Cilt 11 Sayı 86 (2023)

Araştırma Makalesi

Mekânsallaşan Sanat ve Sanatta Alternatif Mekânlar

Yayımlandı 31.07.2023

Cilt 11 Sayı 86 kapak

Öz

Varoluşun temel olgularından biri olarak değerlendirilen sanat, üretilmeye başlandığı andan itibaren bir mekânın içerisinde yer almaktadır. Dolayısıyla, sanatın ve mekânın üretimi, birbirleriyle ilişki olarak varlığını sürdürmektedir. Sanat üretimi; tarihsel süreçte, iki boyutlu yüzeyde mekân yanılsamasının yaratıldığı, el işçiliğini ön plana çıkaran klasik bir anlayıştan, giderek yüzeye yaklaşan, yüzeyde kalan ve ardından yüzeyden dışarı taşarak gerçek espasta ifadesini bulan bir anlayışla karşımıza çıkmaktadır. Bu doğrultuda ortaya çıkan enstalasyon, performans ve arazi sanatı gibi oluşumlar, sanatçılara yeni ifade olanakları sunmaktadır. Farklı sanat anlayışlarının benimsenmesiyle, sergileme biçimleri de eş zamanlı bir gelişme göstermektedir. Alışıldık formlarıyla galeri ve müzeler, eserlerin sergilendiği mekanlardan, sanat eserinin kendisi haline geldiği veya sanatçıların sanat üretimlerini gerçekleştirirken alternatif mekânlara yönelmeleri sonucu, dönüşüme uğramıştır. Sanat eseri, izleyici ve mekân arasındaki ilişkinin değişen niteliğini en doğru şekilde sorgulayabilmek açısından, düşünürlerin mekân kavramına ilişkin ortaya koyduğu fikirler, önemli bir yere sahiptir. Çalışmanın amacı; mekân-sanat ilişkisinin tarihsel süreçteki gelişimini, kuramcıların çok yönlü mekân sorgusu üzerinden, güncel işlerle örneklendirerek irdelemektir.

Anahtar Kelimeler Mekân, Sergi, Galeri, Müze

Abstract

Spatialized Art and Alternative Spaces in Art

Art, which is considered as one of the basic facts of existence, is located in a space from the moment it starts to be produced. Therefore, the production of art and space continue to exist in relation to each other. Art production; In the historical process, from a classical understanding that creates the illusion of space on a two-dimensional surface and emphasizes handcraftsmanship, it gradually emerges with an understanding that approaches the surface, remains on the surface and then overflows from the surface and finds expression in real space. In this direction, formations such as installation, performance and land art offer artists new possibilities of expression. With the adoption of different conceptions of art, forms of exhibition also show a simultaneous development. Galleries and museums, with their conventional forms, have been transformed from places where artworks are exhibited to places where the artwork itself becomes the work of art, or as a result of artists turning to alternative spaces while realizing their art production. In order to question the changing nature of the relationship between artwork, audience and space in the most accurate way, the ideas put forward by thinkers on the concept of space have an important place. The aim of the study is to examine the development of the relationship between space and art in the historical process through the theorists' multifaceted questioning of space, exemplified by contemporary works.

Keywords Place, Exhibition, Gallery, Museum

PDF

Referanslar

  1. Andre, C. (1969). Çelik ve Çinko [Fotoğraf]. https://docplayer.biz.tr/44367160-Minimal-bir-yaklasimla-cozumsel-bir-arayis-yalinlastirma-evren-kavukcu.html
  2. Antmen, A. (2014a). 20. Yüzyıl batı sanatında akımlar (8. baskı). Sel Yayıncılık.
  3. Arapoğlu, F. (2019). Disiplinlerarası sanat bağlamında mekânsal iletişim. Aurum Journal Of Social Sciences, 4(1), 27-54.
  4. Arman, (1960). Le Plein (Dolu) [Fotoğraf]. https://wannart.com/icerik/32758-beyaz-kup
  5. Artun, A. (2017). Sanat galerisinin sonu. Skopdergi.
  6. Ayaydın, A. (2015). Empresyonizm (izlenimcilik) akımının güncel bakış açısıyla bazı yönlerden incelenmesi. SED-Sanat Eğitimi Dergisi, 3(2), 83-97. DOI: https://doi.org/10.7816/sed-03-02-05
  7. Aydın, S. (2017). Orta çağ nadire kabinelerinden 19. yüzyıl küresel sergilerine bir iktidar biçimi olarak evrenin sergilenmesi. Sobider Sosyal Bilimler Dergisi, 4(11), 182-191. https://doi.org/ 10.16990/SOBIDER.3379 DOI: https://doi.org/10.16990/SOBIDER.3379
  8. Barlas, M. (2021). Mekân ve varoluş ilişkisi bağlamında Charles Simonds’ un küçük insan meskenleri. Art-E Sanat Dergisi, 14(27), 124-144. DOI: https://doi.org/10.21602/sduarte.873377
  9. Barret, T. (2022). Sanat üretimi (E. B. Alpay, Çev. Ed). Hayalperest Yayınevi. (Çalışmanın orijinali 2022’de yayımlanmıştır)
  10. Beyhan Bolak H. (2007). “Yer”leşmenin düş(üm)lenmesi: Geleneksel anadolu yerleşmelerinde “ara”lar (Tez No. 222301) [Doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  11. Buren, D. (1989). Sütunlar [Fotoğraf]. http://cgim.org/thegarfields/garfieldfamily/megcornell03/paris3_26.htm
  12. Christo & Claude, (1968-69). Sarmalanmış Çağdaş Sanat Müzesi [Fotoğraf]. https://www.arquitecturaydiseno.es/estilo-de-vida/ha-muerto-christo-javacheff-artista-que-envolvia-monumentos-y-edificios_4279
  13. Creed, M. (2000). Work no. 227: The Ligths Going On And Off [Fotoğraf]. https://www.harpersbazaar.com/uk/culture/bazaar-art/news/g21957/a-life-in-pictures-martin-creed/
  14. Çeber, T. (2017). İzleyiciyi izlemek; sanat eseri, sanatçı ve izleyici ilişkisi üzerine. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (38), 87-97.
  15. Çolak, B. (2010). Tarihsel süreç içerisinde müzelerle birlikte değişen sergileme mekanları; New York Modern Sanat Müzesi (Moma) ve Frankfurt Modern Sanat Müzesi (Mmk) Örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(30), 37-45.
  16. Cristiá, F. A. (2021). La filosofía de la arquitectura. Una aproximación epistemológica al diseño del espacio. Tópicos, (41), 43-65. https://doi.org/10.14409/topicos.v0i41.10693 DOI: https://doi.org/10.14409/topicos.v0i41.10693
  17. Ebru, D. (2020). Hiçlik ve boşluk kavramlarına ilişkin çağdaş Sanat Örnekleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 11(2), 384-399. DOI: https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1048710
  18. Duchamp, M. (1947). Mil Uzunlukta İp [Fotoğraf]. https://www.e-skop.com/skopdergi/duchampin-labirenti-first-papers-of-surrealism-1942/1939
  19. Farthing, S. (2020). Sanatın tüm öyküsü, (G. Aldoğan & F. C. Çulcu, Çev. Ed.) Hayalperest Yayınları. (Çalışmanın orijinali 2010’da yayımlanmıştır.
  20. Fatma Nihal K. (2019). Antik dönem heykellerinin sergilenmesi: sergileme ve müzecilik tarihi açısından genel bir değerlendirme (Tez No. 550848) [Yüksek Lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  21. Fineberg, J. (2014). 1940'tan günümüze sanat. (S. A. Eskier, Çev. Ed.) Karakalem Kitabevi Yayınları. (Çalışmanın orijinali 2000’de yayımlanmıştır.
  22. Fischer, E. (2013). Sanatın gerekliliği, (C. Çapan, Çev. Ed.) Sözcükler Yayınları. (Çalışmanın orijinali 1959’da yayımlanmıştır).
  23. Güler, Ö. K. (2014). Çağdaş sanata mekân bağlamında bir bakış. Tasarım + Kuram Dergisi. 10(17), 39-53. https://doi.org/10.23835/tasarimkuram.239606 DOI: https://doi.org/10.23835/tasarimkuram.239606
  24. İskenderoğlu, L., & Göğebakan, Y. (2022). Sanat, mekân ve bellek. Electronic Turkish Studies, 17(3), 511-525. DOI: https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.58194
  25. Karaaslan, S. (2011). Etrafını kuşatan heykeller: Richard Serra. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 63-76.
  26. Klein, Y. (1958). Boşluk [Fotoğraf]. https://wannart.com/icerik/32758-beyaz-kup
  27. Kurtar, S. (2013). Mekânı yaşamak: Lefebvre ve mekânın diyalektik oluşumu. Çevrimiçikaynak). Https://www. Academia. Edu/2945638/Mekani_Yasamak_Lefebvre.
  28. Lefebvre, H. (2020), Mekânın Üretimi (I. Ergüden, Çev. Ed). Sel Yayınevi. (Çalışmanın orijinali 1974’te yayımlanmıştır).
  29. Lissitzky, E. (1923). Proun Odası [Fotoğraf]. https://docplayer.biz.tr/57853508-Gunumuz-sanatinda-bosluk-ve-yeni-ifade-olanaklari.html
  30. Lynton, N. (2015). Modern Sanatın Öyküsü. (S. Öziş & C. Çapan, Çev. Ed.) Remzi Kitabevi. (Çalışmanın orijinali 1994’te yayımlanmıştır).
  31. Mengeş, F. (2015). Sanat Yapıtının Farklı Mekânlarda Anlam Problematiği. (Tez No. 405766) [Yüksek Lisans tezi, Işık Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  32. O’Doherty. B. 2010. Beyaz Küpün İçinde (A. Antmen, Çev. Ed.) Sel Yayıncılık. (Çalışmanın orijinali 1976’da yayımlanmıştır).
  33. Öçal, Ş. (2017). Platon’un Timaios diyaloğunda tanrı ve evrenin oluşumu. Beytulhikme An International Journal Of Philosophy, 7(1), 65-83.
  34. Özayten, İ. Ş. (2017). Günümüz mekânsal algılar bağlamında sanatçı atölyeleri ve Daniel Buren'in sergileme pratikleri. İdil Sanat ve Dil Dergisi. 6(39), 3235-3244. https://doi.org/10.7816/idil-06-39-14. DOI: https://doi.org/10.7816/idil-06-39-14
  35. Serra, R. (1983). Clara Clara [Fotoğraf]. https://www.artatsite.com/Paris/details/Sierra-Richard-Clara-Clara-Jardin-des-Tuileries-Paris.html
  36. Schwitters, K. (1923-1937). Merzbau [Fotoğraf]. https://www.tate.org.uk/research/tate-papers/08/kurt-schwitters-reconstructions-of-the-merzbau
  37. Süzen, H. N. (2010). Sanata disiplinlerarası bir yaklaşım: Enstalasyon sanatı ve Genco Gülan örneklemi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(6), 147-162.
  38. Tomsuk, E. E., & Yücel, B. (2021). Günümüz sanatında değişen galeri ortamı bağlamında mekân-doğa etkileşimi. Sanat Dergisi. (37), 239-261. https://doi.org/10.47571/ataunigsfd.872081 DOI: https://doi.org/10.47571/ataunigsfd.872081
  39. Ulubay, S., & Önal, F. (2020). Mekân üzerine sorunsallar ve kavrayışlar: Fenomenoloji kuramının yirminci yüzyılın mekân anlayışına etkileri. Megaron. 15(4), 606-613. https://doi.org/10.14744/MEGARON.2020.28482 DOI: https://doi.org/10.14744/megaron.2020.28482
  40. Uluçay, N. Ö. (2017). Sanatın mekânı ve mekânın sanatı. İdil Sanat ve Dil Dergisi. 6(36), 2245-2258. https://doi.org/10.7816/idil-06-36-07 https://www.idildergisi.com/makale/pdf/1503046530.pdf DOI: https://doi.org/10.7816/idil-06-36-07
  41. Yılmaz, M. (2006). Modernden Postmoderne Sanat (1. Baskı). Ütopya Yayınevi.