Kayseri Müzesi’nde Bulunan Yayımlanmış Bir Erkek Portresinin Yeniden Yorumlanması

Roma İmparatorluk dönemi portre sanatındaki en zor soru bir eserin resmi mi yoksa özel bir portre mi sorularıyla birlikte tarihlendirilmesidir. Özel bir şahıs vasıtasıyla müzeye kazandırılan erkek başındaki tartışma tam da bu doğrultudadır. Buluntu yeri ve yapı bağlantısı bilinmeyen Kayseri eserini yalnızca saç stili ve fizyonomik özelliklerinden yola çıkarak tarihlendirmek her ne kadar zor olsa da S. Sağlan’ın ileri sürdüğü dönem de mümkün değildir. Saç stilinden dolayı Traian dönemine tarihlendirilmek istenen Kayseri eseri, çalışmamda kronolojik sırasıyla Traian’ın dört portre tipiyle de karşılaştırılmış ve ne için bu döneme verilemeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca “veristik/gerçekçi ifadenin Roma İmparatorluk dönemi içerisinde Vespasian’dan başlayarak MS 2. yüzyılın içlerine kadar devam ettiği” cümlesi de yorumlanmış ve bu tarihsel süreç bir bütünlük kapsamında değerlendirilmiştir. Roma İmparatorluk dönemindeki gerçek anlamdaki realizmin Flaviuslar Hanedanlığı’nın ilk imparatoru ile başladığı tarafımca da desteklenmiş; ancak buradaki realizmin, Roma Cumhuriyet dönemindeki veristik ifadeyle aynı olmadığı örnekleriyle de açıklanmıştır.

The most difficult question in portrait art of the Roman Imperial Period is dating of a piece of art together with questions whether it is a formal or private portrait. The discussion on the male head brought to the museum by a private person is exactly in this direction. Although it is difficult to date the piece from Kayseri, of which finding place and structure relation are unknown, based on hairstyle and physiognomical features, the period suggested by S. Sağlan is not also possible. Kayseri piece which is intended to be dated to the Traianus period based hairstyle has been compared with four portrait types of Traianus in its chronological order in my study and has been stated why it could not be dated to this period. Additionally, the sentence “Veristic/realistic physiognomy continued until the middles of IInd century BC starting from Vespasianus time during the Roman Imperial Period” has also been interpreted and this historical process has been evaluated within the scope of integrity. It was also supported by me that realism in the true sense in Roman Imperial Period started with the first emperor of the Flavian Dynasty but it was explained with samples that this realism was not as same as veristic physiognomy during Roman Republican Period.