Cilt 8 Sayı 52 (2020)

Araştırma Makalesi

Sultan II. Mahmud’un Ölümü Hakkında İki İroni

Yayımlandı 30.09.2020

Cilt 8 Sayı 52 kapak

Öz

Bu makalenin ilgi odağı Osmanlı hanedanı Sultan II. Mahmud’un ölümüdür. Makalenin ilgi odağını çerçeveleyen ortamı ise II. Mahmud’un ölümüne dair iki ironi oluşturmaktadır. Bunlardan birincisi, sultanın toplumsal anlamda yaygın bir düşünceye sahip ve bir fakirlik hastalığı şeklinde kabul gören veremden ölmesi; ikincisi, ölümünden sonra türbesinin yanıbaşındaki sokağa Yeniçeriler Caddesi adı verilmesidir. Makale, hanedanın ölümüne dair bu iki olay ve olgu etrafında dönen tartışmayı konu alırken, bir yandan verem hastalığını ve bu hastalığın edebî üslûp zenginliğini, diğer yandan yeniçerilerin saray ve iktidar arasındaki intikam ilişkisini irdelemektedir.

Anahtar Kelimeler II. Mahmud, verem, iktidar, intikam, ölüm

Abstract

Two Ironies About the Death Sultan Mahmoud II

The main focus of this article is the death of the Ottoman ruler Sultan Mahmoud II. The framing of the focus of the article is around the two ironies about the death of Mahmoud II. First, the sultan's death from tuberculosis, which is considered a disease of poverty according to a widespread social opinion and, the second is the renaming of the street next to his mausoleum as Janissary Street. The article discusses the two events about the death of the ruler; on the one hand, tuberculosis and its literary connotations, on the other hand, the revenge relationship between the janissaries and the palace.

Keywords Mahmoud II, tuberculosis, government, revenge, death

PDF

Kaynakça

  1. Akın, Haydar, (2018). “Felâket geliyorum demişti: Ortaçağda yaşanan büyük veba salgını ve toplumsal yaşamdaki sonuçları üzerine bir değerlendirme”, Kebikeç, 46: 247-296.
  2. Akşin, Sina, (1980). Jön Türkler-İttihat ve Terakki, 1. Baskı, Gerçek Yayınevi, İstanbul.
  3. Aktar, Yücel, (1999). II. Meşrutiyet Dönemi Öğrenci Olayları (1908 -1918), Ankara.
  4. Arsal, Oğur, (2000). Modern Osmanlı Resminin Sosyolojisi (1839-1924), çev. Tuncay Birkan, 1. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
  5. Avcıoğlu, Doğan, (1968). Türkiye’nin Düzeni (Dün-Bugün-Yarın), Bilgi Yayınevi, Ankara.
  6. Aydemir, Şevket Süreyya, (2011). Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Paşa 1860-1908, 10. Baskı, Remzi Kitabevi, İstanbul.
  7. Barış, Yusuf İzzettin, (2010). “Dünyada tüberküloz’un tarihi”, Konuralp Tıp Dergisi, 3(2), 1-4.
  8. Belge, Murat, (2009). “Mustafa Kemal ve Kemalizm”, 29-44 (içinde; Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce-Kemalizm), Cilt II, 6. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.
  9. Berger, John; Mohr, Jean, (2008). Talihli Bir Adam-Bir Köy Doktorunun Hikâyesi, çev. Osman Akınhay, 1. Baskı, Agora Yayınları, İstanbul.
  10. Beydilli, Kemal, (2002). “II. Mahmud”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 356-357.
  11. Beydilli, Kemal, (2009). “Mahmud II türbesi, sebili, çeşmesi ve haziresi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 27: 357.
  12. Beydilli, Kemal, (2013). “Yeniçeriler”, TDV İslâm Ansiklopedisi, 43: 450-462.
  13. Bozarslan, Hamit, (2009). “Türkiye’de siyasî şiddetin fikrî kaynakları”, 370 -384 (içinde; Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce-Dönemler ve Zihniyetler), Cilt IX, 1. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.
  14. Demirel, Fatmagül, (2011). Sultan II. Abdülhamid’in Mirası-İstanbul’da Kamu Binaları, İstanbul Ticaret Odası Yayınları, İstanbul.
  15. Duran, Tülây, (1999). Padişah Portreleri, Tarih Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul.
  16. Engelhardt, Ed, (1976). Tanzimat, çev. Ayda Düz, 1. Baskı, Milliyet Yayınları, İstanbul.
  17. Eversley, Lord; Chirol, Valentine, (2013). Türk İmparatorluğu (1288 -1924), çev. Sedat Demir- Billur Manav Arslan, 1. Baskı, Dün-Bugün-Yarın Yayınları, İstanbul.
  18. İnce, Yunus, (2017). “II. Mahmud devri reformlarının tebaa tarafından algılanışı”, Tarih İncelemeleri Dergisi, XXXII(2), 427-457. DOI: https://doi.org/10.18513/egetid.376802
  19. Karakök, Tunay, (2010). “H.1288 (M.1871) Tarihli Kastamonu Vilâyet Salnâmesine Göre Kastamonu Vilâyeti”, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 267-276.
  20. Karal, Enver Ziya, (2007). Osmanlı Tarihi Nizam-ı Cedid ve Tanzimat Devirleri (1789-1856) cilt. V, 8. Baskı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
  21. Kennedy, Paul, (2001). Büyük Güçlerin Yükselişleri ve Çöküşleri- 16. Yüzyıldan Günümüze Ekonomik Değişim ve Askerî Çatışmalar, çev. Birtane Karanakçı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
  22. Koçu, Reşad Ekrem, (1971). Tarihimizde Garip Vakalar, 3. Baskı, Varlık Yayınları, İst anbul.
  23. Koçu, Reşad Ekrem, (2002). Osmanlı Padişahları, 3. Baskı, Doğan Yayınları, İstanbul.
  24. Küçükömer, İdris, (1994). “Batılılaşma” Düzenin Yabancılaşması, 1. Baskı, Bağlam Yayınları, İstanbul.
  25. Mardin, Şerif, (1991). Türk Modernleşmesi-Makaleler IV, 1. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.
  26. Oran, Baskın, (2008). “Kürt milliyetçiliğinin diyalektiği”, 871 -880 (içinde; Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce-Milliyetçilik), Cilt IV, 3. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.
  27. Ortaylı, İlber, (1981). “Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikan okulları üzerine bazı gözlemler”, Sosyoloji Dergisi, 14(3), 87-96.
  28. Ortaylı, İlber, (2012). Yakın Tarihin Gerçekleri, 1. Baskı, Timaş Yayınları, İstanbul.
  29. Örik, Nahid Sırrı, (1958). Eski Zaman Kadınları Arasında, 1. Baskı, İnkılâp Kitabevi, İstanbul.
  30. Özcan, Abdülkadir, (1994). II. Mahmud’un Yurt İçi Gezileri, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
  31. Özcan, Abdülkadir, (1995). “II. Mahmud’un reformları hakkında bazı gözlemler”, Tarih İncelemeleri Dergisi, 10: 13-23.
  32. Poggi, Gianfranco, (2014). Devlet-Doğası, Gelişimi ve Geleceği, çev. Aysun Babacan, 4. Baskı, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
  33. Rice, Tamara Talbot, (1998). Bizansta Günlük Yaşam-Konstantinopolis Bizans’ın Mücevheri, 1. Baskı, çev. Bilgi Altınok, Göçebe Yayınları, İstanbul.
  34. Sakaoğlu, Necdet, (2001). Bu Mülkün Sultanları, 5. Baskı, Oğlak Yayınları, İstanbul.
  35. Seghens, Anna, (1976). Yedinci Şafak, çev. Ahmet Cemal-Hâle Kuntay, Değer Yayınları, İstanbul.
  36. Soyşekerci, Serhat, (2015). Beden Sanatı-Rembrandt ve Anatomi Dersleri, 1. Baskı, Doğu Batı Yayınları, Ankara.
  37. Şehsuvaroğlu, Halûk Yusuf, (1947). “II. Mahmud zamanında Boğaziçi”, Tarihten Sahifeler, 8 Şubat.
  38. Şehsuvaroğlu, Halûk Yusuf, (1949). Sultan Aziz Hayatı-Hal’i-Ölümü, Milli Saraylar Daire Başkanlığı Yayınları, İstanbul.
  39. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1977). “Osmanlılar zamanında saraylarda musîki hayatı”, Belleten, 41(161), 79-114. DOI: https://doi.org/10.37879/belleten.1977.79
  40. Ülken, Hilmi Ziya, (1992). Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, 3. Baskı, Ülken Yayınları, İstanbul.
  41. Ünver, Ahmed Süheyl, (1973). “Türk hamamı”, Belleten, 37(145), 87-94. DOI: https://doi.org/10.37879/belleten.1973.145-87
  42. Yılmaz, Muammer, (2012). Reformcu Sultan II. Mahmud, 1. Baskı, Selis Yayınları, İstanbul.
  43. Zürcher, Erik Jan, (2017). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, çev. Yasemin Saner, 34 . Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul.