Dil, Uzam, Zaman ve Hareket Üzerine
Öz
Bu metin, mekân, zaman, hareket ve dilbilim arasındaki ilişkilere odaklanan bir inceleme sunuyor. Çalışma mekânın, insanların mesafeleri ölçme, yer-yön ilişkilerini saptama ve konumları anlama yeteneğiyle nasıl ilişkilendirildiğini genel bir pencereden yorumlamaya çalışıyor. Dil; mekân ve zamanın ifadesi konusunda önemli bir rol oynar. Farklı dil ailelerinde, mekânsal kavramları ifade etmek için farklı dilbilgisi kuralları ve yapıları kullanılır. Bu çalışmada, bazı takıların anlam özelliklerini ve nasıl geliştiğini inceler. Semantik altyapılar, öncüller, evrimleşme, kalıplaşma gibi süreçleri kullanarak dilbilgiselleşme süreçlerini tamamlarlar. Takıların, tümce içindeki diğer sözcüklerle sentaktik bağlılık ilişkilerinin saptanması bize o dilin yönetim modeli konusunda da bilgiler verir. Bu bakımdan takılar cümlenin hem semantik hem de sentaktik yapısında önemli görevler üstlenirler. Bu çalışma, yazarın Sibirya saha araştırmasında yaptığı bazı gözlemlerden yola çıkılarak oluşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler Dil, Dilbilim, Uzam, Zaman, Hareket, Çulım, Altay
Abstract
On Language, Space, Time and Movement
This paper presents an examination of the relationships between space, time, movement and linguistics. The study tries to interpret from a general perspective how space is related to the human ability to measure distances, to determine place-direction relations and to understand locations. Language plays an important role in the expression of space and time. In different language families, different grammatical rules and structures are used to express spatial concepts. In this study, it analyses the semantic properties of certain ornaments and how they evolve. Semantic infrastructures complete the processes of grammaticalisation using processes such as antecedents, evolution, and stereotyping. The determination of the syntactic dependency relations of the phrases with other words in the sentence also gives us information about the administrative model of the language. In this respect, the phrases play an important role in both the semantic and syntactic structure of the sentence. This study is based on some observations made by the author during his field research in Siberia.
Keywords Language, Linguistics, Space, Time, Movement, Chulym, Altai