Ankara Ulus Halinin Kent Belleğindeki Temsili Üzerine Bir Araştırma
Öz
1937 yılında mimar Robert Oerley tarafından tasarlanan Ankara Ulus Hali, toplumun alışveriş gereksinimine hizmet sunması amacıyla inşa edilmiştir. Yapı, hem tasarımı hem de işlevi dolayısıyla Ulus’un önemli yapılarından biri olmuştur. Dönemin mimari anlayışına uygun tasarlanan yapı; kentteki günlük yaşamın bir parçası olmuş, çevresindeki diğer ticari ve sosyal mekânlarla bütünleşmiştir. Günümüz alışveriş alanlarından farklı olarak Hal yapısı tasarım ve kullanımda ‘tüketim odaklı’ bir mekân olarak düşünülmemiş; sokağın kamusal dokusu ile birleşen müşterek pratiklerin mekânı olarak planlanmıştır. Bu nedenle bir Cumhuriyet dönemi yapısı olarak, Ulus Hali tarihsel ve toplumsal yönüyle de değer taşımaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmada, kent belleğinde önemli bir alışveriş noktası olarak kaydedilen Ankara Ulus Hali tarihsel ve toplumsal değişimlerin bir sahnesi olarak ele alınmakta; kent belleğindeki karşılığı okunmaya çalışılmaktadır. Bu konu kapsamında yapılan araştırmanın amacı bir kent değeri olarak Ankara Ulus Hali’nin toplumun gündelik yaşamındaki önemini vurgulamaktır. Bu amaçla konu ile literatür taraması yapılmış; mekân üzerine yazılan gazete haberlerine ulaşılmıştır. Araştırma nitel bir çalışma olarak tasarlanmış; mekânın semantik değeri konu ile ilgili gazete haberleri üzerinden ulaşılan bulgular ışığında yorumlanmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçların Ulus Hali’nin kent belleğindeki sürekliliğine katkı sağlayacağı ve konu ile ilgili yapılacak yeni çalışmalara yol göstereceği umulmaktadır.
Anahtar Kelimeler Ulus Hali, Ankara, Kent Belleği, Bellek ve Mekân
Abstract
A Study on the Representation of "Ankara Ulus Hali" in Urban Memory
Ankara Ulus Hali, designed by Robert Oerley in 1937, was built to serve the shopping needs of society; it became one of the important buildings of Ulus due to both its design and function. The building designed in accordance with the architectural understanding of the period; became a part of daily life in the city; It has merged with other commercial and social spaces around it. Unlike today's shopping areas, the Hal was not conceived as a ‘consumption-oriented’ space in design and use; it was planned as a place of collective practices that combine with the public texture of the street. For this reason, as a Republican period structure, Ulus Hali has social and social values. In this context, Ankara Ulus Hali, which is recorded as an important shopping point in the urban memory, is handled as a scene of historical and social changes; it is tried to read the equivalent in urban memory. The aim of the research carried out within the scope of this subject is to emphasize the importance of Ankara Ulus Hali as a urban value in the daily life of the society. For this purpose, a literature review was conducted on the subject; newspaper news about the place were reached. The research was designed as a qualitative study; the semantic value of space was interpreted in the light of the findings obtained through newspaper news about the subject. It is hoped that the results obtained in the study will contribute to the continuity of “Ulus Hali” in the city's memory and will guide new studies on the subject.
Keywords Ulus Hali, Ankara, Urban Memory, Memory and Space
Kaynakça
- Auge, M. (2016). Yok-yerler (2.Basım). (T. Ilgaz, Çev.). Daimon Yayın.
- Asar, B. (2012). Ankara Ulus Tarihi Kent Merkezindeki Ticaret Binalarının Değişimi Ve Mekânsal Analizi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı, Konya.
- Bayraktar, N. (2013). Tarihe eş zamanlı tanıklık: Ulus ve Kızılay meydanlarının değişim süreci. Ankara Araştırmaları Dergisi, 1(1), 20-35
- Beslen, B. 2023, 25, Ocak. Ulus’a 100 Yıllık Koruma Projesi. https://www.gazeteilksayfa.com/ulusta-buyuksehir-belediyesinin-calismalari-suruyor-161771h.htm Erişim Tarihi: 2023, 20, Haziran.
- Dinçer, G. (2014). Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin öyküsü. İdeal Kent, 11, 36-60.
- Erbey, D. (2020). Kentsel Bellek Yitimine Çare Olarak Tarihi Kentsel Peyzaj Yaklaşımı. In I. Dinçer ve Z. Enlil (Ed), Kent ve Planlama içinde (s. 265-288). YEM.
- Goethe Enstitüsü. Ankara Ulus Hali. http://www.goethe.de/ins/tr/ank/prj/urs/geb/ind/mar/trindex.htm Erişim Tarihi: 2020, 04, Aralık.
- Gökgür, P. (2017). Kentsel mekânda kamusal alanın yeri (2. Basım). Bağlam Yayıncılık.
- Mazlum, D. (2014). Koruma Kuramının Mimari Rekonstrüksiyona Bakışı. Mimarlık Dergisi, 380, 72-77.
- Nora, P. (2006). Hafıza Mekânları. Dost Kitabevi Yayınları.
- Özbaşaran-Tan, C., Ziyalar, N. ve Aşıcıoğlu, F. (2020). Gazete Haberlerinde Terör Saldırıları: Cumhuriyet Gazetesi 1930-2009 Örneklemi. OPUS International Journal of Society Researches, 15 (26), 4454-4478. DOI: https://doi.org/10.26466/opus.639941
- Rossi, A. (1984). The Architecture of the City. The MIT Press.
- TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi. Ankara Hali- Oerley (1937). http://www.mimarlarodasiankara.org/index.php?Did=1476 Erişim Tarihi: 2020, 04, Aralık.
- Ünlü, T. (2017), Kent Kimliğinin Oluşumunda Kentsel Bellek ve Kentsel Mekân İlişkisi: Mersin Örneği. Planlama Dergisi, 27, 75-93.
- Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.