Dilbilimsel Kiplik Konusuna Bir Bakış

Kiplik, Ortaçağda metafizikle ilişkilendirilmiştir. Bunda önermelerin değerlendirilmesinde ve önermelere doğru, kesin ve gerçek olarak hüküm verilebilmesinde insanüstü ve insanın gücünün dışında kalan noktalara da gereksinim olduğunun hissedilmesinin etkili olduğu düşünülmektedir. Çünkü yarın gelecek gibi bir ifadeye gerçek, kesin ve doğru olarak hükmedilmesi, geleceğin bilin(e)memesinden dolayı mümkün değildir. Bir önermenin çıkarımlar yapma ve onu anlama noktasında insanı, bazen insan faktörü yetisinin dışında bırakması, onu formülleştirmek, anlatmak ve anlamaya çalışmak isteyenleri de zor durumda bırakmaktadır. Bu çalışma da bu zorluklara küçük bir katkı sunmak ümidiyle hazırlanmış ve kipliğin bazı özelliklerini vurgulayan çalışmalardan yola çıkılarak düşünceler sunulmaya çalışılmıştır. Kiplik, konuşurun kendisi, diğer kişiler, nesneler ve eylemlerle ilgili verdiği hükmün muhataplar tarafından belirlenerek yeniden hüküm verilmeye çalışılmasını inceler. Bu hususlar, kiplik mantığı çalışanlarınca ve Ortaçağ filozoflarınca (İbn-i Sina gibi) da vurgulanmıştır. Bu çalışma da kiplik mantığında dile getirilen bu hususları, dil bilimsel kiplik çalışmalarına sunmayı ve bunun tarafımızca örneklendirilmesini içermektedir.

Modality is associated with metaphysics in the Middle Ages. In this association, it should be effective to feel that there is a need for superhuman and points outside the power of the human being in evaluating the propositions and verifying them truth, definitive and real. Because it is not possible to judge a statement such as tomorrow as real, definite and truth because the future is not known. The fact that a proposition sometimes makes people out of the human factor ability to make inferences and understand them also leaves those who want to try to understand it difficult. This study has been prepared with the hope of making a small contribution to these difficulties and we have tried to present our thoughts on the basis of studies emphasizing some features of modality. In our opinion, modality involves the determination of the judgement given by the speakers about other persons, objects and actions by the hearers about the re-judgment.These issues were also emphasized by the modal logic workers and philosophers (like Ibn Sina). Within this framework, this study includes reminding these issues expressed in modal logic, presenting linguistic modality studies and exemplifying this by us.