Cilt 8 Sayı 52 (2020)

Araştırma Makalesi

Turgut Uyar’ın “Toplandılar” Şiir Kitabına Tematik Bir Yaklaşım

Yayımlandı 30.09.2020

  • Yakup Gelir Millî Eğitim Bakanlığı
Cilt 8 Sayı 52 kapak

Öz

20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ortaya çıkan İkinci Yeni şiir anlayışı, birçok tartışmayı beraberinde getirmiştir. Şiir toplulukları, sanatçı ve eleştirmenlerin küçük bazda farklı yaklaşımları olsa da genel anlamda Türk şiirinde ittifak ettikleri; alışılagelen ve kabul gören bir şiir anlayışı mevcuttur. Buna dair tartışmalar olsa da bunlar sanatsal bağlamda daha çok mikro düzeyde gerçekleşmiştir. Fakat İkinci Yeni ile birlikte şiirde içerik ve biçim etrafında gelişen ciddi tartışmalar söz konusu olmuştur. İkinci Yeni şairleri, kendilerine yöneltilen ütopik sanatsal konformizm suçlaması karşısında, şiirlerini daha muhkem örmeye çalışarak, muhteva ve formda yaptıklarını gerekçelendirerek cevap vermeye çalışmışlardır. Bu tartışmalar ekseninde Türk şiirinde gerçekleşen değişim ve dönüşümde adı anılanlardan biri Turgut Uyar’dır. Dünyanın En Güzel Arabistanı kitabıyla İkinci Yeni şiir anlayışı ile örtüşen şiir çizgisi diğer yapıtlarıyla devam eder. Bunlardan biri 1974 yılında yayımlanan Toplandılar isimli eseridir. Birçok temanın yer aldığı yapıtta; kentleşme, doğa, duyarlılık, yalnızlık, geçmiş, yolculuk ve toplumdaki eşitsizlik öne çıkan izleklerdir. Çağın ve getirdiklerinin sorunsallaştırılması bağlamında, sözü edilen temaların oluşturduğu anlam dünyası tahlil edilmeye çalışılmıştır. Bu yaklaşımın öncelenmesi, sanatçının eserine tematik bir perspektiften bakmayı gerekli kılmıştır. Bu çalışmada tematik bir yaklaşım benimsenerek, belirtilen izlekler çerçevesinde eserdeki söylem ve anlam katmanlarının açığa çıkarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler Turgut Uyar, İkinci Yeni, şiir, tematik yaklaşım, kentleşme, doğa

Abstract

A Thematic Approach to Turgut Uyar’s Poem Named “Toplandılar/They Have Gathered”

İkinci Yeni/The Second New poetry understanding that emerged from the second half of the 20th century brought many discussions. Although poem groups, writers and critics have had different small ideas about it, it has been agreed that they have a poetic sense. These discussions have realized on micro areas mostly. However, along this poetry we can see some crucial debates on poem content and pattern. Poets of The Second New concept have defended themselves against the blame that they were utopistic artistic conformism by weaving their poem more firmly and telling that they have had made some changes in the pattern and content of poems. In the center line of these change debates, Turgut Uyar one of those ones who was spoken about. His poetry line which overlapped with The Second New by his book named The Nicest Arabia of the World goes on by his other works. One of these is his book named Toplandılar/They Gathered which was published in 1974. There are many themas of the book such as urbanism, nature, sensitiveness, loneliness, past, travelan the inadequaty in the society. Many themas have been tried to be analysed in the context of the present century and its problematic matters. This approach has created a need that we must glance his poems in a thematic vision. A thematic approach has been accepted for this work and we have aimed to reveal the sense and discourse layers of the book in the framework of stated lines.

Keywords Turgut Uyar, Ikinci Yeni/The Second New, poem, thematic approach, urbanism, nature

PDF

Kaynakça

  1. Armağan, Y. (2007). Türk Şiirinde Modernizm. (Doktora Tezi). Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  2. Arslan, F. (2016). Doğurgan Renkler İkileminde Turgut Uyar Okuma Biçimleri/İlk Tercih: Siyah Ve Beyaz. İdil, 5/25, 1351-1361. DOI: https://doi.org/10.7816/idil-05-25-02
  3. Asiltürk, B. (2006). Turgut Uyar'ın “Göğe Bakma Durağı” Şiirinin Ses, Anlam ve Uzam Çerçevesinde İncelenişi. Hilesiz Terazi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 104-117.
  4. Aydoğdu, Y., Alkan İspirli, S. (2015). Turgut Uyar’ın “Kurtarmak Bütün Kaygıları” Adlı Şiirinde Politik Söylem: Düzenden Kaçış ve Direniş. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic,10/16, 193-206. DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8785 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY. DOI: https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8785
  5. Behramoğlu, A. (2001). Son Yüzyılın Büyük Türk Şiir Antolojisi Modern Şiirimizin İki Yüzyılı. (6. Baskı). İstanbul: Sosyal Yayınları.
  6. Bezirci, A. (1987). İkinci Yeni Olayı. (2. Baskı). İstanbul: Gözlem Yayıncılık ve Matbaacılık.
  7. Bingöl, U. (2016). Kitap Tanıtımı. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 529-533.
  8. Camus, A. (2000). Başkaldıran İnsan. (Çev. Yücel, T.). (3.Baskı). İstanbul: Can Yayınları.
  9. Caner, F. (2006). Turgut Uyar’ın Huzursuzluğu. (Doktora Tezi). Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  10. Cengiz, M. (2011). Modernleşme ve Modern Türk Şiiri. (2. Baskı). İstanbul: Şiirden Yayınları.
  11. Emiroğlu, Ö. (2003). Türkiye’de Edebiyat Toplulukları. Ankara: Akçağ Yayınları.
  12. Geçgel, H. (2002). İkinci Yeni Şiirinin Çevresinde Ece Ayhan. (Doktora Tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
  13. Kahraman, H. B. (2000). Türk Şiiri, Modernizm, Şiir. İstanbul: Büke Yayınları.
  14. Karaburgu, O. (ty). İkinci Yeni Şiiri ve Cahit Zarifoğlu. International Journal of Humanities and Education, 21-31.
  15. Karaca, A. (2010). İkinci Yeni Poetikası. Ankara: Hece Yayınları.
  16. Karadeniz, M. (2015). Cemal Süreya’nın Şiir Estetiğinde Poetik Sadakat: Poetika ve Şiir Arasındaki Mütekabiliyet. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
  17. Karaarslan, İ. (2015). İkinci Yeni Şiirinde Aşk, Yalnızlık ve Ölüm Kavramlarının Görünümleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  18. Kurt, M. (2018). Şehirdeki Yabancı: Turgut Uyar’ın Şiirinde Modernizm Eleştirisi. Gazi Türkiyat, 22, 69-78.
  19. Oktay, A. (2005). Kimsenin İlgilenmediği Olayların Tarihçisi. O Ben Ki: Edip Cansever. (Haz. Armağan, Y.). İstanbul: Alkım Yayınevi.
  20. Özmakas, U. (2015). Turgut Uyar’ın “Bir Barbar Kendin Tartar Bir Barbar Aşağlarda” Şiirine Felsefi Bir Yaklaşım. Erdem, 73-86. DOI: https://doi.org/10.32704/erdem.537376
  21. Sümer, M. (2010). Turgut Uyar Şiirinde Anlatımcı Teknik. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  22. Şenderin, Z. (2012). Turgut Uyar: Sanat Hayatı ve Eserleri. Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 143-162.
  23. Şenderin, Z. (2016). Turgut Uyar’ın Şiirinde Kent Yaşamı ve Birey. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Süreli Elektronik Dergi, 43, 304-315.
  24. Uyar, T. (2002). Büyük Saat. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  25. Uyar, T. (2009). Korkulu Ustalık. (Haz. Karaca, A.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  26. Yalçın, M. (2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. (Editör Yalçın, M.). (3. Baskı). 2, 1071, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  27. Yeniay, M. (2013). Öteki Bilinç: Gerçeküstücülük ve İkinci Yeni. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
  28. Yılmaz, M. (2011). Kente Alışamayan Uyumsuz Bireyin Öyküsü: Turgut Uyar’ın Geyikli Gece Şiiri Üzerine Bir Tahlil Denemesi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6/3,1893-1906.
  29. Yıldırım, F. (2007). Turgut Uyar’ın Şiirlerinin Yapı ve Tema Bakımından İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.