Cilt 10 Sayı 72 (2022)

Araştırma Makalesi

Kadınlarda Beden İmgesi Baş Etme Stratejilerinin Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Erken Dönem Uyum Bozucu Şemalarla İlişkisi

Yayımlandı 31.05.2022

Cilt 10 Sayı 72 kapak

Öz

Yapılan bu çalışmanın amacı kadınlarda beden imgesi baş etme stratejilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve erken dönem uyum bozucu şemalarla ilişkisinin incelemesidir. Meslek grupları, bölgeler ve diğer sosyodemografik değişkenler fark etmeksizin 1000 kişilik örneklem grubuna seçkisiz bir şekilde ulaşılmıştır. Örneklemi oluşturan katılımcılar, gönüllülük esası göz önünde bulundurarak araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Toplumsal Cinsiyet Roller Tutum Ölçeği, Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeği ve Young Şema Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, toplumsal cinsiyet rolleri alt boyutu eşitlikçi tutum artıkça, olumlu mantıksal kabullenme ve görünüşü düzeltme puanları artmakta ve kaçınma puanları azalmaktadır. Geleneksel tutum puanları artıkça, görünüşü düzeltme ve kaçınma puanları artmaktadır. Beden imgesi baş etme stratejilerinin ve erken dönem uyum bozucu şemalarla anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Young Şema Ölçeği’nin alt boyutları olan başarısızlık, iç içe geçme/ bağımlılık, terk edilme, kusurluluk, karamsarlık, sosyal izolasyon/güvensizlik, duygularını bastırma, onay arayıcılık, tehditler karşısında dayanıksızlık, yüksek standartlar, duygusal yoksunluğun kaçınmayı pozitif yönde anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Kusurluluk, terk edilme, duyguları bastırma, tehditler karşısında dayanıksızlık şemalarının kaçınma üzerinde daha anlamlı yordayıcılar olduğu saptanmaktadır. Young Şema Ölçeği’nin alt boyutları olan sosyal izolasyon, terk edilme, cezalandırma, ayrıcalıklılık/yetersiz özdenetimin olumlu mantıksal kabullenme üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu bulunmuştur. Terk edilme, cezalandırma, ayrıcalıklılık/yetersiz özdenetimin etkisi pozitif ve sosyal izolasyonun etkisi negatiftir.

Anahtar Kelimeler Toplumsal cinsiyet, cinsiyet, beden imgesi, erken dönem uyum bozucu şemalar

Abstract

The Realationship of Body Image Coping Strategies in Women With Gender Roles and Early Maladaptive Schemas

The aim of this study is to examine the relationship of body image coping strategies in women with gender roles and early maladaptive schemas. The sample group of 1000 people was reached randomly, regardless of occupational groups, regions and other sociodemographic variables. The participants who made up the sample were included in the study on a voluntary basis. Personal Information Form, Gender Roles Attitude Scale, Body Image Coping Strategies Scale and Young Schema Scale were used in the research. As the gender roles sub-dimension egalitarian attitude increases, positive logical acceptance and appearance correction scores increase and avoidance scores decrease. As traditional attitude scores increase, appearance correction and avoidance scores increase. Results of the study show that as gender roles sub-dimension egalitarian attitude increases, positive logical acceptance and appearance correction scores increase and avoidance scores decrease. Significant associations were obtained with body image coping strategies and early maladaptive schemas. It is seen that the sub-dimensions of Young Schema Scale which are failure, nesting/dependency, abandonment, defectiveness, pessimism, social isolation/insecurity, suppressing emotions, seeking approval, open to threats, high standards, emotional deprivation positively predict avoidance. It has been determined that the schemas of imperfection, abandonment, suppression of emotions, and vulnerability to threats are more significant predictors of avoidance. Social isolation, abandonment, punishment, privilege/insufficient self-control, which are sub-dimensions of the Young Schema Scale, were found to be significant predictors of positive logical acceptance. The effect of abandonment, punishment, privilege/insufficient self-control is positive and the effect of social isolation is negative.

Keywords Gender, genderqueer, body image, early maladaptive schemas

PDF

Kaynakça

  1. Aydın, B. (1996). Benlik Kavramı ve Benlik Şemaları, Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(8), 41-47.
  2. Basow S. (1992). Sex Role Stereotypes: Alternates and Change. Pacific Grove: Brooks/Cole.
  3. Beuf, A. (1990). Beauty is the beast. New York: University of Pennsylvania Press. DOI: https://doi.org/10.9783/9781512800647
  4. Bintaş Zörer, P. (2015). Bağlanma kuramı perspektifinden sosyal kaygı: Erken dönem uyumsuz şemalar ve reddedilme duyarlılığının rolü (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa.
  5. Burr, V. (1998). Gender and Social Psychology, UK: Routledge.
  6. Cash, T. F. (2004). Body Image: Past, present and future. body image. An International Journal of Research, 1(1), 1-5. DOI: https://doi.org/10.1016/S1740-1445(03)00011-1
  7. Cash, T. F. ve Fleming, E. C. (2002). The impact of body image experiences: Development of the Body Image Quality of Life Inventory. International Journal of Eating Disorders, 31(4), 455–460. https://doi.org/10.1002/eat.10033 DOI: https://doi.org/10.1002/eat.10033
  8. Cash, T. F. ve Pruzinsky, T. (1990). Body images: Development, deviance, and change. New York: Guilford Press. DOI: https://doi.org/10.1097/00006534-199108000-00041
  9. Cash, T. F. ve Pruzinsky, T. (2002). Body image: A handbook of theory, research and clinicial practice. New York: Guildford Press.
  10. Cash, T. F., Morrow J. A., Hrabosky, J. I. ve Perry, A. A. (2004). How has body image changed? A cross-sectional investigation of college women and men from 1938 to 2001. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 72(6), 1081-1089. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-006X.72.6.1081
  11. Cash, T. F. ve Santos, M. T., Williams, E. F. (2005). Coping with body-image threats and challenges: Validation of the Body Image Coping Strategies Inventory. Journal of psychosomatic research, 58(2), 190-199. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2004.07.008
  12. Cash, T. F., Thériault, J. ve Annis, N. M. (2004). Body image in an interpersonal context: Adult attachment, fear of intimacy and social anxiety. Journal of Social and Clinical Psychology, 23(1), 89-103. doi: 10.1521/jscp.23.1.89.26987 DOI: https://doi.org/10.1521/jscp.23.1.89.26987
  13. Cash, T.F., Melnyk, S. E. ve Hrabosky, J.I. (2004). The assessment of body image investment: An extensive revision of the appearance schemas inventory. International Journal of Eating Disorders, 35, 305-316. doi: 10.1002/eat.10264 DOI: https://doi.org/10.1002/eat.10264
  14. Ceylan, H. (2011). Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı düzeylerinin yordanması (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  15. Cohen, A. (1990). Body image in the person with a stoma. Journal of Enterostomal Therapy, 18(2), 68-71.
  16. Dionne, M., Davis, C., Fox, J. ve Gurevich, M. (1995). Feminist ideology as a predictor of body dissatisfaction in women. Sex Roles, 33(3-4), 277-287. DOI: https://doi.org/10.1007/BF01544615
  17. Doğan, T., Sapmaz, F. ve Totan, T. (2011). Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian Journal of Psychiatry. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12(2), 121-129.
  18. Dökmen, Z. Y. (2010). Toplumsal Cinsiyet Sosyal Psikolojik Açıklamalar, İstanbul: Remzi Kitabevi.
  19. Erdoğan T. (2008). Toplumsal Sistemin Düzen Sağlayıcı Unsuru Olarak Cinsiyet Rolü Farklılaşması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(4), 123-145.
  20. Gamer E, Gallant D, Grunebaum H. (1976). Children of Psychotic Mothers: An Evaluation of 1-Year-Olds on a Test of Object Permanence. Arch Gen Psychiatry. 33(3): 311–317. doi:10.1001/archpsyc.1976.01770030029004 DOI: https://doi.org/10.1001/archpsyc.1976.01770030029004
  21. Gapinski K, Brownel,l K. D. ve LaFrance, M. (2003). Body Objectification and ‘Fat Talk’:Effects on Emotion, Motivation, and Cognitive Performance, 48(9-10), 377-388. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1023516209973
  22. Gardner, R. M. (1996). Methodological Issues in Assessment of The Perceptual Component of Body Image Disturbance. British Journal of Psychology, s.327-337. DOI: https://doi.org/10.1111/j.2044-8295.1996.tb02593.x
  23. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson.
  24. Graber, J. A., Petersen, A. C. ve Brooks-Gunn, J. (1996). “Pubertal Processes: Methods, Measures, and Methods”. Transitions through Adolescence: Interpersonal Domains and Context, J. A. Graber, J. Brooks-Gunn, A.C. Petersen (Eds.), Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum, 23–53. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315789286-2
  25. Grogan, S. (2005). Body image understanding body dissatisfaction in men, women and children. USA: Routledge
  26. Hamachek, D. E. (1971). Encounters with the selfhorton. New York: Holt, Rinehart & Winston.
  27. Helvalı, E. E. (2019). Erken dönem uyumsuz şemalar ile yeme tutumu arasındaki ilişkide yakın ilişkilerin, vücut algısının ve benlik saygısının aracı rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  28. Horton, N. J., Haines, J., Austin, S. B., Field, A. E., Sonneville, K. R. ve Calzo, J. (2012). Body Satisfaction, Weight Gain, and Binge Eating Among Overweight Adolescent Girls.
  29. Jackson, L. A., Sullivan, L. A. ve Rostker, R. Gender (1988). Gender, gender role and body image. Sex Roles. 19(8), 429–443 https://doi.org/10.1007/BF00289717. DOI: https://doi.org/10.1007/BF00289717
  30. Jung, J., & Lee, S. H. (2006). Cross‐cultural comparisons of appearance self‐schema, body image, self‐esteem, and dieting behavior between Korean and US women. Family and Consumer Sciences Research Journal, 34(4), 350-365. doi.org/10.1177/1077727X06286419 DOI: https://doi.org/10.1177/1077727X06286419
  31. Krueger, D. W. (2002). Psychodynamic perspectives on body image. T. F. Cash ve T. Pruzinsky (Ed.), Body image: A handbook of theory, research, and clinical practice içinde (s. 30-37). New York: Guilford.
  32. Ledoux, T., Winterowd, C., Richardson, T. ve Dorton Clark, J. (2010). Relationship of negative self schemas and attachment styles with appearance schemas. Body Image, 7(3), 213-217. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2010.02.003
  33. Makas, Ç., Çelik, E. (2018). Erken Dönem Uyumsuz Şemalar ile Sosyal Görünüş Kaygısı Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 926-937. DOI: https://doi.org/10.17755/esosder.323007
  34. Mojallal, M., Khosrojavid, M., Pakzad, F. ve Gahnbari, M. (2014). Early maladaptive schemas, body image and self-esteem in iraian patients undergıne cosmetic surgery compared with normal individuals. Practice in Clinal Psychology, 2(3), 201-210.
  35. Oakley, A. (2016). Sex, gender and society. London: Routledge, Taylor & Francis Group. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315243399
  36. Pruzinsky, T. ve Cash, T. F. (2002). Understanding body images historical and contemporary perspectives. T. H. Cash ve T. Pruzinsky (Eds.), Body image a handbook of theory, research, and clinical practice. (pp. 3-12). NY: The Guilford Press.
  37. Rees, W. (2005). Contemplating the abyss. Nature. 433, 15–16. https://doi.org/10.1038/433015a DOI: https://doi.org/10.1038/433015a
  38. Rosen, J. C. ve Ramirez, E. (1998). A comparison of eating disorders and body dysmorphic disorder on body image and psychological adjustment. Journal of Psychosomatic Research, 44(3-4), 441–449. https://doi.org/10.1016/S0022-3999(97)00269-9 DOI: https://doi.org/10.1016/S0022-3999(97)00269-9
  39. Smolak, L. (2002). Body image development in children. Body image: A handbook of theory, research, and clinical practice (s. 65-73). NY: Guilford Press.
  40. Soygüt, G., Karaosmanoğlu, A. ve Çakır, Z. (2009). Erken dönem uyumsuz şemaların değerlendirilmesi: Young şema ölçeği kısa form 3’ün psikometrik özelliklerine ilişkin bir inceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(1), 75-84.
  41. Sparhawk, J. M. (2003). Body image and media: The Media’s ınfluence on body image (Unpublised master’s thesis). University of Wisconsin-Stout, Menomonic.
  42. Spainhour A. A. (2004). Effect of Film on Body Image, http://www.cleaninghouse.mwsc.edu/manuscripts/109.asp. 9.02.2004
  43. Stein, K. F. ve Corte, C. (2008). The identity impairment model: A longitudinal study of self-schemas as predictors of disordered eating behaviors. Nursing Research, 57(3), 182-190. DOI: https://doi.org/10.1097/01.NNR.0000319494.21628.08
  44. Sunar D.G. (1982). Female stereotypes in the United States and Turkey: An application of functional theory to perception in power relationships. Journal of Cross-Cultural Psychology. 13(4), 445-60. DOI: https://doi.org/10.1177/0022002182013004004
  45. Sungur, M. (1999). Beden Dismorfik Bozukluğu. Psikiyatri Dünyası. 1, 19- 22.
  46. Temizel, S. (2014). Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygıyı yordayan ailesel ve bilişsel faktörler (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
  47. Thompson, J. K., Heinberg, L. J., Altabe, M. ve Tantleff-Dunn, S. (1999). Exacting Beauty. Washington, DC: American Psychological Association.
  48. Turner, H. M., Rose, K. S. ve Cooper, M. J. (2005). Schema and parental bonding in overweight and nonoverweight female adolescents. International Journal of Obesity, 29(4), 381-387. DOI: https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0802915
  49. Walker, D. C. ve Murray, A. D. (2012). Body image behaviors: Checking, fixing and avoiding. inT.F. Cash. (Eds.), Encyclopedia of body image and human appearance (Vol. 2). (pp. 166-172). Academic Press. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-384925-0.00025-0
  50. West, C. ve Zimmerman, D. H. (1987). Doing gender. Gender & society, 1(2), 125-151. DOI: https://doi.org/10.1177/0891243287001002002
  51. Wilhelm, S. (2006). Feeling good about the way you look: A program for overcoming body image problems. New York: The Guilford.
  52. Wilson H. W. (1999). How do appear to others. Behav Res Ther. 37, 419-434. DOI: https://doi.org/10.1016/S0005-7967(98)00148-X
  53. Young, J, E., (1999). Cognitive Theraphy for Personality Disorders: A Schema-Focused Approach. Sarasota F. L., Professional Resource Pres.
  54. Young, J. E., Klosko, J. S., ve Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A practitioner’s guide. New York, London: The Guildford Press.
  55. Zeyneloğlu, S. ve Terzioğlu, F. (2011). Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (HU Journal of Education), 40, 409-420.