Cilt 10 Sayı 78 (2022)

Araştırma Makalesi

Ekran Kullanımına Yönelik Anne Babalık Yaklaşımları Ölçeğinin Türkiye Örneklemine Uyarlama Çalışması

Yayımlandı 30.11.2022

Cilt 10 Sayı 78 kapak

Öz

Ekran kullanımının çocuklar ve ergen bireyler arasında yaygınlaştığı günümüzde anne ve babalar çocuklarının davranışlarını anlamak, desteklemek ve işlevselliklerini arttırmak konusunda daha fazla doğru bilgiye gereksinim duyar hale gelmiştir. Ölçüm araçlarının kısıtlılığından dolayı Türkiye örnekleminde ebeveynlerin ekran kullanımlarına ilişkin yaklaşımlarının incelendiği araştırmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışma ile Van den Bulk ve Van den Bergh (2000) tarafından geliştirilen ölçeğin kültürümüze uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci çalışmanın örneklemini 284 (%64,1) kadın, 157 (%35,4) erkek, 2 (%0,5) cinsiyetini belirtmeyen katılımcı olmak üzere toplam 443 ortaokul, lise ve üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklemin yaş ortalaması 17,59’dır (SS=3,07). İkinci çalışmanın örneklemini 630 (%56.1) kadın, 492 (%43.9) katılımcı olmak üzere toplam 1122 ortaokul, lise ve üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklemin yaş ortalaması 16,22’dir (SS=3,02). Veri toplama amacıyla, Demografik Bilgi Formu, Ekran Kullanımına Yönelik Anne ve Babalık Yaklaşımları Ölçeği, Ana Baba ve Ergen İlişki Envanteri (ParQ) ve Psikolojik Kontrol Ölçeği kullanılmıştır. Ekran Kullanımına Yönelik Anne ve Babalık Yaklaşımları Ölçeği’nin faktör yapısını belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizleri, korelasyon analizleri ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Analiz sonucunda, ölçeğin 19 maddelik anne formunun 4 faktörlü bir yapı içerdiği ve toplam varyansın %54,42’sini açıkladığı bulunmuştur. 20 maddelik baba formunun da 4 faktörlü bir yapı içerdiği ve toplam varyansın %66,83’ünü açıkladığı ortaya konulmuştur. Cronbach alfa katsayısı anne formu için .85, baba formu için .90 olarak bulunmuştur. Ekran Kullanımına Yönelik Anne ve Babalık Yaklaşımları Ölçeği’nin ülkemiz örneklemi için geçerli psikometrik özelliklerinin olduğu ortaya konulmuştur. Ek olarak, anne babalık yaklaşımları ile hem anne baba koalisyonu hem de anneden ve babadan algılanan psikolojik kontrol arasında anlamlı ilişkiler olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler Anne babalık yaklaşımları, ekran kullanımı, geçerlik, güvenirlik, psikolojik kontrol

Abstract

Adaptation Study of the Scale of Parenting Approaches to Screen Use to the Sample of Turkey

Nowadays, when screen use is widespread among children and adolescents, mothers and fathers need more accurate information to understand their children's behaviors, support them and increase their functionality. Because of the limitations of measurement tools, there are limited number of studies examining parents' approaches to screen use in the Turkish sample. In this study, it is aimed to adapt the scale developed by Van den Bulk and Van den Bergh (2000) to our culture, and to conduct validity and reliability studies. The study consists of two stages. The sample of the first study consisted of 443 secondary school, high school and university students. While 284 (64.1%) of the sample were female and 157 (35.4%) were male, 2 (0.5%) participants did not specify their gender. The mean age of the sample was 17.59 (SD=3.07). The sample of the second study consists of 1122 secondary school, high school and university students. This sample includes 630 (56.1%) women and 492 (43.9%) participants. The mean age of the sample was 16.22 (SD=3.02). Demographic Information Form, Parenting Approaches to Screen Usage Scale, Parent and Adolescent Relationship Inventory (ParQ) and Psychological Control Scale were used for data collection. Exploratory factor analyzes, correlation analyzes and confirmatory factor analyzes were performed in order to determine the factor structure of the Scale of Mother and Fatherhood Approaches to Screen Use. As a result of the analysis, it was found that the 19-item mother form of the scale included a 4-factor structure and explained 54.42% of the total variance. It was revealed that the 20-item father form also contained a 4-factor structure and explained 66.83% of the total variance. The Cronbach's alpha coefficient was found to be .85 for the mother form and .90 for the father form. To result, it has been shown that the Scale of Mother and Fatherhood Approaches to Screen Use has valid psychometric properties for the sample of our country. Moreover, it was revealed that there are significant relationships between parenting approaches and both parental coalition and perceived psychological control from mother and father.

Keywords Parenting approaches, screen use, validity, reliability, psychological control

PDF

Kaynakça

  1. Altınay, D. (2013). Çocuk Psikodraması. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
  2. Barker J. C. ve Hunt G. (2004). Representations of family: A review of the alcohol and drug literature. Int J Drug Policy, 15, 347–356. DOI: https://doi.org/10.1016/j.drugpo.2004.07.002
  3. Barber, B. K. (1996). Parental psychological control: Revisiting a neglected construct. Child Development, 67, 3296- 3319. DOI: https://doi.org/10.2307/1131780
  4. Barber, B. K. ve Buehler, C. (1996). Family cohesion and enmeshment: Different constructs, different effects. Journal of Marriage and the Family, 433-441. DOI: https://doi.org/10.2307/353507
  5. Barber, B. K., Olsen, J. A., Hunter, S. B., Mcneely, J. M. ve Bose, K. (2007). Refining the measurement of parental control integrating input from adolescents. Society for Research in Child Development Conference, Mart, Boston, Massachusetts, USA.
  6. Barber, B., Olsen, J. ve Shagle, S. (1994). Associations between parental psychological and behavioral control and youth internalizing and externalizing behaviors. Child Development, 65, 1120-1136. DOI: https://doi.org/10.2307/1131309
  7. Barber, B. K., Stolz, H. E., Olsen, J. A. ve Maughan, S. L. (2005). Parental support, psychological control, and behavioral control: Assessing relevance across time, method, and culture. Monographs of the Society for Research in Child Development, 70, 1-151.
  8. Başbuğ, S., Cesur, G. ve Durak-Batıgün, A. (2017). Algılanan ebeveynlik biçimi ve yetişkin ayrılma anksiyetesi: kişilerarası bilişsel çarpıtmaların aracı rolü. Türk Psikiyatri Derg, 28, 255-67.
  9. Baykan, N. (2014). Anne-baba tutumları ile internet bağımlılık düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi - Sultanbeyli ilçesi örneği- (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  10. Bybee, C. R., Robinson, D. ve Turow, J. (1982). Determinants of parental guidance of children's television viewing for a special subgroup: Mass media scholars. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 26(3), 697-710. DOI: https://doi.org/10.1080/08838158209364038
  11. Emery, R. E., Waldron, M., Kitzmann, K. M. ve Aaron, J. (1999). Delinquent behavior, future divorce or nonmarital childbearing, and externalizing behavior among offspring: A 14-year prospective study. J Fam Psychol. 13, 568–79. DOI: https://doi.org/10.1037//0893-3200.13.4.568
  12. Eni, B. (2017). Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve algıladıkları ebeveyn tutumlarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  13. Eryüksel, G. N. (1996). Ana-baba ve ergen ilişkilerinin problem çözme iletişim becerileri, bilişsel çarpıtmalar ve aile yapısı açısından incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
  14. Eryüksel, G. N. ve Akün, E. (2003). Depresyonu olan ergenler ile ana-babalarının aile ilişkilerinin ve bilişsel çarpıtmalarının incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 18(51), 59-73.
  15. Gafoor, A. K. ve Umer Farooque, T. K. (2006). Comparison of high and low efficient schools in terms of school, pupil and home related variables. Journal of Indian Education, 33(2), 89-105.
  16. Kaya, A., Bozaslan, H. ve Genç, G. (2012). Üniversite öğrencilerinin anne-baba tutumlarının problem çözme becerilerine, sosyal kaygı düzeylerine ve akademik başarılarına etkisi. Dicle University Journal of Ziya Gokalp Education Faculty, 18, 208-225.
  17. Ko, C. H., Yen, J. Y., Yen, C. F., Chen, C. S., Weng, C. C. ve Chen, C. C. (2008). The association between internet addiction and problematic alcohol use in adolescents: The problem behavior model. Cyberpsychol Behav, 11, 571-576. DOI: https://doi.org/10.1089/cpb.2007.0199
  18. Küçükturan, G. (2005). Anne Baba Tutum Ölçeği. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), 19, 238-250.
  19. Leung, L. ve Lee, S. N. (2011). The influences of information literacy, internet addiction and parenting styles on internet risks. New Media Soc. 8, 1-21. DOI: https://doi.org/10.1177/1461444811410406
  20. Li, X., Li, D. ve Newman, J. (2013). Parental behavioral and psychological control and problematic Internet use among Chinese adolescents: The mediating role of self-control. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(6), 442-447. DOI: https://doi.org/10.1089/cyber.2012.0293
  21. Lynn, G. T. ve Johnson, C. J. (2018). Ekran Bağımlılığı. İstanbul: Destek Yayınları.
  22. Miller P. ve Plant M. (2010). Parental guidance about drinking: Relationship with teenage psychoactive substance use. J Adolesc, 33, 55–68. DOI: https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2009.05.011
  23. Neumann, M. M. (2018). Parent scaffolding of young children’s use of touch screen tablets. Early Child Development and Care, 188(12), 1654-1664. DOI: https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1278215
  24. Özgür, H. (2016). The relationship between Internet parenting styles and Internet usage of children and adolescents. Computers in Human Behavior, 60, 411-424. DOI: https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.02.081
  25. Patterson, G. R. ve Stouthamer-loeber M. (1984). The correlation of family management practices and delinquency. Child Dev., 55, 1299-307. DOI: https://doi.org/10.2307/1129999
  26. Pettit, G. S., Laird, R. D., Dodge, K. A., Bates, J. E. ve Criss, M. M. (2001). Antecedents and behavior‐problem outcomes of parental monitoring and psychological control in early adolescence. Child development, 72(2), 583-598. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-8624.00298
  27. Robin, A. L., Koepke, T. ve Moye, A. (1990). Multidimensional assessment of parent-adolescent relations. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2(4), 451-459. DOI: https://doi.org/10.1037/1040-3590.2.4.451
  28. Sayıl, M. ve Kındap, Y. (2010). Ergenin anne-babadan algıladığı psikolojik kontrol: Psikolojik kontrol ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Yazıları, 13(25), 62-75.
  29. Schaefer, E. W. (1965). Children’s reports of parental behavior: An inventory. Child Development, 36, 413-424. DOI: https://doi.org/10.2307/1126465
  30. Shek, D. T. L. (2007). A longitudinal study of perceived differences in parental control and parent-child relational qualities in Chinese adolescents in Hong Kong. Journal of Adolescent Research, 22(2), 156-188. DOI: https://doi.org/10.1177/0743558406297509
  31. Stewart, S. M., Bond, M. H., Abdullah, A. S. M. ve Ma, S. (2000). Gender, parenting and adolescent functioning in Bangladesh. Merrill Palmer Quarterly, 46, 540-64.
  32. Stewart, S. M., Bond, M. H., Zaman, R. M., McBride-Chang, C., Rao, N. ve Fielding, R. (1999). Functional parenting in Pakistan. International Journal of Behavioral Development, 23, 747-770. DOI: https://doi.org/10.1080/016502599383784
  33. Stewart, S. M., Rao, N., Bond, M. H., Fielding, R., McBrideChang, C. ve Kennard, B. D. (1998). Chinese dimensions of parenting: Broadening western predictors and outcomes. International Journal of Psychology, 33, 345- 358. DOI: https://doi.org/10.1080/002075998400231
  34. Smilkstein, G. (1978). The family APGAR: A proposal for a family function test and its use by physicians. J fam pract, 6(6), 1231-9. DOI: https://doi.org/10.1037/t90278-000
  35. Sönmez, Ş. (2011). Ergenliğe geçişte annenin davranışsal ve psikolojik kontrolünün anne-ergen ilişkisine ve ergenin bir yıl sonraki uyumuna etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  36. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (Sixth Edition). U. S.: Pearson Education Limited.
  37. Wu, C. S. T., Wong, H. T., Yu, K. F., Fok, K. W., Yeung, S. M., Lam, C. H. ve Liu, K. M. (2016). Parenting approaches, family functionality, and internet addiction among Hong Kong adolescents. BMC pediatrics, 16(1), 130. DOI: https://doi.org/10.1186/s12887-016-0666-y
  38. Vandermaas-Peeler, M. Way, E. ve Umpleby, J. (2003). Parental guidance in a cooking activity with preschoolers. J Appl Dev Psychol. (24), 75-89. DOI: https://doi.org/10.1016/S0193-3973(03)00025-X
  39. Van den Bulck J. ve Van den Bergh B. (2000). The influence of perceived parental guidance patterns on children’s media use: Gender differences and media displacement. J. Broadcast Electron Media, 44, 329-348. DOI: https://doi.org/10.1207/s15506878jobem4403_1
  40. Videon, T. M. (2005). Parent-child relations and children’s psychological well-being: Do dads matter?. Journal of family issues, 26(1), 55-78. DOI: https://doi.org/10.1177/0192513X04270262
  41. Yen, J. Y., Yen, C. F., Chen, C. C., Chen, S. H. ve Ko, C. H. (2007). Family factors of internet addiction and substance use experience in Taiwanese adolescents. CyberPsychology & Behavior, 10(3), 323-329. DOI: https://doi.org/10.1089/cpb.2006.9948
  42. Yılmaz, A. (2000). Anne-baba tutum ölçeğinin güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Çocuk Ruh Sağlığı Dergisi, 7(3), 160-172.