan meslek faaliyetidir. Adli muhasebecilik başta Amerika olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde mali suç vakalarının araştırılmasında uygulama alanı bulurken günümüzde Türkiye’de mali suçların ortaya çıkarılmasında ve hile denetimleri alanında işlerlik kazanamamıştır. Araştırmanın amacı, adli muhasebe kavramı hakkında bilgi vermenin yanı sıra mesleğin nasıl algılanması ve neden işlerlik kazanmasının önemine dikkat çekmektir. Çalışmada belgesel tarama kapsamında doküman incelemesinden faydalanılmıştır. Elde edilen araştırma bulgularının sonuçlarına göre, Türkiye’de mali suç araştırması ve hile denetimlerinde adli muhasebecilik mesleğine ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkarken, yetkili kurumlarca mesleğe yasal bir kimlik kazandırılarak uzmanlık faaliyetine dönüştürülmesi gerektiği de tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler Adli Muhasebe, ceza kovuşturması, araştırmacı muhasebecilik, mali işlemler, hile

Abstract

Evaluation of Forensic Accounting in the World and in Turkey

Forensic accounting accounting, law and criminology, etc. it is a specialized profession that uses branches of science. In other words, forensic consulting profession is a professional activity that examines the background of problems and tries to reveal the hidden situation, unlike the accounting and audit work known in financial transactions. While forensic accounting has found application in the investigation of financial crime cases in many European countries, especially in America, it has not been able to become operational in the detection of financial crimes and fraud audits in Turkey today. The aim of the research is to provide information about the concept of forensic accounting, as well as to draw attention to the importance of how the profession is perceived and why it becomes operational. In the study, document examination was used within the scope of documentary screening. According to the results of the research findings, while it has been revealed that the forensic accounting profession is needed in financial crime research and fraud audits in Turkey, it has also been determined that it should be transformed into a specialized activity by providing a legal identity to the profession by authorized institutions.

Keywords Forensic accounting, criminal prosecution, ınvestigative accounting, financial transactions, cheating

PDF

Kaynakça

  1. Aksu, İ., Uğur, A. ve Çukacı, Y.,C., (2008), “Adli Muhasebe ve Adli Muhasebecilik Mesleğinin Bir Kolu Olarak Bilirkişilik”, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Cilt:6, Sayı:9, 63-71.
  2. Aktaş, H. ve Kuloğlu, G., (2008), ‘’ Adli Muhasebe Ve Adli Muhasebecilik Mesleği’’, Muhasebe Ve Denetime Bakış Dergisi, Sayı: 25 , 101-120.
  3. Aracı, H. ve Çevik-Özcan, E., (2019), “Adli Muhasebe: Adli Muhasebecilik Mesleği Yetkinlikleri, Önemi ve Türkiye’deki Yeri”, Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(3), 801-813. DOI: https://doi.org/10.18657/yonveek.593854
  4. Balcı, M. (2014), ‘’Adli Muhasebe, Uygulamaları ve Günümüzdeki Durumu’’, Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  5. Barnum, P., T.,(2010), “Background of Fraud Auditing and Forensic Accounting”
  6. Bayrak, N. (2016), ‘’Adli Muhasebecilik Mesleği Ve Türkiye’de Uygulanabilirliğinin Tespitime Yönelik Bir Araştırma’’, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
  7. Bekçioğlu, S., Coşkun, A., & Gümüş, U., (2013), ’’İşletmelerde Hile Ve Yolsuzlukların Önlenmesinde Farklı Yaklaşım: Adli Muhasebe’’, Muhasebe Ve Finansman Dergisi , Sayı: 59, 1-16.
  8. Bhasin, M. (2007). Forensic Accounting: A New Paradigm For Niche Consulting Institute of Chartered Accountants of India, 55(7),1000-1010.
  9. Bhattacharya, S.ve Kumar, K.(2008). Forensic Accounting and Benford’s Law. IEEE Signal Processing Magazine, 150-152. DOI: https://doi.org/10.1109/MSP.2007.914724
  10. Crumbley, L., (1995), ‘’Forensic Accountants Appearing The Literature’’, Erişim adresi: http://www.bus.lsu.edu/accounting/faculty/lcrumbley/forensic.html (Erişim tarihi: 10.05.2018).
  11. Crain, M.A., Hopwood, W.S., Pacini, C. ve Young G.R. (2016). Essentials of forensic accounting. New York: American Institute of Certified Public Accountants. DOI: https://doi.org/10.1002/9781119449423
  12. Çabuk, A. ve Yücel, E, (2012), “Adli Muhasebecilik Mesleğinin Türkiye’deki Gelişme Potansiyeline Yönelik Bir Araştırma”, Muhasebe ve Finansman Dergisi.
  13. Dağdeviren, İ.E. ve Mirza,Ş. (2017). Muhasebe Meslek Mensuplarının Adli Muhasebeye İlişkin Görüşlerinin Belirlenmesine Yönelik Ege Bölgesinde Bir Araştırma. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 10 (2), 209-234. DOI: https://doi.org/10.29067/muvu.328732
  14. Erkan, A., (2016), ‘’ Muhasebeci Ve Hukukçuların Bakış Açısından Adli Muhasebenin, Değerlendirilmesine Yönelik Bir Araştırma’’, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Burdur.
  15. Gülten, S., (2010), “Adli Muhasebe Kavramı ve Adli Müşavirlik Mesleği”, Ankara Barosu Dergisi Yıl 68 Sayı: 2010/3.
  16. Gligoric, M. Arezina, N. ve Duric,L. (2017). The purpose of forenic accounting in detecting occupational fraud in contemporary corporate governance. Singidunum University International Scientic Conference. DOI: https://doi.org/10.15308/finiz-2017-78-82
  17. Karacan, S. (2012),’’ Hukuk İle Muhasebenin Kesişme Noktası: Adli Muhasebe ‘’, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, Yıl 4, Sayı 8, 105-128.
  18. Kızıl, C., Akman, V. ve Yılmaz, (2008), “ Adli Muhasebe ve Adli Muhasebecilik Mesleğine Genel Bakış”, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C: 12/1. DOI: https://doi.org/10.18221/bujss.560774
  19. Kurt, A. (2013), “6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Perspektifinde Adli Muhasebecilik Mesleğine Bakış”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
  20. Patton, M. Q., (2014), Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  21. Pazarçeviren, S.Y. 2005. “Adli Muhasebecilik Mesleği”, ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 1-19.
  22. Pehlivan, A. ve Dursun, A. (2012), ‘’ Türkiye’de Adli Muhasebe Eğitimine Yönelik Bir Araştırma’’, Atatürk Üniversitesi, İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 26, Sayı : 2, 129-141.
  23. Pehlivan, A., (2010), “Adli Muhasebe Eğitimi ve Türkiye’ de Adli Muhasebe Eğitiminin Geliştirilmesine Yönelik Bir Araştırma” Yayımlanmış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  24. Silverstone, H., Pedneault, S., Sheetz, M. ve Rudewicz, M., (2012), “Forensic Accounting and Fraud Investigation”, 3 Rd Edition, CPE Edition Distributed by The CPE Store, USA.(https://www.cpestore.com/pdf_courses/AA1245032/AA1245032_1378736012_book.pdf.) DOI: https://doi.org/10.1002/9781119200635
  25. Singleton, A. ve Singleton, T.(2010). Fraud Auditing and Forensic Accounting. New Jersey: John Wiley&Sons. DOI: https://doi.org/10.1002/9781118269183
  26. Terzi, S. ve Gülten, S. (2014), ‘’Adli Muhasebe Uygulamaları’’, Mesleki İhtisas Eğitim Notları, ASMMMO, Mayıs 2014.
  27. Utku, M.ve Kurtcebe,E. (2019). Yeni Bilirkişilik Mevzuatı Çerçevesinde Muhasebe Meslek Mensuplarına Verilen Bilirkişilik Temel Eğitimleri Üzerine Bir Değerlendirme, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 3(3), 261-276. DOI: https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.604843
  28. Üçoğlu. D., (2021), “Adli Muhasebe Eğitimi: Yüksek Lisans Müfredat Geliştirme Önerisi” Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi Mart 2021, 23(1), 81-106. DOI: https://doi.org/10.31460/mbdd.776495
  29. Ünal-Uyar., G.,F., (2015). “Adli Muhasebecilik Mesleği ve Mesleğin Dünya’daki Gerekliliği: Worldcom Skandalı”, Sosyal Bilimler Dergisi SOBİDER, Yıl: 2, Sayı: 5, Aralık 2015, s. 178-192. DOI: https://doi.org/10.16990/SOBIDER.123
  30. Yıldırım, A., ve H. Şimşek., (2013), Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 9. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  31. Gelir Vergisi Kanunu, Kabul Tarihi: 31.12.1960, No:193, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 06.01.1960 Sayı: 10700.
  32. Kurumlar Vergisi Kanunu, Kabul Tarihi: 13.06.2006, No:5520, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 21.6.2006 Sayı: 26205.
  33. Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu, Kanun, Kabul Tarihi: 01.06.1989, No:3568, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 13.6.1989 Sayı: 20194.
  34. Türk Ceza Kanun, Kabul Tarihi: 26.09.2004, No:5237, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 12.10.2004 Sayı: 25611.
  35. Türk Ticaret Kanunu, Kabul Tarihi: 13.01.2011, No:6102, Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarih: 14.2.2011 Sayı: 27846.
  36. masak.hmb.gov.tr/aklama-sucu-ulusal-mevzuat