Cilt 9 Sayı 66 (2021)

Araştırma Makalesi

Bilimsel Yönetim Düşüncesinde İnsan İlişkileri Düşüncesine Doğru: 1929 Büyük Buhranı’nın Yönetim Çalışmalarına Etkisi

Yayımlandı 30.11.2021

Cilt 9 Sayı 66 kapak

Öz

Bu çalışma iki dünya savaşı arasında farklı organizasyonlar tarafından düzenlenen ve yönetim biliminin ilerlemesine rehberlik eden uluslararası yönetim kongrelerinden ikisi olan 1924 Prag Uluslararası Yönetim Kongresi (PUYK) ve 1935 Londra Uluslararası Bilimsel Yönetim Kongresi’ni (LUYK) Büyük Buhran bağlamında incelemektedir. Sözü edilen yıllarda bilimsel yönetim düşüncesinin fiilen baskın olduğu ve insan ilişkileri yaklaşımının daha teorik bir düzlemde olduğu bilinmektedir. Amerika’da F. W. Taylor öncülüğünde ortaya çıkan bilimsel yönetim düşüncesi kendisine geniş bir uygulama alanı bularak Avrupa’ya yayılmıştır. Bilimsel yönetim düşüncesi çeşitli endüstri dallarında yapılan deney ve uygulamalarla üretimde verimliliği büyük oranda desteklemiştir. Fakat bilimsel yönetim düşüncesinde gerek çalışanlara yönelik olumsuz yaklaşım gerekse de yönetim alanına sosyoloji, psikoloji gibi bilim dallarının girmesi ile insan ilişkileri yaklaşımı alanda baskın konuma ulaşmıştır. 1929 yılında Wall Street borsasının çöküşü ile başlayan ve iktisadi açıdan tüm dünyayı olumsuz etkileyen Büyük Buhran’ın yönetim araştırmalarına etkisinin olup olmadığı amaçlanmakla beraber bu çerçevede ilgili arşivlerden kongre kitaplarının orijinal nüshasına erişilmiştir. Bu çerçevede çalışmada doküman incelemesi tekniğine başvurulmuş olup nitel yöntem kullanılmıştır. Büyük Buhran’ın yönetim bilimine olan etkileri daha önceki çalışmalarda incelenmiş olsa da çalışmanın kongrelerden yola çıkılarak yapılması bu yönüyle yazına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler Bilimsel Yönetim, İnsan ilişkileri, 1929 Büyük Buhranı, iki dünya savaşı arası

Abstract

Towards Human Relations to Scientific Management: The Effect of the Great Depression of 1929 on Management Studies

This study examines the 1924 Prague International Management Congress (PUYK) and 1935 London International Scientific Management Congress (LUYK), two of the international management congresses organized by different organizations between the two World Wars and guiding the advancement of management science, in the context of the Great Depression. It is known that the scientific management thought was actually dominant in the mentioned years and the human relations approach was on a more theoretical level. Scientific management thought, which emerged under the leadership of F. W. Taylor in America, found a wide application area and spread to Europe. Scientific management thought has greatly supported productivity in production with experiments and applications in various industries. However, the human relations approach has reached a dominant position in the field with both the negative approach towards the employees and the introduction of disciplines such as sociology and psychology in the scientific management thought. Although it is aimed whether the Great Depression, which started with the collapse of the Wall Street stock market in 1929 and negatively affected the whole world, has an impact on management research. The original copies of the congress books were accessed from the relevant archives in this framework. In this context, the document analysis technique was applied in the study and the qualitative method was used. Although the effects of the Great Depression on management science have been examined in previous studies, the fact that the study is based on congresses contributes to the literature in this respect.

Keywords Scientific Management, Human Relations, 1929 Great Depression, Interwar years

PDF

Kaynakça

  1. Abrahamson, Eric. The emergence and prevalence of employee management rhetorics: The effects of long waves, labor unions, and turnover, 1875 to 1992. Academy of Management Journal, 40(3), 1997, 491-533. DOI: https://doi.org/10.2307/257051
  2. Appleby, Joyce. Amansız Devrim: Kapitalizm Tarihi. Çev. Ali Cevat Akkoyunlu. İstanbul: Alfa, 2012.
  3. Barley, Stephen R., ve Gideon Kunda. Design and devotion: Surges of rational and normative ideologies of control in managerial discourse. Administrative Science Quarterly, 1992, 363-399. DOI: https://doi.org/10.2307/2393449
  4. Berber, Aykut. Klasik Yönetim Düşüncesi: Geleneksel ve Klasik Paradigmalarla Klasik ve Neo-Klasik Örgüt Teorileri. İstanbul: Alfa, 2013.
  5. Berend, Ivan. 20. Yüzyıl Avrupa İktisat Tarihi. Çev: Çağlayan, S. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2015.
  6. Bloemen, Erik. The movement for scientific management in Europe between the wars. Spender, J. C., & Kijne, H. (Eds.) Scientific Management: Frederick Winslow Taylor’s Gift to the World? Springer Science & Business Media. Springer, Boston, MA, 1996, 111-131. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4613-1421-9_5
  7. Dobb, Maurice. Kapitalizmin Gelişimi Üzerine İncelemeler. Çev. F. Akar. İstanbul: Belge Yayınları, 1992.
  8. Eichengreen, Barry. Hall of Mirrors: The Great Depression, The Great Recession, and the Uses-and Misuses-of History. Oxford University Press, 2015.
  9. Engwall, Lars, Matthias Kipping, ve Behlül Üsdiken. Defining management: Business schools, consultants, media. Routledge, 2016. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315851921
  10. Gürbüz, Sait. ve Şahin, Fatih. (2016). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe–Yöntem–Analiz (3. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2016.
  11. Grenville, John Ashley Soames. A History of the World in the Twentieth Century. The Belknap Press of Harvard University Press, 1994.
  12. Keulen, Sjoerd, ve Ronald Kroeze. Introduction: The era of management: A historical perspective on twentieth-century management, Management & Organizational History, 9(4), 2014, 321-335. DOI: https://doi.org/10.1080/17449359.2014.982658
  13. Kıral, Bilgen. Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 2020, 170-189.
  14. Köymen, Oya. Sermaye Birikirken: Osmanlı, Türkiye, Dünya. İstanbul: Yordam Kitap, 2007.
  15. Maurois, Andre. Amerika Mucizesi 1492-1940. Çev. Gökbudak, İstanbul: Osmanbey Basımevi, 1945.
  16. Mazower, Mark. Karanlık Kıta. Çev. Mehmet Moralı. İstanbul: Alfa, 2013.
  17. Mishkin, Frederich. S. Para, Bankacılık ve Finansal Piyasalar Iktisadı. Çev. Ed. Engin, N. İstanbul: Akademi Kitabevi, 2011.
  18. Neumann, Caryn E. Social Science. McElvaine R. S. (Eds.) Encyclopedia of the Great Depression. New York: Macmillan Reference USA, 2004.
  19. Nevins, Allan ve Commager, Henry Steele. ABD Tarihi. Çev. Halil İnalcık. İstanbul: Doğu Batı, 2008.
  20. Nyland, Chris, Kyle Bruce ve Prue Burns. Taylorism, the International Labour Organization, and the genesis and diffusion of codetermination. Organization Studies, 35(8), 2014, 1149-1169. DOI: https://doi.org/10.1177/0170840614525388
  21. Palmer, Robert Roswell ve Colton, Joel. A History of the Modern World (Vol. 2). New York: McGraw-Hill, 1995.
  22. Rauchway, Eric. The Great Depression and the New Deal: A Very Short Introduction. Oxford University Press, 2008. DOI: https://doi.org/10.1093/actrade/9780195326345.001.0001
  23. Report of the Proceedings of the First International Management Congress in Prague (PIMCO): July 20-24, 1924.
  24. Report of the Proceedings of the Sixth International Congress for Scientific Management, London, July 15th-July 20th, 1935.
  25. Romer, Christina D. Great depression. Forthcoming in Encyclopedia Britannica. Retrieved, 4(5), 2003, 11.
  26. Sak, Ramazan, Şahin Sak, İkbal Tuba, Öneren Şendil, Çiğdem ve Nas, Eşref. Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 2021, 227-256. DOI: https://doi.org/10.33400/kuje.843306
  27. Scott, William G. Organization theory: an overview and an appraisal. Academy of Management Journal, 4(1), 1961, 7-26. DOI: https://doi.org/10.2307/254584