Doğa ve İnsan İlişkisi Bağlamında Caspar David Friedrich’in Manzara Resimleri
Öz
İnsanın doğa ile ilişkisi var olduğu ilk andan itibaren başlamaktadır. Bu ilişki doğanın insan karşısındaki gücü ve insana sunduklarıyla yaşamsal bir öneme sahip olmuştur. İnsan-doğa arasındaki bu organik bağın getirdikleri aynı zamanda, doğal fenomenlerin bilinmezliği karşısında insanı aciz hissettirmiştir. Dolayısıyla insan, doğayı anlamlandırıp sırrını çözme isteği duymuştur. Din, bilim, felsefe ve sanat da doğayı anlamanın ve tanımlamanın yolları olarak, bu ilişkinin tarihsel sürecinin belirleyicisi olmuştur. Bilimin ilerlemesi sonucu toplumsal yapıdaki her değişiklik dönemin düşünsel ve sanatsal tavrını da biçimlendirirken, özellikle Aydınlanma Döneminde doğaya hükmetmek düşüncesi insanı cesaretlendirmiştir. Sanayi devrimi ile teoride kalan bu düşünce pratikte uygulama bulmuştur. Aydınlanmanın Descartes’ten başlayan mekanik dünya görüşüne karşı çıkan Romantizm, doğadan uzaklaşmanın yarattığı olumsuz etkilere dikkat çekmiş ve Aydınlanmanın akılcılığına karşılık sezgiyi ön plana çıkartmıştır. Özellikle Alman İdealizminden ayrı değerlendirilemeyecek Romantik sanatçılar, doğanın yüceliği ile kutsallığını ve kaybolan doğa özlemini eserlerinde sıkça konu edinmişlerdir. Bu çalışmada amaçlanan; insanın doğayla kurduğu ilişkiye yön veren etmenleri incelemek ve Alman Romantik sanatçı Caspar David Friedrich’in manzara resimlerindeki doğayı ele alış biçimlerini dönemin algısı üzerinden çözümlemektir.
Anahtar Kelimeler İnsan, doğa, Romantizm, Caspar David Friedrich, manzara resmi
Abstract
Landscape Pictures of Caspar David Friedrich in the Context of Nature and Human Relationship
Human's relationship with nature starts from the first moment of human existence. This relationship has a vital importance, considering the power of nature toward human beings and what it offer to the human beings. The implications of this organic connection between man and nature have also made people feel incapable of the unknownness of natural phenomena. Therefore, human beings wanted to comprehend the sense of nature and solve its secret. Religion, science, philosophy and art have also been the determinants of the historical process of this relationship as ways of understanding and defining nature. As a result of the advancement of science, every change in social structure has shaped the intellectual and artistic attitude of the period and the idea of dominating nature, especially during the Enlightenment period, encouraged the man. This thought, which remained in theory at the time, found its application in practice with the industrial revolution. Romanticism, which opposes the mechanical worldview of Enlightenment period starting from Descartes, has drawn attention to the negative effects of alienation from nature and brought intuition to the forefront of the rationality of Enlightenment. In particular, Romantic artists, who cannot be considered apart from the German Idealism, have frequently referred to the greatness and divinity of nature and the longing for nature in their works.
The aim of this study is to examine the factors that shape the relationship of human beings with nature and to analyze through the perception of the period, the ways in which German Romantic artist Caspar David Friedrich handles nature in his landscape paintings.
Keywords Human, nature, Romance, Caspar David Friedrich, landscape picture
Kaynakça
- Altuğ, Taylan. (2016), Kant Estetiği. İstanbul: Payel Yayınları.
- Capra, Fritjof. (1992), Batı Düşüncesinde Dönüm Noktası. Çev. Mustafa Armağan. İstanbul: İnsan Yayınları.
- Cevizci, Ahmet. (2001), Onyedinci Yüzyıl Felsefe Tarihi. Bursa: Asa Yayınları.
- Cevizci, Ahmet. (1999), Paradigma Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
- Claudon, Francis. (2006), Romantizm Sanat Ansiklopedisi. Çev. Özdemir İnce ve İlhan Usmanbaş. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Çüçen, A. Kadir. (2006), “Batı Aydınlanmasının Düşünsel Kökenleri ve Eleştirisi”. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE) Atatürk’ün Doğumunun 125. Yılı ve Cumhuriyetimizin 83. Yılı Özel Sayısı (Aralık): sa. 25-34.
- Dellaloğlu, F. Besim. (2010), Romantik Muamma. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Gök, Kadir. (2017), “Romantizm ve Romantizm Akımının Fotoğraf Sanatına Etkisi”. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Aralık): sa. 41-71. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/395280 (Erişim tarihi: 9 Kasım 2019)
- Gül, Evren. (2016), “Caspar David Friedrich’in Romantizmi”. Düşün-ü-Yorum Anadolu Aydınlanma Vakfı Sosyal ve Kültürel Bülteni, 69 (Temmuz): sa. 3-7.
- http://www.dusunuyorumdergisi.com/wpcontent/uploads/2017/01/aav_gazete_sayi_69.pdf (Erişim tarihi: 5 Kasım 2019)
- Gül, Fikri. (2013), “İnsan Doğa İlişkisi Bağlamında Çevre Sorunları ve Felsefe”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14 (Mart), sa. 17-21.
- Gürel, Ziya. (1998), “Tutkunun Kaba Güce Başvurmayan Dışavurumu: Doğa Görünümleri”. Türkiye’de Sanat 32 (Ocak-Şubat ): sa. 63.
- Kocadoru, Fergana. (2015), Alman Romantizmi ve Dehanın Yalnızlığı. Konya: Çizgi Kitabevi.
- Krausse, Anna-Carola. (2005), Rönesanstan Günümüze Resim Sanatının Öyküsü. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
- Safranski, Rüdiger. (2013), “Rüdiger Safranski ile Alman Romantizmi Üzerine.” Söyleşiyi yapan: Ahmet Faruk Çağlar. Sabah Ülkesi 35 (Nisan): sa. 40-47.
- https://www.sabahulkesi.com/2013/04/01/r%c3%bcdiger-safranski-ile-alman-romantizmi-%c3%bczerine-ahmet-faruk-%c3%a7a%c4%9flar/ (Erişim tarihi: 12 Aralık 2019)
- Turani, Adnan. (1992), Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Ulusoy, Mehmet.(2019), Çürümenin Estetiği. İstanbul: Berfin Yayınları.
- Yaylı, Hasan ve Yaslıkaya, Refik. (2015) “İnsan Doğa İlişkisi Tasarımında Radikal Dönüşüm: Derin Ekoloji”. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS) 3 (Temmuz): sa. 452-465. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/91844 (Erişim tarihi:10 Ekim 2019) DOI: https://doi.org/10.14486/IJSCS312
- Yıldırım, Ömer. (2005), “Friedrich Schelling Kimdir?” (2005). https://www.felsefe.gen.tr/friedrich-schelling-kimdir/ (Erişim tarihi: 19 Kasım 2019)