Cilt 10 Sayı 79 (2022)

Araştırma Makalesi

Psikolojik Sözleşmenin İşe Tutkunluk Üzerindeki Etkisinde Öz Yeterliliğin Aracılık Rolüne Yönelik Bir Araştırma

Yayımlandı 31.12.2022

Cilt 10 Sayı 79 kapak

Öz

Günümüz örgütsel davranış literatüründe, çalışan ile işveren arasındaki ilişkiyi anlatan en önemli kavramlarından birinin psikolojik sözleşme olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, psikolojik sözleşmenin işe adanmışlık üzerindeki etkisinde öz yeterliliğin aracılık rolünün araştırılması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu çalışma için kullanılacak veriler, 150 finans sektörü çalışanlarından anket yöntemiyle elde edilmiştir. Çalışmada, katılımcıların belirlenmesinde kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların % 59.3 ü kadın, %40.7 si ise erkektir. Ayrıca katılımcıların yaş ortalaması ise 39 olarak belirlenmiştir. Anket verileri SPSS 21.0 istatistik ve AMOS 24 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, psikolojik sözleşmenin öz yeterlilik ve işe adanmışlıkla; öz yeterliliğinde işe tutkunlukla pozitif bir korelasyon içerisinde olduğunu ve öz yeterliliğinde aracılık rolünün bulunduğunu göstermiştir. Literatürde, psikolojik sözleşmenin işe tutkunluk özerindeki etkisinde öz yeterliliğin aracılık rolünü inceleyen bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda, bu çalışmanın özgün ve alana katkı sağlayan bir çalışma olduğu söylenebilinir.

Anahtar Kelimeler Psikolojik sözleşme, öz yeterlilik, işe tutkunluk, adanmışlık, aracılık etkisi

Abstract

Examining the Mediator Role of Self-Efficiency on the Effect of the Psychological Contract on Work Engagement

In today's organizational behavior literature, it is seen that one of the most important concepts describing the relationship between the employee and the employer is the psychological contract. In this context, the purpose of this study is to investigate the mediating role of self-efficacy in the effect of psychological contract on work engagement. The data to be used for this study were obtained from 150 finance sector employees by survey method. In the study, convenience sampling method was used to determine the participants. 59.3% of the participants are women and 40.7% are men. In addition, the average age of the participants was determined as 39. Survey data were analyzed using SPSS 21.0 statistics and AMOS 24 package programs. According to the results, psychological contract has a statistically positive and significant relationship with both work engagement and self-efficay; while self-efficacy shows a positive correlation with job engagement and it has also a mediator role in the positive impact of psychological contract on job engagement. In the literature, there is no study examining the mediating role of self-efficacy on the effect of psychological contract on work engagement. In this context, it can be said that this study is original and contributes to the related field.

Keywords Psychological contract, self-efficacy, work engagement, dedication, mediating effect

PDF

Kaynakça

  1. Açıkgöz, Hasan. Okul Yöneticilerinin Psikolojik Sözleşme Algısı İle Öz Yeterlikleri Arasındaki İlişki. Tezsiz Yüksek Lisans Projesi, Pamukkale Üniversitesi, 2022.
  2. Ademoğlu, Reyhan. Psikolojik Sözleşmenin İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Havacılık Sektöründe Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, 2020.
  3. Al-Hamdan, Zaid ve Issa, Haneen Bani.The Role of Organizational Support And Self-Efficacy on Work Engagement Among Registered Nurses in Jordan: A Descriptive Study. Journal of Nursing Management, 1-11, 2021. https://doi.org/ 10.1111/jonm.13456 DOI: https://doi.org/10.1111/jonm.13456
  4. Bakker, Arnold B., Schaufeli, Wilmar B., Leiter, Michael P. ve Taris, Toon W. Work Engagement: An Emerging Concept in Occupational Health Psychology. Work & Stress, (22), 187‐200, 2008. DOI: https://doi.org/10.1080/02678370802393649
  5. Bandura, Albert. Self-Efficacy Mechanism in Human Agency. American Psychological Association,37(2), 122-147, 1982. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122 DOI: https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122
  6. Baron, Reuben M. ve Kenny, David. A. The Moderator–Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182, 1986. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173 DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
  7. Chan, Xi Wen, Kalliath, Thomas, Brough, Paula, O'Driscoll, Michael, Siu, Oi Ling ve Timms, Carolyn. Self-Efficacy and Work Engagement: Test of a Chain Model. International Journal of Manpower, 38(6), 819-834, 2017. https://doi.org/10.1108/IJM-11-2015-0189 DOI: https://doi.org/10.1108/IJM-11-2015-0189
  8. Çetin, Fatih ve Basım, H. Nejat. Örgütsel Psikolojik Sermaye: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. Amme İdaresi Dergisi, 45(1), 121-137, 2012.
  9. Demerouti, Evangelia, Nachreiner, Friedhelm, Bakker, Arnold B. ve Schaufeli Wilmar B. The Job Demands-Resources Model of Burnout. Journal of Applied Psychology, 86(3), 499-512,2001. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.499
  10. Erkuş, Ahmet ve Fındıklı, Mine Afacan. Psikolojik Sermayenin İş Tatmini, İş Performansı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisine Yönelik Bir Araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 42(2), 302-318, 2013.
  11. Fredrickson, Barbara L. Why Positive Emotions Matter in Organizations: Lessons From the Broaden-and-Build Model. The Psychologist-Manager Journal, 4(2),131-142,2000. https://doi.org/10.1037/h0095887 DOI: https://doi.org/10.1037/h0095887
  12. Hobfoll, Stevan E. Conservation of Resources Theory. Oxford University Press,1 27-147,2011 .https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195375343.013.0007 DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780195375343.013.0007
  13. Kahn, William A. To Be Fully There: Psychological Presence at Work. Human Relations, (45), 321-349,1992. https://doi.org/10.1177/001872679204500402 DOI: https://doi.org/10.1177/001872679204500402
  14. Kanbur, Engin ve Ay, Ali. Psikolojik Sözleşme Algısının İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilim Enstitüsü Dergisi, 6(2), 531-549, 2020. DOI: https://doi.org/10.31592/aeusbed.615587
  15. Kansu, Ayça Ferda ve Sayar, Gökben Hızlı. Öz Yeterlik, Yaşam Anlamı ve Yaşam Bağlılığı Kavramları Üzerine Bir İnceleme. Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 1(1), 78-89, 2018. DOI: https://doi.org/10.32739/etkilesim.2018.1.11
  16. Kara, Ergün. Psikolojik Sözleşmenin Örgütsel Bağlılığa Etkisinde Özyeterliliğin Rolü Üzerine Bir Çalışma. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Osmaniye Korkut Ata University İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 23-36, 2019.
  17. Korkmaz, Fatma., Gökdeniz, İsmail ve Zorlu, Kürşat. Paternalist Liderlik Davranışının Örgütsel Özdeşleşme Üzerindeki Etkisinde Çalışanların İşe Tutkunluk Düzeylerinin Aracılık Rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(3), 950-973, 2018. DOI: https://doi.org/10.20491/isarder.2018.508
  18. Luthans, Fred, Avolio, Bruce J., Avey, James B. ve Norman, Steven M. Psychological Capital: Measurement and Relationship With Performance and Satisfaction. Digital Commons, University of Nebraska – Lincoln., 2007. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x
  19. Maché Stefanie, Vitzthum Karin, Wanke Eileen, Klapp, Burghard F.ve Danzer Gerhard. Exploring the İmpact of Resilience, Self-Efficacy, Optimism and Organizational Resources on Work Engagement. Work, 47(4), 491-500, 2014. https://doi.org/10.3233/WOR-131617 DOI: https://doi.org/10.3233/WOR-131617
  20. Millward, Lynne J. ve Hopkins, Lee J. Psychological Contracts, and Job Commitment, Journal of Applied Psychology, 28(16), 1530-1556, 1998. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1998.tb01689.x
  21. Mimaroğlu, Hande. Psikolojik Sözleşmenin Personelin Tutum ve Davranışlarına Etkileri: Tıbbi Satış Temsilcileri Üzerinde Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi SBE, Doktora Tezi, Adana, 2008.
  22. Muller, Dominique, Yzerbyt, Vincent, ve M.Judd, Charles.When Moderation is Mediated and Mediationis Moderated Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 852-863, 2005. https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.852 DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.852
  23. Naidoo, Vinessa, Abarantyne, Ishana ve Rugimbana, Robert. The İmpact of Psychological Contracts on Employee Engagement at a University of Technology. SA Journal of Human Resource Management, 17 (2), 1-11, 2019. https://doi.org/10.4102/sajhrm.v17i0.1039 DOI: https://doi.org/10.4102/sajhrm.v17i0.1039
  24. Örücü, Edip, Gizliler, Ömer ve Tuna, Melike. Öz Yeterlilik Algısının İşten Ayrılma Niyetine Etkisi: Bandırmadaki Yiyecek-İçecek Hizmetleri Sektöründe Çalışanlar Üzerinde Bir Araştırma. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 3(2), 178-200, 2020. DOI: https://doi.org/10.38120/banusad.816592
  25. Prochazka, Jakub, Gilova, Helena ve Vaculik, Martin. The Relationship Between Transformational Leadership and Engagement: Self-Efficacy as a Mediator. Journal of Leadership Studies,11(2),22-33,2017. DOI: https://doi.org/10.1002/jls.21518
  26. Qureshi, Khurram Yazdani, Awan, Fuwad Bashir and Perveen, Shazia.Impact of Project Management Leadership and Knowledge Management on Job Engagement; with Mediating Role of Self Efficacy. Journal of Business & Economics, 12(2), 82-98,2020. https://doi.org/10.5311/JBE.2020.12.16.
  27. Rai, Arpana ve Agarwal, Upasna A. Linking Workplace Bullying and Work Engagement: The Mediating Role of Psychological Contract Violation. South Asian Journal of Human Resources Management, 4(1), 42-71,2017. https://doi.org/10.1007/978-981-13-1017-1_4 DOI: https://doi.org/10.1177/2322093717704732
  28. Rousseau, Denise M. Psychological and İmplied Contracts in Organizations. Employee Responsibilities and Rights Journal, 2(2), 121-139, 1989. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01384942
  29. Sandroto, Christine Winstinindah ve Wijaya,Veranica. Effect of Self-efficacy on Work Engagement Mediated By HRD Climate on Outsourced Bank Employees. Review Management and Entrepreneurship, 4(2), 117-130, 2020. https://doi.org/10.37715/rme.v4i2.1281 DOI: https://doi.org/10.37715/rme.v4i2.1281
  30. Schaufeli, Wilmar. B., Salanova, Marisa, González-Romá, Vicente ve Bakker, Arnold, B. The Measurement of Engagement and Burnout: A Two Sample Confirmatory Factor Analytic Approach. Journal of Happiness Studies, (3), 71–92, 2002. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1015630930326
  31. Skaalvik, Einar M. ve Skaalvik, Sidsel. Teacher Stress and Teacher Self-Efficacy as Predictors of Engagement, Emotional Exhaustion, and Motivation to Leave the Teaching Profession. Scientific Research, 7(13), 1785-1799, 2016. https://doi.org/10.4236/ce.2016.713182 DOI: https://doi.org/10.4236/ce.2016.713182
  32. Soares, Maria Eduardo ve Mosquera, Pilar. Fostering Work Engagement: The Role of the Psychological Contract. Journal of Business Research, (101), 469-476, 2019. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.01.003 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.01.003
  33. Topaloğlu, Hakan ve Arastaman, Gökhan. Örgütlerde Psikolojik Sözleşme Üzerine Kuramsal Bir Değerlendirme. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi,1(2), 25-36, 2016.
  34. Turgut, Tülay. Çalışmaya Tutkunluk: İş Yükü, Esnek Çalışma Saatleri, Yönetici Desteği ve İş-Aile Çatışması İle İlişkileri. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25/3/4, 155-179, 2011.
  35. Tunçay, Sahra Sayğan ve Yağız, F. Nazlı Sayğan. Psikolojik Sözleşme İhlalinin İşe Angaje Olma Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Kıdemin Düzenleyici Rolü. İzmir İktisat Dergisi, 35(4), 759-776, 2020. DOI: https://doi.org/10.24988/ije.202035407
  36. Yakın, Mustafa ve Erdil, Oya. Relationships Between Self-Efficacy and Work Engagement and the Effects on Job Satisfaction: A Survey on Certified Public Accountants. Procedia Social and Behavioral Sciences, (5), 370-378, 2012. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.1013 DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.1013
  37. Yeh, Ching-Wen. Relationships Among Service Climate, Psychological Contract, Work Engagement and Service Performance. Journal of Air Transport Management, (25), 67-70, 2012. https://doi.org 10.1016/j.jairtraman.2012.08.011 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2012.08.011
  38. Zor, Meral ve Özsoy, Emrah. Psikolojik Sağlamlılığın ve Genel Öz Yeterliliğin Çalışmaya Tutkunluğa Etkisinin Karşılaştıırlması. Yorum-Yönetim-Yöntem Uluslararası Yönetim-Ekonomi ve Felsefe Dergisi,7(1), 35-44, 2019. DOI: https://doi.org/10.32705/yorumyonetim.540916