Cilt 9 Sayı 67 (2021)

Araştırma Makalesi

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Bilim İnsanlarının Özelliklerine İlişkin Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Yayımlandı 31.12.2021

  • Sezgin Elbay Millî Eğitim Bakanlığı
Cilt 9 Sayı 67 kapak

Abstract

A Comparative Investigation on the Characteristics of Scientists in Social Studies Teaching

This research was conducted to compare two situations that seem to be independent from each other. In this context, the opinions and images of middle school 6th grade students towards scientists and the scientists profile in the Science, Technology and Society unit of the social studies textbooks (4th, 5th and 6th grades) that the students have been exposed to so far were compared. For this reason, the research was carried out according to the document analysis and holistic single case study method. The study group of the research consisted of 27 (female=14, 52%; male=13, 48%) students aged 11-12, determined according to the criterion-case sampling method; in addition, social studies textbooks (4th, 5th and 6th grades) created a Science, Technology and Society unit. Datas were collected through open-ended questionnaire, drawing and scientist identification forms. Documentary and descriptive analyzes were made on the obtained datas. As a result of the analysis, it was concluded that the opinions and images of the students towards the scientist and the profile of the scientist in the Science, Technology and Society unit largely overlapped. In line with these results, Social Studies textbooks should include scientists study in the area of social science as well as scientists study in the area of science, mathematics / medicine in the learning area of “Science, Technology and Society”.

Keywords Social studies teaching, the learning area of Science, Technology and Society, characteristic features of scientists

Öz

Bu araştırma birbirinden bağımsız gibi görünen 2 durumu karşılaştırmak amacıyla yürütülmüştür. Bu çerçevede araştırmada, Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin bilim insanına yönelik görüş ve imajları ile öğrencilerin şu ana kadar maruz kaldıkları sosyal bilgiler ders kitapları (4, 5 ve 6. sınıf) Bilim, Teknoloji ve Toplum ünitesindeki bilim insanı profili karşılaştırılmıştır. Bu nedenle araştırma, doküman analizi ve bütüncül tek durum çalışma yöntemine göre yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, ölçüt durum örnekleme yöntemine göre belirlenen yaşları 11-12 arasında değişen 27 öğrenci (kadın=14, %52; erkek=13, %48); ayrıca sosyal bilgiler ders kitapları (4, 5 ve 6. sınıf) Bilim, Teknoloji ve Toplum ünitesi oluşturmuştur. Veriler; açık uçlu anket, çizim ve bilim insanı belirleme formları aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler üzerinde doküman ve betimsel analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda, öğrencilerin bilim insanına yönelik görüş ve imajları ile Bilim, Teknoloji ve Toplum ünitesinde yer alan bilim insanı profilinin büyük oranda örtüştüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan bu sonuçlar doğrultusunda Sosyal Bilgiler ders kitaplarında “Bilim, Teknoloji ve Toplum” öğrenme alanında fen, matematik/tıp alanında çalışan bilim insanlarının yanı sıra sosyal bilimler alanında çalışan bilim insanlarına da yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler Sosyal bilgiler öğretimi, bilim, teknoloji ve toplum öğrenme alanı, bilim insanlarının özellikleri

PDF

Kaynakça

  1. Akalın, Cengiz. 2017-2018 Eğitim Öğretim Yılında Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Müslüman Türk Bilim İnsanlarının Yeri. Uluslar Arası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 2(2), 2019, 227-237.
  2. Archer, Louise., DeWitt, Jeniffer., Osborne, Jonathan., Dillon, Justin., Willis, Beatrice., & Wong, Billy. Science Aspirations, Capital, and Family Habitus: How Families Shape Children’s Engagement and Identification with Science. American Educational Research Journal, 49(5), 2012, 881–908. https://doi.org/10.3102/0002831211433290 DOI: https://doi.org/10.3102/0002831211433290
  3. Bayram, Ebru Buket. İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Bilim İnsanı İmajları ve Bu İmajların Oluşmasında Ders Kitabı ve Öğretmenlerin Rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bayburt: Bayburt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018.
  4. Bilir, Volkan., Tatlı, Ayşegül., Yıldız, Candan., Emiroğlu, Betül Büşra., Ertuğrul, Devrim., & Sakmen, Gizem. Argümantasyon Tabanlı Öğrenme Yaklaşımında Kullanılan Argümantasyon Tekniklerinin Ortaokul Sekizinci Sınıf Öğrencilerinin Bilim İnsanı İmajları Üzerine Etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 2020, 481-510.
  5. Cheryan, Sapna., Master, Allison., & Meltzoff, Andrew. Cultural Stereotypes as Gatekeepers: Increasing Girls’ Interest in Computer Science and Engineering by Diversifying Stereotypes. Frontiers in Psychology, 6(49), 2015, 1-8. Doi:10.3389/fpsyg.2015.00049 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00049
  6. Christidou, Vasilia. Greek Students’ Images of Scientific Researchers. Journal of Science Communication, 9(3), 2010, 1-12.
  7. Doğan, Hilmi. Farklı Ülkelerden 11-13 Yaş Aralığındaki Öğrencilerin Bilim ve Bilim İnsanı Hakkındaki Görüşleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Antalya: Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2015.
  8. Emvalotis, Anastassios., & Koutsianou, Athina. Greek Primary School Students’ Images of Scientists and Their Work: Has Anything Changed? Research in Science & Technological Education, 36(1), 69-85, 2018. DOI:10.1080/02635143.2017.1366899 DOI: https://doi.org/10.1080/02635143.2017.1366899
  9. Farland-Smith, Donna., Finson, Kevin., Boone, Willian., & Yale, Melissa. An Investigation of Media Influences on Elementary Students Representations of Scientists. Journal of Science Teacher Education, 25, 2012, 355-366. DOI: https://doi.org/10.1007/s10972-012-9322-z
  10. Finson, Kevin, Beaver, John., & Cramond, Bonnie. Development and Field Test of a Checklist for the Draw-A-Scientist Test. School Science and Mathematics, 95(4), 1995, 195-205. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.1995.tb15762.x
  11. Frey, Bruce. The SAGE Enclyclopedia of Educational Research, Measurement, and Evaluation (Vols. 1-4). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, Inc., 2018. Doi: 10.4135/9781506326139 DOI: https://doi.org/10.4135/9781506326139
  12. Harman, Gonca., & Şeker, Renan. Ortaokul Öğrencilerinin Zihnindeki Bilim İnsanı. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(38), 2017, 49-77. DOI: https://doi.org/10.31795/baunsobed.645135
  13. Hatch, Amos. Doing Qualitative Research in Educational Settings. Albany, NY: State University Press, 2002.
  14. Huang, Chin-Fei., Shih, Ching-Sen., Chen, Guang-Jing., & Liu, Chia-Ju. The Relationship Between Drawing Stereotypic Images and Female Students’ Science Learning Motivation. US-China Education Review B, 5(10), 2015, 665-672. DOI: https://doi.org/10.17265/2161-6248/2015.10B.005
  15. Kalın, Ulu Özlem. Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Türk-İslam Bilginleri. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(26), 2018, 330-346. DOI: https://doi.org/10.29329/mjer.2018.172.17
  16. Kara, Banu., & Akarsu, Bayram. Ortaokul Öğrencilerinin Bilim İnsanına Yönelik Tutum ve İmajının Belirlenmesi. Journal of European Education, 3(1), 2013, 8-15.
  17. Karasu Avcı, Emine., & Faiz, Melike. Sosyal Bilgiler Ders Kitapları Bilim, Teknoloji ve Toplum Öğrenme Alanında Yer Alan Bilim İnsanları. II. Ders Kitapları Uluslararası Sempozyumu. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, 2019.
  18. Kaya, Volkan., Afacan, Özlem., Polat, Dilber., & Urtekin, Ahmet. İlköğretim Öğrencilerinin Bilim İnsanı ve Bilimsel Bilgi Hakkındaki Görüşleri (Kırşehir İli Örneği). Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 2013, 305-325.
  19. Küçük, Mehmet., & Bağ, Hasan. 4 ve 5. Sınıf Öğrencilerinin Bilim İnsanı İmajlarının Karşılaştırılması. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 2012, 125-138.
  20. Makarova, Elena., & Herzog, Walter. Trapped in the Gender Stereotype? The Image of Science Among Secondary School Students and Teachers. Equality, Diversity and Inclusion, 34(2), 2015, 106-123. DOI: https://doi.org/10.1108/EDI-11-2013-0097
  21. Markus, Hazel., & Zajonc, Robert. The Cognitive Perspective in Social Psychology. In G. Lindzey & E. Aronson (Eds.), The Handbook of Social Psychology (3rd Ed., pp. 137-230). New York: Random House, 1985.
  22. Medina-Jerez, Willian., Middleton, Kyndra., & Orihuela-Rabaza, Walter. Using the DAST-C to Explore Colombian and Bolivian Students’ Images of Scientists. International Journal of Science and Mathematics Education, 9, 2011, 657–690. DOI: https://doi.org/10.1007/s10763-010-9218-3
  23. Miles, Matthew., & Huberman, Michael. Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook (2nd Ed.). Sage Publications, Inc, 1994.
  24. Ministry of National Education (MoNE). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. Ankara: Board of Education, 2018.
  25. National Council for the Social Studies. (NCSS). National Curriculum Standards for Social Studies: A Framework for Teaching, Learning, and Assessment. Silver Spring, MD: Author, 2010. Information about these standards is accessible at http://www.socialstudies.org/standards.
  26. Narayan, Ratna., Park, Soonhye., Peker, Deniz., & Suh, Jeekyung. Students’ Images of Scientists and Doing Science: An International Comparison Study. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 9(2), 2013, 115-129. https://doi.org/10.12973/eurasia.2013.923a DOI: https://doi.org/10.12973/eurasia.2013.923a
  27. Osmanoğlu, Ahmed Emin., & Cantemür, Hüseyin. Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Şahsiyetler. Ekev Akademi Dergisi, 24(82), 2020, 1-22. DOI: https://doi.org/10.26466/opus.686709
  28. Özdemir, Emre., & Ünal, Ayvaz. Ortaokul Öğrencilerinin Bilim İnsanı İmajlarının İncelenmesi (Konya ili örneği). International Journal of Karamanoglu Mehmetbey Educational Research, 2(2), 2020, 147-160. DOI: https://doi.org/10.47770/ukmead.781870
  29. Özsoy, Sibel., & Ahi, Berat. Images of Scientists Through the Eyes of the Children. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 8(1), 2014, 204-230. DOI: https://doi.org/10.12973/nefmed.2014.8.1.a9
  30. Patton, Michael. Qualitative Research and Evaluation Methods (3rd Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2002.
  31. Song, Jinwoogn., & Kim, Kwang. How Korean Students See Scientists: The Images of the Scientist. International Journal of Science Education, 21(9), 2010, 957-977. DOI: https://doi.org/10.1080/095006999290255
  32. Şahin, Erhan. Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. Ankara: Anadol, 2018. DOI: https://doi.org/10.29065/usakead.635309
  33. Şahin, Mehmet. Ders Kitaplarının Mesaj Tasarımı İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 2012, 129-154.
  34. Topçu, Ersin., & Karatekin, Kadir. (2017). Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Bilim Adamları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2017, 2127-2152.
  35. Türkmen, Hakan. Turkish Primary Students’ Perceptions About Scientist and What Factors Affecting the Image of the Scientist. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 4(1), 2008, 55-61. DOI: https://doi.org/10.12973/ejmste/75306
  36. Yıldırım, Ali., & Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin, 2016.
  37. Yılmaz, Faruk Gökalp., Bayraktar, Hasan., Özden, Mustafa Kemal., Akpınar, Murat., & Evin, Ömer. Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 2018.
  38. Yin, Robert. (2014). Case Study Research Design and Methods (5th Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage, 2016.