Cilt 11 Sayı 82 (2023)

Araştırma Makalesi

Mekânda Duyu Kullanımı ve Mimarlık Fenomenolojisi: Tadao Ando

Yayımlandı 31.03.2023

Cilt 11 Sayı 82 kapak

Öz

Mekân kavramı içerisinde kapsamlı pek çok anlam barındırsa da canlı tarafından düzenlenmiş olan ve canlıya güven içinde yaşama hakkı veren alan olarak tanımlanabilir. Yaşam alanı olarak nitelendirilen mekânın var olabilmesi için öncelikle bireyler tarafından algılanması gerekmektedir. Bu bağlamda mekân; algılama yoluyla oluşan ve gelişen, deneyim ve bilinç ile anlam kazanan bir oluşumu ifade etmektedir. 20.yüzyılda Edmund Husserl’ın öncülüğünde ortaya çıkan, algı ve bilinç bilimiyle uğraşan ‘‘fenomenoloji’’ felsefesi de mekânı nasıl algıladığımız hakkında bizlere bilgi vermektedir. Çalışmada bilinç ve algı temel kavramları üzerinden yola çıkılarak bir mekânın algılanması için gerekli olan fenomen, fenomeni aktif hale getirmek için gerekli olan duyu uyarımı ve duyuların mimarlık alanındaki kullanımı hakkında fikir oluşturmak ile birlikte bu kavramların birbirleriyle olan ilişkisi ile ilgili bilgi edinmek amaçlanmıştır. Mekânda duyu kullanımı ve mimarlık fenomenolojisinin önemli isimlerinden biri olan Tadao Ando’nun önemli yapılarından bir seçki oluşturulmuş ve göstergeler yorumlanarak anlamlandırılmıştır. Işık Kilisesi, Poly Grand Tiyatrosu ve Azuma Evi seçkileri incelenerek fenomenoloji bağlamında analiz edilmiştir. Yöntem olarak nitel araştırma teknikleri kullanılmıştır. Konu ile ilgili detaylı literatür taraması yapılmış; kitap, kitap bölümü, makale gibi temel kaynaklara erişilmiş, göstergeler yorumlanmış ve anlamlandırılmış, yazılı kaynaklar üzerinden araştırma tamamlanmıştır. Çalışmanın, mekânda duyu kullanımının mekân algısını nasıl etkilediği konusunda fikir oluşturması, mekân tasarımı yapan mimarlara ve iç mimarlara tasarlama sürecinde yol göstermesi ve literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler Mekân, algı, fenomenoloji, duyu kullanımı, Ando mimarlığı

Abstract

Use of Sensory in Space and Architectural Phenomenology: Tadao Ando Example

Although the concept of space contains many comprehensive meanings, it can be defined as the space arranged by the living thing and giving the living thing the right to live in safety. In order for the space, which is defined as a living space, to exist, it must first be perceived by individuals. In this context, space; It expresses a formation that is formed and developed through perception and gains meaning with experience and consciousness. The philosophy of "phenomenology", which emerged in the 20th century under the leadership of Edmund Husserl and deals with the science of perception and consciousness, also gives us information about how we perceive space. In this study, based on the basic concepts of consciousness and perception, it is aimed to form an idea about the phenomenon necessary for the perception of a space, the sensory stimulation necessary to activate the phenomenon, and the use of the senses in the field of architecture, as well as to obtain information about the relationship of these concepts with each other.A selection of important structures of Tadao Ando, one of the important names of sense use in space and architectural phenomenology, has been created and the signs have been interpreted and interpreted. The selections of Işık Church, Poly Grand Theater and Azuma House were analyzed in the context of phenomenology. Qualitative research techniques were used as a method. A detailed literature review on the subject has been made; Fundamental sources such as books, book chapters and articles were accessed, the indicators were interpreted and made sense of, and the research was completed through written sources. The aim of the study is to create an idea about how the use of senses in the space affects the perception of space, to guide the architects and interior architects who design space in the design process and to contribute to the literature.

Keywords Space, perception, phenomenology, use of senses, Ando architecture

PDF

Kaynakça

  1. Ando, T. (1993). Mimarlığın Kenarından. çev. Ayla Çevik, Mimarlık Dergisi, 251: 56-57.
  2. Armağan, C. (2011). Fenomenolojik Yöntem Ve Tektonik Dil Aracılığı ile Materyale Duyarlı Tasarım. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  3. Bilgin, İ. (2019). Mimarın Soluğu: Peter Zumthor Mimarlığı Üzerine Denemeler. Metis Yayınları, İstanbul.
  4. Demir, O. (2013). Bilinç. Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Dilbilim, 6-7.
  5. Eyce, N. (2011). Çağdaş Mimarlıkta Mekân, Yer ve Mekânsallık Tartışmaları Cermodern Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
  6. Giorgi, A. (1997). The Theory, Practice, and Evaluation of the Phenomenological Method as a Qualitative Research Procedure. Journal of Phemomenological Psychology, 28(2), 235-260. DOI: https://doi.org/10.1163/156916297X00103
  7. Goffman, E. (2017). Etkileşim Ritüelleri. Heretik Yayıncılık, İstanbul.
  8. Graumann, C. F. (2002). The Phenomenological Approach To People-Environment Studies. Handbook Of Environmental Psychology, 5: 95-113.
  9. İldiri, B. (2007). Mimarlıkta Zamansızlık Ve Sözde-Orijinallik: Fenomenolojik Bir Tartışma. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  10. Kahvecioğlu, H. (1998). Mimarlıkta İmaj: Mekânsal İmajın Oluşumu ve Yapısı Üzerine Bir Model, İstanbul Teknik Üniversitesi, Doktora Tezi, İstanbul.
  11. Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological Review. 50, 370-396. DOI: https://doi.org/10.1037/h0054346
  12. Mengüşoğlu, T. (2020). Fenomenoloji ve Nicolai Hartmann, Doğu Batı Yayınları, Ankara.
  13. Nazik, E. (2020). İç Mekân Tasarımında Mekân-Doğa İlişkisi: Tadao Ando Örneği. Yükseklisans Tezi, Başkent Üniversitesi, Ankara.
  14. Norberg-Schulz, C. (2000). Architecture: Presence, Language, Place, Skira Yayıncılık, Milan.
  15. Öktem, Ü. (2005). Fenomenoloji Ve Edmund Husserl'de Apaçıklık (Evidenz) Problemi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 45,1, 27-55. DOI: https://doi.org/10.1501/Dtcfder_0000001150
  16. Pallasmaa, J. (2011). Tenin Gözleri (A.U. Kılıç, Çev.). YEM Yayınları, İstanbul.
  17. Ponty, M. (2020). Algılanan Dünya. Metis Yayınları, İstanbul.
  18. Rose, P., Beeby, J. ve Parker, D. (1995). Academic rigour in the lived experience of researchers using phenomenological methods in nursing. Journal of Advanced Nursing. 21(6), 1123-1129. DOI: https://doi.org/10.1046/j.1365-2648.1995.21061123.x
  19. Seçer, E. (2016). Yer Kavramının Anlamsal Değişimi: Mimarlıkta “Öz”e Dair Fenomenolojik Bir Sorgulama. Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa.
  20. Sevimli, H. (2022). Fenomenoloji Kitabı Üzerine Bir İnceleme. Karadeniz İletişim Araştırmaları Dergisi. Aralık, Cilt: 12 Sayı:2 : s.68-73. DOI: https://doi.org/10.53495/e-kiad.1220967
  21. Smith, D. W. (2008). Phenomenology, In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy: https://www.iep.utm.edu/husspemb/
  22. Üçüncü, G. (1995). Gün Işığı Kulanımı Açısından Le Corbusier, Alvar Aalto Ve Tadao Ando Arasındaki Benzerlikler Ve Farklılıklar. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  23. Wölfflin, H. (2015). Mimarlık Psikolojisine Öndeyişler. Janus Yayınevi, İstanbul.
  24. Yıldız, G. (1995). Doğal Işığın Mimari Mekânı Biçimlendirmesi Ve Anlam Boyutu Üzerine: Louis I Kahn Ve Tadao Ando. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  25. Yılmaz, A. (2019). Mimarlık Fenomenolojisi: Mimarlık Deneyimi Ve Tasarımı Üzerine Bir Çalışma. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  26. Yurdakul, F.C. (2020). Mimarlıkta Estetik Algı ve İnsan Nörolojisinin Etkisi. Yapı Dergisi: https://yapidergisi.com/mimarlikta-estetik-algi-ve-insan-norolojisinin-etkisi/
  27. Zahavi, D. (2020). Fenomenoloji: İlk temeller. Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
  28. Zumthor, P. (2006). Atmospheres: Architectural Environments Surrounding Objects. Birkhauser Yayıncılık, Basel.
  29. URL 1: https://www.etimolojiturkce.com/kelime/mek%C3%A2n
  30. URL 2: https://www.arkitektuel.com/isik-kilisesi/
  31. URL 3: https://www.archdaily.com/101260/ad-classics-church-of-the-light-tadao-ando/5037f3bb28ba0d599b000649-ad-classics-church-of-the-light-tadao-ando-photo?next_project=no
  32. URL 4: https://www.arkitektuel.com/isik-kilisesi/
  33. URL 5: https://www.architecturalrecord.com/articles/7368-poly-grand-theater
  34. URL 6: https://shojijarchitecture.wordpress.com/2020/12/11/poly-grand-tiyatrosu/
  35. URL 7: https://www.mimarizm.com/haberler/gundem/tadao-ando-dan-sira-disi-bir-kultur-yapisi_127830
  36. URL 8: https://www.metalocus.es/en/news/row-house-sumiyoshi-azuma-house-tadao-ando
  37. TDK, 2022: https://sozluk.gov.tr