Ömer Seyfettin’in “Pembe İncili Kaftan” Hikâyesi Üzerine Bir Okuma Denemesi

Millî edebiyatın öncü isimlerinden biri olan Ömer Seyfettin, hikâye dili ve üslubu ile olduğu kadar, kurgu tekniği bakımından da kendine has bir hikâye anlatımına sahiptir. Tanzimat döneminde edebiyatımıza giren Batılı modern hikâye anlayışında, onun hikâyeciliği önemli bir merhale olarak gösterilir. Nitekim Ömer Seyfettin’le beraber hikâye başlı başına müstakil bir tür olma vasfı kazanmıştır. Bu çalışmada Ömer Seyfettin’in “Pembe İncili Kaftan” adlı hikâyesi, Campbell ve Vogler’in çalışmalarından hareketle okunmaya çalışılmıştır. Metin, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu’da belirlenen ayrılma- erginlenme ve dönüş aşamalarına göre ele alınırken; Ömer Seyfettin’in hikâyeciliğinin karakteristik taraflarını oluşturan olay hikâyeciliği ve okurda tek bir etki uyandırma bağlamında oluşan kurgu da yolculuk kalıbıyla birlikte gösterilip çözümlenmeye gayret edilmiştir. Hikâyedeki yolculuk bireysel bir arzu ya da amaç için değil, devlet adına yapılmış ve yolculuk boyunca kahraman benliğinde taşıdığı diğer arketiplerin yardımıyla macerasını tamamlayıp evine dönmüştür. Yolculuk sürecinde kahramanın kolektif bilinçdışının arketipleriyle karşılaşmış olması metnin bu bakımdan da değerlendirilmesini gerektirmiştir. Bu bağlamda kahramanın benliğini oluşturan arketipler onun okur açısında da örnek alınan ideal bir kişi ya da rehber olmasını sağlamıştır. Dolayısıyla kahramanın benliğinin önemli tarafını oluşturan bu durum da incelemeye dahil edilmiştir.

Ömer Seyfettin, one of the leading names of Turkish national literature, has unique storytelling in terms of fiction technique as well as story language and style. His storytelling is accepted as an important milestone in the Western modern understanding of the story that entered our literature during the Tanzimat period. Indeed, together with Ömer Seyfettin, the story has gained the qualification of being a separate genre on its own. In this study, Ömer Seyfettin's story "Caftan with Pink Pearl" was tried to be read based on the works of Campbell and Vogler. While the text was handled according to the stages of departure-initiation and return determined in the Hero’s Endless Journey; the storytelling based on narrating an event, which constitutes the characteristic aspects of Ömer Seyfettin's storytelling, and the fiction formed in the context of creating a single impression on the reader, were shown and analyzed together with the journey pattern. The journey in the story was made in the name of the state, not for an individual desire or purpose, and he completed his adventure with the help of other archetypes that he carried in his heroic identity throughout the journey and returned to home. The fact that the hero encountered the archetypes of the collective unconscious during the journey necessitated the evaluation of the text in this respect as well. As a matter of fact, the archetypes that formed the character of the hero enabled him to be an ideal person or mentor who is also a role model for the reader. Therefore, this situation, which is an important part of the hero's ego, was also included in the study.