Cilt 9 Sayı 58 (2021)

Araştırma Makalesi

İlkokul Müdürlerinin İş Stresi Hakkındaki Görüşleri

Yayımlandı 30.03.2021

  • Ayşegül Akdemir Eskişehir Odunpazarı Şehit Mehmet Taş İlkokulu
  • Sinan Girgin Bağcılar Massit Mesleki Eğitim Merkezi
  • Ümran Girgin Alaattin Nilüfer Kadayıfçıoğlu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
Cilt 9 Sayı 58 kapak

Öz

Bu araştırmanın amacı, resmi ilkokul müdürlerinin iş stresi hakkındaki görüşlerinin tespit edilmesidir. Okul müdürlerinin bakış açısı ile iş stresi kavramını nitel olarak değerlendirme açısından literatürde eksikler olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın resmi ilkokul müdürlerinin bakış açısından kaynaklanan iş stresi ve nedenlerinin belirlenmesi ve eğitimde politika yapıcılara yol göstermesi açısından önemli olduğu varsayılmaktadır.Araştırmanın amacına yönelik olarak, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden benzeşik örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Eskişehir ili Odunpazarı ilçesinde resmi ilkokullarda görev yapan gönüllü 10 okul müdürü oluşturmuştur. Resmi ilkokullarda görev yapan okul müdürlerinin yaşadığı iş stresi hakkındaki görüşlerinin belirlenmesine yönelik yarı yapılandırılmış açık uçlu sorulardan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmış ve nitel veri analiz programı MAXQDA kullanılarak kategoriler ve temalar oluşturulmuştur. Araştırma sonucuna göre resmi ilkokul müdürlerinin iş stresi yaşadığı tespit edilmiştir. Resmi ilkokul müdürlerinin iş stresi kaynakları açıklanmış, iş stresinin kendilerini nasıl etkilediği, iş stresi ile nasıl başa çıktıkları ve iş stresi hakkındaki genel görüşleri ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler Resmi ilkokul, okul müdürü, iş stresi

Abstract

An Investigation of Primary School Principals' Views on Job Stress

This study's aim was to determine public primary school principals' views on job stress. It is observed that there are deficiencies in the literature in terms of evaluating the concept of job stress qualitatively from the point of view of school principals. It is assumed that this study is important for determining the job stress arising from the point of view of public primary school principals and its causes and guiding policymakers in education. A case study, one of the qualitative research methods, was used in line with the aim of the study. The study group was determined by homogeneous sampling, one of the purposeful sampling methods. Ten volunteer school principals working in public primary schools in Odunpazarı district of Eskişehir province constituted the study group. The interview form consisting of semi-structured open-ended questions was used to determine the views of school principals working in public primary schools on their job stress. The data were collected by employing the semi-structured interview technique, and categories and themes were created using the qualitative data analysis program MAXQDA. According to the study results, it was determined that public primary school principals experienced job stress. The sources of job stress of public primary school principals were explained, and how job stress affected them, how they coped with job stress, and their general views on job stress were revealed.

Keywords Public Primary School, School Principal, Job Stress

PDF

Kaynakça

  1. Aydın Baş, Emine ve İlknur Şentürk. "Eğitim kurumları yöneticilerinin görevlendirilmelerine ilişkin yönetmelik hakkında okul yöneticilerinin görüşleri." Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 36.2 (2017): 119-143.
  2. Başol, Gülşah ve Mehmet Altay . "Eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi." Educational Administration: Theory and Practice 15.58 (2009): 191-216.
  3. Betoret, Fernando Doménech ve Amparo Gómez Artiga. "Barriers perceived by teachers at work, coping strategies, self-efficacy and burnout." The Spanish Journal of Psychology 13.2 (2010): 637–654. DOI: https://doi.org/10.1017/S1138741600002316
  4. Bogdan, Robert C. ve Sari K. Biklen. "Foundations of qualitative research in education." Qualitative research in education: An introduction to theory and methods (1998): 1-48.
  5. Clipa, Otilia. "Roles and strategies of teacher evaluation: Teachers’ Perceptions." Procedia - Social and Behavioral Sciences (2015): 916-923 . DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.243
  6. Delice Ekinci, Seçil. İş stresi ve iş tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesi: İstanbul’daki 4 ve 5 yıldızlı otel çalışanlarına yönelik bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, 2018.
  7. Devi, K. Ragles ve S. Sakthivel Rani. "The impact of organizational role stress and work family conflict: Diagnosis sources of difficulty at work place and job satisfaction among women in IT sector, Chennai, Tamil Nadu." Procedia Social and Behavioral Sciences 219 (2016): 214-220. DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.05.008
  8. Dunham, Jack. Stress in teaching. 2. London: Routledge, 1992. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203314500
  9. Eğin, Ayşe. Çalışma hayatında iş stresi ve tükenmişlik. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Beykent Üniversitesi, 2015.
  10. Farber, Barry A. "Stress and burnout in suburban teachers." The Journal of Educational Research 77.7 (1984): 325-331. DOI: https://doi.org/10.1080/00220671.1984.10885550
  11. Florea, Ramona ve Radu Florea. "Individual and organizational implications of work-related stress." Economy Transdisciplinarity Cognition 19.1 (2016): 28-33.
  12. Güçlü, Nezahat. "Stres yönetimi." Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 21.1 (2001): 91-109.
  13. Gümüştekin, Eren ve A. Bircan Öztemiz. "Örgütlerde stresin verimlilik ve performansla etkileşimi." Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14.1 (2005): 271-288.
  14. Günbayı, İlhan ve Fatih Akcan. "İlköğretim kurumları yöneticilerinin yaşadıkları iş streslerine ilişkin görüşleri: Bir durum çalışması." Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcileri Dergisi 2.2 (2013): 195-224.
  15. Gündüz, Bülent, Binali Tunç ve Yusuf İnandı. "Okul yöneticilerinin öfke ve stresle başaçıkma yaklaşımları ile çatışma yönetimi stilleri arasındaki ilişki." International Journal of Human Sciences 10.1 (2013): 641-660.
  16. Hatipoğlu, Elif ve Somayyeh Radmard. "İlk ve ortaokul yöneticilerinin stres kaynaklarının ve stres yönetimi stillerinin incelenmesi." Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi 4.7 (2015): 51-72.
  17. Hawk, Nita ve Barbara Martin. "Understanding and reducing stress in the superintendency." Educational Management Administration & Leadership 39.3 (2011): 364–389. DOI: https://doi.org/10.1177/1741143210394000
  18. Huberman, A Michael ve Matthew B. Miles. "Data management and analysis methods. In N. K. Denzin, & Y. S. Lincoln (Eds.),." Norman K. Denzin, Yvonna S. Lincoln. Handbook of Qualitative Research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications., 1994. 428-444.
  19. Hwang, Jinsoo, ve diğerleri. "The impact of occupational stress on employee's turnover intention in the luxury hotel segment." International Journal of Hospitality Tourism Administration 15.1 (2014): 60-77. DOI: https://doi.org/10.1080/15256480.2014.872898
  20. Jennings, Patricia A. ve Mark T. Greenberg. "The prosocial classroom: Teacher social and emotional competence in relation to student and classroom outcomes." Review of Educational Research 79.1 (2009): 491-525. DOI: https://doi.org/10.3102/0034654308325693
  21. Johnson, Burke ve Larry B. Christensen. Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. Boston: Boston: Pearson Education, Inc., 2004.
  22. Kalkan, Reyhan. Okul yöneticileri ile öğretmenlerin stres düzeylerinin karşılaştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, 2018.
  23. Karabacak, Gülçin. İş gören kişilik özelliklerinin iş stresi üzerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, 2010.
  24. Karakelle, Sema . "Öğretmenlerin etkili öğretmen tanımlarının etkili öğretmenlik boyutlarına göre incelenmesi." Eğitim ve Bilim 30.135 (2005): 1-10.
  25. Kaya, Yasemin. Küçük ve orta boy işletme yöneticilerinin stres kaynaklarını tespit etmeye yönelik Kayseri ilinde bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi, 2004.
  26. Khuong, Mai Ngoc ve Vu Hai Yen. "Investigate the effects of job stress on employee job performance- a case study at Dong Xuyen Industrial Zone, Vietnam." International Journal of Trade, Economics and Finance 7.6 (2016): 31-37. DOI: https://doi.org/10.18178/ijtef.2016.7.2.495
  27. Kinnunen, Ulla ve Esko Leskinen. "Teacher stress during a school year: Covariance and mean structure analyses." Journal of Occupational Psychology 62 (1989): 111-122. DOI: https://doi.org/10.1111/j.2044-8325.1989.tb00482.x
  28. Kıral, Bilgen. Orta öğretim okul yöneticilerinin yaşadıkları stres belirtileri düzeyi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, 2008.
  29. Kokkinos, Constantinos M. ve Aggeliki M. Davazoglou. "Special education teachers under stress: Evidence from a Greek national study." Educational Psychology 29.4 (2009): 407–424. DOI: https://doi.org/10.1080/01443410902971492
  30. Kul, Mehmet. Okul yöneticilerinin stresle başa çıkma yollarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi . İstanbul: İstanbul Aydın Üniversitesi, 2018.
  31. Kumaş, Volkan ve Levent Deniz. "Öğretmenlerin iş doyum düzeylerinin incelenmesi." Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 32 (2010): 123- 139.
  32. Lambert, Richard G., ve diğerleri. "Measuring elementary teacher stress and coping in the classroom: Validity evidence for the classroom appraisal of resources, and demands." Psychology in the Schools 46 (2009): 973-988. DOI: https://doi.org/10.1002/pits.20438
  33. Madenoğlu, Canan. Eğitim örgütü yöneticilerinin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkma tarzlarının benlik saygısı düzeyleriyle olan ilişkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, 2010.
  34. Mahfouz, Julia. "Principals and stress: Few coping strategies for abundant stressors." Educational Management Administration & Leadership 48.3 (2020): 440–458. DOI: https://doi.org/10.1177/1741143218817562
  35. Milli Eğitim Bakanlığı. 2023 Eğitim Vizyonu.2018. 22 Şubat 2021. <https://2023vizyonu.meb.gov.tr/>.
  36. Ok, İsmail. İş stresinin ilköğretim okullarında okul yöneticileri üzerindeki etkisi (Konya örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi, 2006.
  37. Okebukola, Peter A. ve Olugbemiro J. Jegede. "Determinants of occupational stress among teachers in Nigeria."Educational Studies 15.1 (1989): 23-26. DOI: https://doi.org/10.1080/0305569890150103
  38. Özdemir, Osman, ve diğerleri. "Kişilik gelişimi." Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 4.4 (2012): 566-589.
  39. Patton , Michael Quinn. Qualitative research & evaluation methods. 3. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2002.
  40. Payne, Monica A. ve Adrian Furnham. "Dimensions of occupational stress in West Indian secondary school teachers." British Journal of Educational Psychology 57.2 (1987): 141–150. DOI: https://doi.org/10.1111/j.2044-8279.1987.tb03148.x
  41. Recepoğlu, Ergün ve Ali Çağatay Kılınç. "Türkiye’de okul yöneticilerinin seçilmesi ve yetiştirilmesi, mevcut sorunlar ve çözüm önerileri." Turkish Studies (2014): 1817-1845. DOI: https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.6136
  42. Rowsey, Robert E. ve Terry C. Ley. "Perceptions of teachers' salaries and non-salary benefits." Journal of Teacher Education 37.2 (1986): 42-45. DOI: https://doi.org/10.1177/002248718603700208
  43. Selye, Hans. "The general adaptation syndrome and the diseases of adaptation." The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 6.2 (1946): 117-230. DOI: https://doi.org/10.1210/jcem-6-2-117
  44. TDK. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük Stres. 19 11 2019. <https://sozluk.gov.tr/>.
  45. Thomas, James ve Angela Harden . "Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews." BMC Medical Research Methodology 8.45 (2008): 1-10. DOI: https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45
  46. Ural, Ayhan. "Okul müdürlerinin yönetsel stres kaynakları." Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2.1 (2002): 74-84.
  47. Yıldırım, Ali ve Hasan Şimşek. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
  48. Zor, Derya. Kişilik özellikleri ile iş stresi ve tükenmişlik arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2018.