Cilt 10 Sayı 69 (2022)

Araştırma Makalesi

Doğu ve Batı Estetiğinde Anlam Arayışı: Wabi Sabi ve Sprezzatura İlişkisi

Yayımlandı 28.02.2022

  • Rasim Başak Bursa Uludağ Üniversitesi
Cilt 10 Sayı 69 kapak

Öz

Kusursuzluk algısı insan duyularında bir şeylerin normal ve doğal olmadığı, bir şeylerin otantik olmadığı hissini uyandırır. Bu sebeple, kusursuzluk genellikle şüphe duygusu oluşturur. Sprezzatura, sûnî güzellik algısını bozan dengeleyici bir güç veya etki olarak düşünülebilir. Hedonizmin, varoluş krizi ve depresyona dönüşebildiği yaygın bir görüştür. 16. yy’da Rikyū’nun yapılandırdığı çay ritüeli yaşamı ve varoluşu algılamaya ve tefekküre yönelik bir felsefe üzerine kurulmuştur. Zen felsefesi üzerine yapılandırılmış bu ritüel bütünündeki dinginlik, Wabi Sabi ruhunda felsefi bir idrak, bir tefekkürdür. Doğayla ve varoluşla bütün sadeliğiyle bütünleşmeyi kapsayan Wabi Sabi, her türlü yapmacıklıktan ve zorlamadan uzak bir uyum gerektirir, bu yönüyle de sprezzatura ile benzerlikler gösterir. Basitlik, sadelik, mütevazılık, kusurluluk, otantiklik, asimetri gibi Wabi Sabi değerlerinin genel olarak varoluşsal gerçekliğin ifadeleri olduğunu ve sprezzatura ile benzerlik gösterdiğini söyleyebiliriz. Bu araştırma; Japon Wabi Sabi estetik anlayışı ile bir Rönesans sanatsal kavramı olan sprezzatura’yı üslup özellikleri, kökenleri ve felsefeleri bağlamında incelemektedir. Olgubilim modelinde yapılandırılan araştırmada, analiz yöntemi olarak kavramsal söylem analizi ve tarihsel içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada, ilişkili kavramlar olarak, Stoik felsefe, Janteloven ve minimalizm bağlantılı olarak incelenmiştir. Araştırma, Uzakdoğu felsefesinde önemli bir estetik anlayış olan Wabi Sabi’nin tamamıyla Batı estetik normlarından kopuk olmadığını, özellikle sprezzatura temelinde estetik ve felsefî bağlantılar içerdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler Minimalizm, janteloven, budizm, zen, stoik

Abstract

Searching for Meaning in Eastern and Western Aesthetics: Wabi Sabi and Sprezzatura Connection

Wabi-Sabi may be associated with sprezzatura in terms of its use and meaning. Faultlessness and perfection creates feelings of doubt about authenticity and legitimacy as provoking feeling of artificiality in our senses. Sprezzatura may be regarded as a balancing factor against synthetic feelings of perfection. It is a prevalent opinion that hedonism and over indulgence may turn into depression and eventually turn into an existential crisis. Cha no yu is a ceremonial tea ritual structured in the 16th Century Japan by Rikyū based on a philosophy to contemplate about existence. Tranquility and peace experienced during this ritual constructed around Zen philosophy, as a contemplative process in the spirit of Wabi Sabi. Wabi Sabi and sprezzatura, both require authenticity and effortlessness in unification with nature and existence. The values related to Wabi-Sabi such as simplicity, austerity, modesty, humility, imperfection, authenticity, and asymmetry are the reflections of spiritual-existential reality and they also show associations with sprezzatura. Wabi-Sabi and sprezzatura are investigated in this study within their stylistic characteristics, roots, and philosophical backgrounds. The study was designed as phenomenology. Conceptual discourse analysis and content analysis methods were employed to analyze information. Wabi-Sabi is also investigated in relation to Stoicism, Janteloven, and minimalism.

Keywords minimalism, janteloven, buddhism, zen, stoicism

PDF

Kaynakça

  1. Ahlness, Ellen. A. “Janteloven and social conformity in Thorbørn Egner’s literature”. Proceedings of the National Conference on Undergraduate Research (NCUR), University of Kentucky, Lexington, KY, 547-554, 2014.
  2. Ando, Tadao. What is Wabi Sabi? http://www.nobleharbor.com/tea/chado/WhatIsWabi-Sabi.htm, 2021. Erişim Tarihi: 16.08.2021.
  3. Arrigo, Michael. Wabi–Sabi and counter-culture: coaxing beauty from ugliness. [Yayınlanmamış makale, Online erişime açık], s. 1-13. Erişim linki: http://www.michaelarrigo.com/resources/Wabi-Sabi.pdf, 2021. Erişim Tarihi: 10.08.2021.
  4. Barenbrug, Carl MH. Girombelli apartment. https://minimalissimo.com/articles/girombelli-apartment, 2021. Erişim Tarihi: 29.07.2021.
  5. Basak, Rasim. “Secularization and commercialization of Rumi”. Journal of Current Researches on Social Sciences, 7(2)(2017): 113-124.
  6. Başak, Rasim. “Sprezzatura: moda, müzik ve resimde sanatsallığı gizleme sanatı”. Art-E Sanat Dergisi, 13(26)(2020): 544-575. DOI: https://doi.org/10.21602/sduarte.685669
  7. Başak, Rasim. “Janteloven: Scandinavian social conformity, IKEA, minimalism and socialism of design”. ARTS: Artuklu Journal of Arts and Humanities, 6(2021): 159-185. DOI: 10.46372/arts.909874 DOI: https://doi.org/10.46372/arts.909874
  8. Burke, Peter. The Fortunes of the Courtier: The European Reception of Castiglione’s Cortegiano. University Park, PA: Penn State University Yayınları, 1996.
  9. Carlisle, Clare. Spinoza, part 1: philosophy as a way of life. The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/belief/2011/feb/07/spinoza-philosophy-god-world, 07.02.2011. Erişim Tarihi: 15.09.2021.
  10. Castiglione, Baldassare. The Book of the Courtier, (Çeviren: C. Singleton), New York, NY: Anchor (Kitabın orijinali 1561’de yayınlanmıştır), 1959.
  11. Cooper, Tracy. M. “The Wabi Sabi way: antidote for a dualistic culture?” Journal of Conscious Evolution, 10(10)(2018): 1-13.
  12. D’Angelo, Paolo. Sprezzatura: Concealing the Effort of Art from Aristotle to Duchamp. New York, NY: Columbia University Yayınları, 2018. DOI: https://doi.org/10.7312/dang17582
  13. Du, Yixuan ve Joo, Song. “The influence of cultural information design and the classification of spiritual guidance, based on the cases of Japanese Wabi-Sabi”. International Journal of Contents, 17(1)(2021): 27-36.
  14. Gölpınarlı, Abdülbaki. Mevlana’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılap Kitabevi, 1953.
  15. Izutsu, Toshihiko. ve Izutsu, Toyo. The Theory of Beauty in the Classical Aesthetics of Japan. Dordrecht: Springer Science+Business Media, 1981. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-017-3481-3
  16. Jacobs, Martha. R. Steve Jobs: ‘Death is very likely the single best invention of life. It is life’s change agent’. Huffpost. https://www.huffpost.com/entry/steve-jobs-death-is-very-likely-the-_b_1026335, 26.12.2011. Erişim Tarihi: 25.08.2021.
  17. Kempton, Beth. Wabi Sabi: Japanese Wisdom for a Perfectly Imperfect Life. London: Piatkus, 2018.
  18. Lawrence, Robyn Griggs. Wabi-Sabi: the art of imperfection. Natural Home, September-October. [Derginin internet sayfasında makale]. https://www.utne.com/mind-and-body/wabi-sabi/, 2001. Erişim Tarihi: 18.06.2021.
  19. Long, Anthony A. A Stoic and Socratic guide to life. University of California: Berkeley, 2002.
  20. Martinez, Rudolf Cymorr Kirby. “Editorial: Wabi-Sabi and the nature of knowledge.” Journal of Health and Caring Sciences, 1(1)(2019): 1-2. DOI: https://doi.org/10.37719/jhcs.2019.v1i1.e001
  21. Merriam-Webster. (t.y.). Ars est celare artem. Merriam-Webster.com online sözlük.
  22. https://www.merriam-webster.com/dictionary/ars%20est%20celare%20artem, Erişim Tarihi: 17.08.2021.
  23. Oppland, Mike. 8 ways to create flow according to Mihaly Csikszentmihalyi. Positive Psychology. https://positivepsychology.com/mihaly-csikszentmihalyi-father-of-flow/, 15.02.2021. Erişim Tarihi: 11.08.2021.
  24. Paulicelli, Eugenia. “Fashion: the cultural economy of Made in Italy”, Fashion Practice, 6(2)(2014): 155-174. DOI: https://doi.org/10.2752/175693814X14035303880597
  25. Peterson, Jordan. Jordan Peterson on Thaoism. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=O14fRj1_WGc Erişim Tarihi: 22.02.2020.
  26. Peterson, Jordan. Jordan Peterson, Taoist Philosophy. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=AjmYH3s-pqw Erişim Tarihi: 13.07.2021.
  27. Rhee, Jongeun. “Sprezzatura: the influence of studied nonchalance on fashion”, (ITAA) Annual Conference Proceedings, 102 (2013): 7-9. DOI: https://doi.org/10.31274/itaa_proceedings-180814-542
  28. Santini, Cèline. Kintsugi spirit: finding strength in imperfection. https://esprit-kintsugi.com/en/quest-ce-que-le-kintsugi/,17.05.2021. Erişim Tarihi: 09.08.2021.
  29. Shusterman, Ronald. “Less Than Greek: Art, Perfection and Metaethics”, The European Society of The Aesthetics [Konferans kitabında tam metin bildiri], (2013): 5.
  30. Socrates Quotes. (t.y.). BrainyQuote.com. https://www.brainyquote.com/quotes/socrates_163092, Erişim Tarihi: 25.08.2021.
  31. Suzuki, Daisetz Teitaro. Zen and Japanese culture. Princeton: Princeton University Press, 1959.
  32. The School of Life. History of ideas: Wabi-Sabi. [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=QmHLYhxYVjA&list=PL2XZFDA4TkUY5_BIV4k3ucgTeXrS2OGTX&index=12 Erişim Tarihi: 04.12.2015.
  33. Thomas, Ben. The Paragone Debate and Sixteenth-Century Italian Art [Yayınlanmamış doktora tezi], Oxford: University of Oxford, İngiltere, 1997.
  34. Thorlacius, Lisbeth. “The role of aesthetics in web design”. Nordicom Review, 28(1)(2007): 63-76. DOI: https://doi.org/10.1515/nor-2017-0201
  35. Treviranus, Jutta. The Value of Imperfection: the Wabi-Sabi Principle in Aesthetics and Learning. Open ED 2010 [Konferans kitabında tam metin bildiri]. Barcelona: http://openaccess.uoc.edu/webapps/o2/handle/10609/4869, 2010. Erişim Tarihi: 10 Ağustos 2021.
  36. Trotter, Stephen Richard. “Breaking the law of Jante”. eSharp, Myth and Nation, 23(2015): 1-24.
  37. Tsubaki, Andrew T. “Zeami and the transition of the concept of yūgen: a note on Japanese aesthetics”. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 30(1)(1971): 55-67. DOI: https://doi.org/10.2307/429574
  38. Zeno of Citium. Zeno of Citium Quotes. https://citatis.com/a22202/01dfdd/, 2021. Erişim Tarihi: 13 Eylül 2021.