Cilt 9 Sayı 62 (2021)

Araştırma Makalesi

Eril Egemen Yapının Sanatsal Bağlamda Dişil Formu

Yayımlandı 30.07.2021

Cilt 9 Sayı 62 kapak

Öz

Kadınlar, her daim sanatın konusu olmuşlardır. Oluşturulan içerikler doğrultusunda şekillenen kompozisyonlar uygarlıkların sanatlarında işlevsel pratikler ve alt anlam yorumlamalarıyla kültürel yapıya göre farklı formsal nüanslar barındırmaktadır. Buna rağmen toplumsal görev ve sınıflandırma konusunda kadın/beden/cinsellik değerlendirmeleri noktasında ortak nitelikler taşımaktadır. Öyle ki eril tahakkümleri toplumsal cinsiyet rolleri, biyolojiye dayalı cinsler arası ayrımcılık bir dizi yasağı ve dışlanmayı beraberinde getirip kadını skopofilik nesnesi konumuna indirgemektedir. Sanattaki cinsiyet yapılandırması, adil olmayan görsel kodlamalar, dezavantajlı imajlar, uygun olmayan kadınlık halleri ve erotik çıplaklıkları çeşitli kompozisyonlarla teşhir edilmiştir. Adeta seyirlik bir malzemeye dönüştürülen kadın bedeninin, kimlikliğinin ve cinsiyetinin kuramsallaştırılması imge, temsil, sembol ve iktidar bağlantısı ataerkil düzenin taleplerini ortaya koyar niteliktedir. Bu çerçevede araştırmanın amacı; cinsiyet rollerinin, kalıplarının, sanat alanındaki yapılandırmaya yönelik tarihsel süreç içindeki kadın temalı eserlerinin, toplumlarda var olan eril sistemin sürdürebilir bir kadın algısı inşasının, sanat tarihi üzerindeki analizini yapmaktadır. Dolasıyla araştırma eril bakış açılı sanat anlayışın kadın kimliği, bedeni, cinselliği üzerinde sistemli bir şekilde oluşturulan tahakkümlerin fark edilmesi ve dişiliğin doğal durumundan farklı bir kurguya dönüştürülmesinde sanat literatürü incelenmesi, günümüzde kadın ve beden konumunu yeniden adlandırma ve yapılandırma sorunsalına açıklık getirme açısından önem teşkil etmektedir. Çalışmada literatür taraması ve betimsel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler Erillik/Dişilik, eril söylem ve sanat eseri, toplumsal cinsiyet ve sanat

Abstract

Female Form of Male Dominant Structure in Artistic Context

Women have always been the subject of art in terms of their biological and physiological characteristics. The compositions that are shaped in accordance with contents have different nuances in terms of form according to the cultural structure in the arts of civilizations with functional practices and sub-meaning interpretations. Despite this, they have common characteristics in terms of woman/body/sexuality on social duty and classification. Such that male domination social gender roles, gender discrimination based on biology bring along some restrictions and exclusion, and that degrades women to the subject of scopophilic. Gender structure in art is exposed with unfair visual codes, disadvantageous images, improper female circumstances and erotic nudity in many compositions. Women body that is turned into a theatrical material, their identity and gender are abstracted, their image, representation, symbol and government connetion shows the demands of male dominant structure. In this frame, the aim of this study is to analyze the affect of gender roles, patterns, the woman themed art pieces in historical process that is oriented towards structuring, building a sustainable woman perception in male dominant systems of societies on art history. Accordingly, the study is important in terms of showing the systematical dominances on woman identity, body, sexuality created by male dominant sense of art and art literature research in terms of turning femininity into a different construction other than its natural positions and clarifying the problem of re-naming and re-structuring the position of woman and body today. Literature research and descriptive research methods are used in this study. Related visuals and written resources are analyzed and the parts that are related to the content of this article are handled in a manner that creates meaningful unity.

Keywords Masculinity/femininity, male statement and work of art, social gender and art

PDF

Kaynakça

  1. Alkan, Ayten. Cins Cins Mekân.İstanbul: Varlık yayınları, 2009.
  2. Akpınar, Ayşen ve Bakay, Gönül. Kadın ve Mekân Tutsaklık mı? Sultanlık mı?. İstanbul: Turkuaz Yayınları, 2009.
  3. Akyürek, Engin. Ortaçağ’dan Yeniçağa Felsefe ve Sanat. İstanbul: Kabacık Yayınevi, 1994
  4. Antmen, Ahu. Sanat Cinsiyet: Sanat Tarihi Ve Feminist Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları, 2016.
  5. Barret, Terry. Neden Bu Sanat? Çağdaş Sanatta Estetik Ve Eleştiri. Çev. Esra Ermert. İstanbul: Hayalperest Yayınlar, 2015
  6. Barzman, Karen. Review: The Nude: A New Perspective By Gill Seunders. Womans Art Journal, 1993. S. 43-44. Erişim:21.06.2021. https://www.Academia.Edu/29827222/ Review Essay The Nude A New Perspective and The Female Gaze Women As Viewers of Popular Culture
  7. Bennett, Judith M.. History Matters: Patriarchy And The Challenge Of Feminism. University Of Pennsylvania,2006. DOI: https://doi.org/10.9783/9780812200553
  8. Berger, John. Görme Biçimleri. İstanbul: Metis Yayınlar, 1990.
  9. Butler Melissa.A. Early Liberal Roots Of Feminism: John Locke And The Attack On Patriarchy. The American Political Science Review, 72 (1): 135-150, 1978. DOI: https://doi.org/10.2307/1953604
  10. Butler, Judith . Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. Çev.Başak Ertür İstanbul: Metis Yayınları, 2008
  11. Bourriaud, Nicolas. Postprodüksiyon. Çev. Nermin Saybaşlı. İstanbul: Bağlam Yayınları, 2004.
  12. Cappadona, Diana, Apostolos. İtalyan Rönesans Sanatında Kadın- Görmek Ve Görülmek. P Dünya Sanatı Dergisi, 36, 54- 65,2005.
  13. Chadwick, Whitney . Women, Art And Society. Second Edition. Singapur: Thames And Hudson, 1997.
  14. Coşmuş, Sevda. Feminist Söylem Açısından Televizyon Reklamlarında Sunulan Kadın İmgesi. Yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2008.
  15. Davidoff, Leonore. Feminist Tarih yazımında Sınıf ve Cinsiyet. Ayşe Durakbaşa (Yayına Hazırlayan). İletişim Yayınları, 2002.
  16. Foucault, Michel. Cinselligin Tarihi 1. Çev. Hülya Tufan. İstanbul: Afa Yayınları, 1986.
  17. Grosenick, Uta. Women Artists. London: Taschen, 2005.
  18. Gimbutas, Marija, A. The Language of The Goddess. London: Thames And Hudson, 1989.
  19. Gombrich, Ernst H. Sanatın Öyküsü. Çev. Ömer Erduran ve Erol Erduran. Ankara:Remzi Kitapevi, 1980.
  20. Grosz, Elizabeth. Psychoanalysis And The Imaginary Body. Kemp, Sandra ve Squıres, Judith, (Ed.), (1997), Feminisms, Oxford University Press, Oxford, New York, 299-308. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780192892706.003.0051
  21. Harris, Jonothan.Yeni Sanat Tarihi. Çev. Evren Yılmaz. İstanbul: Sel Yayınları, 2013.
  22. Isaak, Jo Anna. Feminism and Contemporary Art – The Revolutionary Power of Women’s Laughter. London: Routledge, 1997.
  23. Jülide, Sevim. Tanrının Sesi Kadın. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2001.
  24. Kelly, Mary. Woman – Desire – Image , Warr, Tracey ve JONES, Amelia, (Derl.). The Artist’s Body, Phaidon, London, New York, 2003.
  25. Kristeva, Julia. Ruhun Yeni Hastalıkları, Çev. Nilgün Tutal. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2007.
  26. Leppert, Richard. Sanatta Anlamın Görüntüsü – İmgelerin Toplumsal İşlevi. Çev. İsmail Türkmen. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2002.
  27. Locke, John. Second Government Treatise. Jonathan Bennett,2008
  28. Malinowski, Bronislaw. İlkel Toplumlarda Cinsellik ve Baskı. Çeviren. Hüseyin Portakal. İstanbul : Kabalcı Yayınları, 1989.
  29. Maisels, Charles K. Uygarlığın Doğuşu: Yakındoğu’da Avcılık ve Toplayıcılıktan Tarıma Kentlere ve Devlete Geçiş. Çev. Alaeddin Şenel.Ankara: İmge Yaynları,1999.
  30. Mcgowan, Todd. Gerçek Bakış: Lacan Sonrası Sinema Kuramı. Çev.Özen Barkot. İstanbul: Sel Yayınları, 2012.
  31. Millett, Kate. Cinsel Politika. Çev. Seçkin Selvi. İstanbul: Payel Yayınları, 1987.
  32. Paglia, Camilla. Cinsel Kimlikler. Çev. Didem Atay. Ankara: Apos Yayınlar, 2004
  33. Pollock, Griselda. Vision And Difference – Feminism, Feminity And The Histories Of Art, Routledge. London: New York,2003.
  34. Omay, Umut. Kadınlar ve Yedek İşgücü Ordusu: Perçinci Rosie Örneği. 12. Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Kongresi Bildiriler Kitabı. Türk-İş Yayınları, 2011.
  35. Read, Herbert. Sanat ve Toplum. Çev. Selçuk Mülayim. Ankara: Umran Yayınları,1981
  36. Reed, Evelyn. Kadının Evrimi - Anaerkil Klandan Ataerkil Aileye. Çev. Şemsa Yeğin. İstanbul: Payel Yayınlar,1994.
  37. Roller, Lynn E. Ana Tanrıçanın İzinde. Çev.Betül Avuç.İstanbul:Hemer Yayınları,2004
  38. Sankır, Hasan. Sembolik Etkileşimci Yaklaşım Çerçevesinde Plâstik Sanatlarda Kadın Sanatçı Kimliği. Yayınlanmamış Doktora tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
  39. Sartwell, Crispin. Edepsizlik, Anarşi ve Gerçeklik. Çev. Abdullah. Yılmaz İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1999.
  40. Sayın, Zeynep. İmgenin Pornografisi. İstanbul: Metis Yayınları, 2013.
  41. Schneider, Rebecca.The Explicit Body in Performance. Routledge.London: New York,1997.
  42. Şenel, Alaeddin. Siyasal Düşünceler Tarihi . Ankara: Bilim ve Sanat Kitabevi,1998.
  43. Wright, Shelley. Patriarchal Feminism and The Law Of The Father, Sourcebook On Feminist Jurisprudence İçinde, Hilaire Barnett (Der.), Cavendish Publishing: London, 1997.