Hoca Ali Rıza Desenlerinde Üslup ve Konu Analizleri
Öz
19. yüzyıl Türk resim sanatında önemli bir yere sahip olan Hoca Ali Rıza, günlük yaşamdan sahnelere, dar sokaklara, ahşap evlere ve manzara görünümlerine yer verdiği eserlerinde realist bir yol izlemektedir. Daha detaycı olan yağlı boya resimlerinde ise doğadan birebir gözlemleyerek oluşturduğu etüdler dikkat çekmektedir. Eserlerinde konu çeşitliliği açısından dış mekan çalışmalarının yanı sıra iç mekan çalışmalarına da yer vermektedir. Bu sebeple 19. yüzyıl Osmanlı toplumuna ait ev ve kültür dilinin tanınmasına da öncülük etmektedir. Asker ressam kökenli olan Hoca Ali Rıza resim çalışmalarının yanı sıra eğitmenlik görevlerinde de bulunarak birçok ressam yetiştirmiştir. Sağlam desen diliyle eserlerini kurgulayan sanatçı, eskiz ve desenlerinde rahat ve gözlemci bir dil kullanmaktadır. Birkaç çizgiyle hareketi yakalayabildiği, etkili bir dil oluşturduğu kara kalem ve sulu boya çalışmalar üretmiştir. Araştırmada Hoca Ali Rıza’nın genel üslubuyla birlikte ağırlıklı olarak desen çalışmaları ve desen çalışmalarındaki konu içeriklerinin incelenerek değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler Türk resmi, Hoca Ali Rıza, realizm, desen, üslup
Abstract
Style and Subject Analysis in Hoca Ali Rıza’s Drawing
Hoca Ali Rıza, who has an important place in the 19th century Turkish Painting Art, follows a realistic path in his works that include scenes from daily life, narrow streets, wooden houses and landscape views. In his more detailed oil paintings, his etudes that he created by observing the nature draw attention. In terms of subject diversity, he includes indoor works as well as outdoor works. For this reason, he pioneered the recognition of the home and cultural language of the 19th century Ottoman society. Üsküdarlı Hoca Ali Rıza, who is a military painter, trained many painters by working as an instructor in addition to his painting works. Hoca Ali Rıza, who fictionalizes his works with a solid pattern language, uses a comfortable and observant language in his sketches and drawings. He produced charcoal and watercolor works based on the observation he created with an effective language that he could capture the movement with a few lines. In the research, it is aimed to examine and evaluate the content of the subject content in the drawing and drawing studies together with the general style of Hoca Ali Rıza.
Keywords Turkish painting, Hoca Ali Rıza, realism, drawing, style
Kaynakça
- Akbulut, D. (2011). Türk Resminin Öncüleri. İstanbul:Etik Yayınları.
- Baytar, İ. (2017). Bir Temsile Dönüşen Hane ve Hoca Ali Rıza’nın Resimleri. Art Sanat 8/2017
- Giray, K. T. C. Ziraat Bankası Sanat Koleksiyonu, 1. Cilt. Yayınlayan: T. C. Ziraat Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğü.
- Olcay, S. (2014). Hoca Ali Rıza. Katalog. Arkas Holding A.Ş. & Y.K.Y.
- Özsezgin, K. (2000). Cumhuriyet’in 75 Yılında Türk Resmi. Türkiye İş Bankası Sanat Yayınları, Genel Yayın No: 436, ISBN 975-458-139-8.
- Pehlivan, B. (2018). Hoca Ali Rıza’nın Resimlerinde İstanbul. Kesit Akademi Dergisi (The Journal of Kesit Academy) Yıl: 4, Sayı:17, Aralık 2018, s. 149-160. DOI: https://doi.org/10.18020/kesit.1572
- Sağlam, M. (2014). Modelini Öteleyen Yapısal Bir Bütünlük Hoca Ali Rıza. Sanat Dünyamız, Sayı 143, Kasım-Aralık 2014, Sayfalar 114-120.
- Sarıdikmen, G.,(2019). Ressam Hoca Ali Rıza ve Çanakkale Kumkale’de Bir Çeşme: Moldovanlı Ali Paşa Çeşmesi. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Yıl 17, Güz 2019, Sayı 27, ss. 297-334. DOI: https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.661203
- Şerifoğlu, Ö. F., Haydaroğlu, M. (2018). İstanbul’un Ressamı Hoca Ali Rıza ve Yabancı Dostları. Sanat Dünyamız, Eylül-Ekim 2018, Sayı 166, ISSN 1300-2740-166.
- Şerifoğlu, Ö. F. (2015). Müzelere Sığmayan Bir Sanatçı: Hoca Ali Rıza Bey. Sanat Dünyamız, Sayı 145, Mart-Nisan 2015, Sayfalar 40-59.
- Tansuğ, S. (1997). Çağdaş Türk Sanatına Temel Yaklaşımlar. Ankara:Bilgi Yayınevi.