Cilt 8 Sayı 50 (2020)

Araştırma Makalesi

Meslek Lisesi Öğrencilerinin Çatışma Nedenleri

Yayımlandı 30.07.2020

  • Ümran Girgin M.E.B-Öğretmen
  • Ayşe Dilek Öğretir Gazi Üniversitesi image/svg+xml
Cilt 8 Sayı 50 kapak

Öz

Bu çalışmanın amacı; 2016-2017 öğretim yılında İstanbul ili Bağcılar ilçesinde bulunan mesleki ve teknik Anadolu liselerinde 11. sınıfta öğrenim gören kız ve erkek öğrencilerin çatışma nedenlerini belirlemek ve bu nedenlerin cinsiyete, yaşa, okudukları alana, alandan memnuniyet düzeyine, akademik başarıya, anne ve babanın eğitim seviyesine ve ailenin ekonomik durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini anlamaktır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 178 kız ve 161 erkek öğrenci olmak üzere toplamda 339 katılımcı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrencilerin çatışma nedenlerini belirlemek için “Öğrenci Çatışma Nedenleri Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen bulguların incelenmesinde SPSS paket programı kullanılarak, bulgular üzerinde aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, anova testi, kruskal Wallis analizleri yapılmıştır. Veri analizi sonuçlarına göre meslek lisesi öğrencilerinin çatışma nedenlerinin; okul ve okul yönetiminden kaynaklı çatışma nedenleri “düşük” düzeyde, öğretmenlerden kaynaklı çatışma nedenleri ile kendisi ve diğer öğrencilerden kaynaklı çatışma nedenleri “yüksek” düzeyde ve toplam çatışma nedenleri ise “orta” düzeydedir. Mesleki lisesi öğrencilerinin çatışma nedenleri incelendiğinde, öğretmenlerden kaynaklı çatışma nedenlerinden en yüksek puan aldığı görülürken, en az değeri ise okul ve okul yönetiminden kaynaklı çatışma nedenlerinden aldığı görülmektedir. Meslek lisesi öğrencilerin çatışma nedenleri yaş, baba eğitim seviyesi ve aile ekonomik durum farklılıklarına göre anlamlı bir farklılaşmaya neden olmazken, öğrencilerin cinsiyet, öğrenim görmekte olduğu alan, öğrenim görmekte olduğu alandan memnuniyet düzeyi, akademik başarı, anne eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılaşmaya neden olmaktadır. Buna göre; kız ve erkek öğrencilerin çatışma nedenlerine bağlı algı seviyeleri arasında anlamlı bir fark olduğu ve bu farkın kız öğrenciler lehine olduğu tespit edilmiştir. Sözel alanı öğrencilerinin çatışma nedenlerine ilişkin algısı sayısal alanı öğrencilerine göre daha olumludur. Çok memnunum diyen meslek lisesi öğrencileri, çatışma nedenleri bakımından hiç memnun değilim diyen meslek lisesi öğrencilerine göre daha olumludur. Çok başarılıyım diyen meslek lisesi öğrencileri, çatışma nedenleri bakımından çok başarısızım diyen meslek lisesi öğrencilerine göre daha olumludur. Üniversite mezunu anneye sahip meslek lisesi öğrencileri, çatışma nedenleri bakımından okur yazar olmayan anneye sahip meslek lisesi öğrencilerine göre daha olumludur.

Anahtar Kelimeler okul, öğrenci, ergen, meslek lisesi, çatışma nedenleri

Abstract

Reasons for Conflicts Between Students of Vocational High Schools

This study aims to determine the reasons for conflict between the female and male students attending 11th grade at the vocational and technical Anatolian high school in Bağcılar, Istanbul in the school year of 2016-2017, and to understand whether such reasons significantly vary depending on sex, age, the field of study, the level of satisfaction with the field of study, academic achievement, level of education of parents and the level of income of the family. The study uses survey model. It was conducted on 339 subjects, consisting of 178 females and 161 males were selected by stratified sampling method.The study used, as data collection tool, “Scale of Reason of Conflicts Between Students” to determine the reasons for conflict between students. The data collected were analyzed for arithmetic mean, standard deviation and by using t test, Anova test and Kruksal Wallis analysis, employing SPSS package software. As shown by the results from the study, among the reasons for conflict between vocational high school students, the level of the reasons for conflict which is related to school and school administration is “low”, the level of those which is related to teachers and those which is related to self and other students is “high” while the level of these reasons combined is “moderate”. An examination of the reasons for conflict between vocational high school students showed that the teachers-related reasons for conflict have the highest values while the lowest values were for the school- and school administration-related reasons for conflict. The reasons for conflict between high school students do not significantly vary depending on the variables such as age, father’s level of education and level of income of the family while they significantly vary depending on the variables such as sex, field of study, the level of satisfaction with the field of study, academic achievement, mother’s level of education. Accordingly, it was revealed that there is a significant difference between the levels of the perceived reasons for conflict between female and male students, which is in favour of female students. The reasons for conflict perceived by the students studying in the field of social sciences is more positive than those perceived by the students studying in the field of sciences. The vocational high school students whose answer was “very satisfied” with the reasons for conflict were more positive than those whose answer was “not satisfied at all”. The vocational high school students who responded with the answer of “very successful” were more positive than those who responded with the answer of “very unsuccessful” in terms of reasons for conflict. The vocational high school students whose mothers are university graduates were more positive than those whose mothers are illiterate.

Keywords School, student, adolescent, vocational high school, reasons for conflict

PDF

Kaynakça

  1. Ağlamaz, T. (2006). Lise öğrencilerinin saldırganlık puanlarının kendini açma davranışı, okul türü, cinsiyet, sınıf düzeyi, anne-baba öğrenim düzeyi ve ailenin aylık gelir düzeyi açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun.
  2. Arslan, C. (2005). Kişilerarası çatışma çözme ve problem çözme yaklaşımlarının yükleme karmaşıklığı açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  3. Atıcı, M. (2007). Primary school students conflict resolution strategies in Turkey. International Journal for the Advancement of Counseling, 29(2), 83-98. DOI: https://doi.org/10.1007/s10447-007-9033-x
  4. Aysan, F. ve Bozkurt, N. (2000). Bir Grup Üniversite Öğrencisinin Kullandığı Başa Çıkma Stratejileri İle Depresif Eğilimleri ve Olumsuz Otomatik Düşünceleri Arasındaki İlişki. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 12:25-38
  5. Black, K. A. (2000). Gender differences in adolescents behavior during conflict resolution tasks with best friends. Adolescence, 35(139), 499-512.
  6. Bolat-Karataş, Z. (2002). Anne-baba saldırganlığı ile lise öğrencilerinin saldırganlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  7. Bilgin, A. (2008). Okullarda şiddeti önlemede bir yöntem çatışma çözme. Bursa:Ezgi.
  8. Çınkır, S. (2004). Okulda etkili ögretmen-ögrenci ilişkisinin yönetimi. Milli Egitim Dergisi, 161.
  9. Demirhan, M. (2002). Kendini açma düzeyleri farklı genel lise öğrencilerinin bazı değişkenler açısından saldırganlık düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
  10. Dizman, H. (2003). Anne ve babasıyla yaşayan ve anne yoksunu olan çocukların eğilimlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  11. Dizman, H. ve Gürsoy, F. (2005). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıfa devam eden anne yoksunu olan ve olmayan çocukların saldırganlık eğilimleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 13 (2), 437-446.
  12. Efilti, E. (2006). Orta öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin saldırganlık, denetim odağı ve kişilik özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  13. Erdoğan, M., Kurşun, E., Tan Şişman, G., Saltan, F., Gök, A. ve Yıldız, i. (2010). Sınıf yönetimi ve sınıf içi disiplin problemleri, nedenleri ve çözüm önerileri üzerine nitel bir araştırma: Bilişim teknolojileri dersi örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10 (2), 853-891.
  14. Ersoy, Ş. (2001). Çocuk yuvasında kalanlarla ailesiyle yaşayan dokuz-on bir yaş grubundaki çocukların saldırganlık eğilimlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  15. Ferah, D. (2000). Kara harp okulu öğrencilerinin problem çözme becerilerini algılamalarının ve problem çözme yaklaşım biçimlerinin cinsiyet, sınıf, akademik basarı ve liderlik yapma açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  16. Goldstein, S. B. (1999). Construction and validation of a conflict communication scale. Journal of Applied Social Psychology, 29(9), 1803-1832. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1999.tb00153.x
  17. Gökbüzoğlu, B. (2008). Ergenlerin saldırganlık düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  18. Gülşen, S. (2006). Mesleki ve teknik orta öğretim kurumlarında yaşanan öğrenci çatışmalarının nedenleri ve öğretmenlerin kullandıkları çatışma çözüm stratejileri. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  19. Gümüş, T. (2000). Kendini kabul düzeyleri farklı lise öğrencilerinin bazı değişkenlere göre saldırganlık düzeyleri. Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  20. Gündoğdu, R. (2009). Yaratıcı drama temelli çatışma çözme programının ergenlerde öfke,saldırganlık ve çatışma çözme becerisine etkisi. Yayınlanmamış Doktora tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  21. Hatunoğlu, A. (1994). Ana Baba Tutumları İle Saldırganlık Arasındaki İlişkiler. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  22. Keltikangas-Jarvinen, L. (2002). Aggressive problem-solving strategies, aggressive behaviour and social acceptance in early and late adolescence. Journal of Youth and Adolescence, (34), 279-287. DOI: https://doi.org/10.1023/A:1015445500935
  23. Keskin, G. ve Sezgin, B. (2009). Bir Grup Ergende Akademik Başarı Durumuna Etki Eden Etmenlerin Belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi , 4 (10), 3-18.
  24. Korkut, F. (2002). İfade edici saldırganlık ölçeğinin (ISÖ) Türkçeye uyarlaması üzerine bir ön çalışma. Çukurova Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 2 (23), 48-53.
  25. Korkut Owen, F., & Bugay A. (2014). İletişim becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (2), 51- 64.
  26. Koruklu, N. (2006). Eğitimde arabuluculuk ve okulda arabuluculuk sürecinin işleyişine ilişkin bir model. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 11-20 .
  27. Kılıç, S. (2006). Özel okul öğretmenlerinin çatışma yaklaşımları ile çatışmayı yönetme stilleri. Yüksek Lisans tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  28. Masalcı, D. A. (2001). Aile içi etkileşimlerle çocuğun saldırganlık düzeyi ve uygun davranışlarının Karşılaştırılması. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  29. Owens, L., Daly, A. & Slee, P. (2005). Sex and age differences invictimisation and conflict resolution among adolescents in a South Australian school. Aggressive Behavior. 31(1), 1-12. DOI: https://doi.org/10.1002/ab.20045
  30. Öğretir, A. D. (2006). Duygusal gelişim ve eğitim: sözsüz iletişim, problem çözme ve sosyal beceriler, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1-15.
  31. Öğretir, A.D., ve. Özçelik. S. (2008). The study of ethnocentrism, stereotype and prejudice: psycho‐ analytical and psycho ‐ dynamic theories. Journal Of Qafqaz University, 24, 236-244. http://journal.qu.edu.az/content.php?page=article&j_id=1006&s_id=103&a_id=79 (Erişim 01.01.2017).
  32. Öğretir, A.D. (2008). The relationship between culture and the conflict resolution styles: a survey method and a statistical analysis, Middle-East Journal of Scientific Research, 3(2), 96-104. https://www.idosi.org/mejsr/mejsr3(2)/9.pdf (Erişim 01.01.2017).
  33. Öğretir-Özçelik, A. D. (2017a). Explanation and Understanding of Human Aggression: Freudian Psychoanalytical Analysis, Fromm’s Neo-Freudian Perspective, and Bandura’s Social Learning Theory, International Journal of Social Science and Economic Research, 2 (1), 2151-2164.http://ijsser.org/uploads/ijsser_02__133.pdf
  34. Öğretir-Özçelik, A. D. (2017b). Investigating and comparing the relationship between parental monitoring types and perceived parenting styles of the turkish students, International Journal of Human Sciences, 14(1), 331-345. https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/4400 DOI: https://doi.org/10.14687/jhs.v14i1.4400
  35. Öğretir-Özçelik, A. D. (2017c). Examination of social skills of pre-school children in turkey, European Journal of Education Studies, 3 (2), 80-97. https://oapub.org/edu/index.php/ejes/article/view/459
  36. Öğretir-Özçelik, A. D. (2017d). Aggession Theories Revisited: Lorenz’s Neo-Instinctivism, Wilson’s Socio-Biology and Skinner’s Behavioral Theories, Journal of Asian Scientific Research, 7(2), 38-45. DOI:10.18488/journal.2.2017.72.38.45 http://www.aessweb.com/pdf-files/JASR-2017-7(2)-38-45.pdf DOI: https://doi.org/10.18488/journal.2.2017.72.38.45
  37. Önder, E. (2008). Lisans öğrencilerinin yaşadıkları çatışmalar ve çatışma yönetim stilleri. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
  38. Öner, U. (1999). Çatışma çözme ve arabuluculuk eğitimi. içinde Y., Kuzgun (Eds.), ilköğretimde Rehberlik. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  39. Özçelik, S. (2010). The analysis of intergroup bias: socio-biology, evolutionary psychology and social cognition theories, Journal Of Qafqaz University, 1-9. http://journal.qu.edu.az/content.php?page=article&j_id=1050&s_id=105&a_id=669
  40. Öztürk, İ. (1990). Anne-baba tutumlarının üniversite öğrencilerinin bağımsızlık duyguları anlama, yakınlık, başatlık, kendini suçlama ve saldırganlık düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  41. Rehber, E. (2007). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin empatik eğilim düzeylerine göre çatışma çözme davranışlarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  42. Ünivar, A. (2003). Çok yönlü algılanan sosyal desteğin 15-18 yaş arası lise öğrencilerinde problem çözme becerisine ve benlik saygısına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya.
  43. Taşkın, Ü. (2012). İletişim becerisinin çatışma eğilimi ve algılanan ana baba tutumları ile ilişkisi. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Ahi Evran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir.
  44. Türnüklü, A. (2007). Liselerde öğrenci çatışmaları, nedenleri, çözüm stratejileri ve taktikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 49, 129-158.
  45. Uysal, A. (2003). Şiddet karşıtı programlı eğitimin öğrencilerin çatışma çözümleri, şiddet eğilimleri ve davranışlarına yansıması. Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
  46. Uzbaş, A. (2009). Okul psikolojik danışmanlarının okulda saldırganlık ve şiddete yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9( 18), 90-110.
  47. Yalçın, İ. (2004). Ailelerinden aldıkları destek düzeyleri farklı lise öğrencilerinin saldırganlık düzeyleri. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  48. Yıldırım, A., Karakurt, P. ve Hacıhasanoğlu, R. (2009). Comparison of the problem solving skills with feeling and expression of anger in nursing students. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 12(1), 57-65.
  49. Yurttaş, A. ve Yetkin, A. (2003). Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin empatik beceri ile problem çözme becerilerinin karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 6(1), 1-13.