Türk Sinemasında Kadın ve Anlatı: Arım, Balım, Peteğim’den On Kadın’a

Bu çalışmada Türk sinemasında kadın temsilleri Yeşilçam dönemi (1960-1975) ve 1980 sonrası olmak üzere iki ayrı dönem halinde incelenmiştir. Çalışmada 1980’li yıllarda Türk sinemasında da etkisini gösteren ikinci dalga feminizmin etkisi ile daha gerçekçi ve ataerkil sistemi eleştiren kadın filmleri çekildiği düşüncesinden hareket edilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın temel savı eril bakışla yazılan ve çekilen filmlerde kadın karakterlere daha az yer verildiği, daha az repliklerinin olduğu ve kadın karakterlerin erkek bakış açısının görmek istediği şekilde yansıtıldığı; öte yandan, kadın karakterleri merkezine oturtan filmlerde kadın karakterlerin daha çok sahnede göründüğü, daha çok repliklerinin olduğu ve anlatının yönlendiricisi olduğu şeklindedir. Bu amaçla Türkan Şoray’ın başrolde olduğu Arım, Balım, Peteğim (1970) ve On Kadın (1987) filmleri karşılaştırılmıştır. Her iki filme de kadın karakterlerin replik sayıları üzerinden içerik analizi uygulanmıştır. Ayrıca filmler sinopsisleri üzerinden karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda On Kadın filminde kadın karakterlerin replik sayılarının çok daha fazla olduğu ve ekranda daha uzun süre görüldükleri sonucuna varılmıştır. Ayrıca, sinopsisler incelendiğinde On Kadın filminde karakterlerin anlatının merkezinde olduğu; Arım, Balım Peteğim filminde ise kadın karakterin anlam taşıyıcı olduğu görülmüştür.

In this study, the representation of women in Turkish cinema was examined in two separate periods, the Yeşilçam period (1960-1975) and the post-1980 period. The study is based on the idea that more realistic women's films criticizing the patriarchal system were shot with the effect of second wave feminism on Turkish cinema in the 1980s. In this context, the main argument of the study is that films written and shot with a masculine perspective include less female characters, fewer lines of female characters, and female characters were reflected according to male perspective. On the other hand, in the films that put female characters at the center, it is claimed that the female characters appear more on the screen, they have more lines and are the guides of the narrative. For this purpose, Arım, Balım, Peteğim (1970) and On Kadın (1987) films, Türkan Şoray is the leading actress in both, were compared. Content analysis was applied to both films based on the number of lines of female characters. In addition, films were compared over their synopses. As a result of the study, it was seen that the number of lines of the female characters in the movie On Kadın is much more and female characters are seen on the screen longer. Also, when the synopses are examined, it is seen that the characters in On Kadın are at the center of the narrative; in Arım, Balım, Peteğim, it was seen that the female character is the meaning carrier.