Cilt 7 Sayı 42 (2019)

Derleme Makalesi

Türk Resim Sanatında Kadın İmgesi

Yayımlandı 30.11.2019

Cilt 7 Sayı 42 kapak

Öz

Resim sanatında kadın bedeni, sanat tarihinin başlıca konusundan biridir. Günümüz resim anlayışına gelene kadar figür, akademik olarak etüt edilmiş ve estetik kaygı gütmenin ötesine geçmemiştir. Erken dönem Türk resimlerinde figürler daha çok dönemin kültürünü yansıtmaktadır. Dönemin dini ve siyasi yapısının etkisiyle çıplaklık sanat objesi olarak görülmekten ziyade günah olarak değerlendirilmiştir. Dünya sanat tarihinde, çıplak akademik alanda ustalık belirtisi olarak yerini almıştır. Türk resim sanatına bakıldığında kadın figür’ünün bazen çağın ideolojilerine, bazen estetik bir kaygıya gönderme yaptığı görülür. Bu makalede Türk resim sanatında kadın imgesinin görünümleri, Osman Hamdi, Hasan Rıza, Halil Paşa, Şehzade Abdülmecit, Müfide Kadri, Tevfik Fikret, Mihri Müşfik, İbrahim Çallı, Hikmet Onat, Vecih Bereketoğlu, Nurullah Berk, Nuri İyem, Neşet Günal ve Mehmet Başbuğ'un resimlerinden örnekler verilerek ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler Sanat, Resim, Kültür, Figür, Kadın

Abstract

Woman Image in Turkish Painting

The female body in painting is one of the main subjects of art history. Until today, the figure was studied academically and did not go beyond aesthetic anxiety. In early Turkish paintings, the figures mostly reflect the cultures of the period. Under the influence of the religious and political structure of the period, nudity was regarded as a sin rather than an art object. It has taken its place in the world of art history as a sign of mastery in the bare academic field. When the Turkish painting is examined, it is seen that the female figure sometimes shows the ideologies of the age and sometimes aesthetic concern. In this article, the image of women in Turkish painting on some painters' art such as Osman Hamdi, Hasan Rıza, Halil Paşa, Şehzade Abdülmecit, Müfide Kadri, Tevfik Fikret, Mihri Müşfik, İbrahim Çallı, Hikmet Onat, Vecih Bereketoğlu, Nurullah Berk, Nuri İyem, Neşet Günal, Mehmet Başbuğ has been made.

Keywords Art, Picture, Culture, Figure, Woman

PDF

Kaynakça

  1. Armitage, D. (2015) Modern International Thought: Problems and Prospects, History of European Ideas, 41:1, 116-130. DOI: https://doi.org/10.1080/01916599.2014.948285
  2. AKDAŞ, Serpil, (2011), Cumhuriyet Dönemi Türk Resim Sanatında Çallı Kuşağının Yeri ve Önemi, Selçuk Üniversitesi Türk ve İslam Sanatları Tarihi Bilim Dalı, s.1
  3. AKŞİT, Elif Ekin, (2005), Kızların Sessizliği-Kız Endüstrilerinin Uzun Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul, s.65.
  4. AKTAN, Gülser, (2015), Resim Sanatında Kadın Figürü Betimlemeleri, Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Eskişehir, s.273.
  5. ALP, Seda, (1999), II. Meşrutiye Döneminde Kadın Sanatçılar ve Kadın Resimleri, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, s.20.
  6. ANTMEN, Ahu, (2013), Kimlikli Bedenler, Sel Yayıncılık, İstanbul, s.19-46-49-50-53.
  7. BENDER, M. Tekin, (2010), Nuri İyem’in Resimlerinde Göz, Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi YEDİ, s.47.
  8. BERKSOY, F. (1997), 20. Yüzyıl Batı ve Türk Resminde Toplumsal Gerçekçilik, Bakışlar Matbaacılık, İstanbul, s.127.
  9. CEZAR, Mustafa, (1990), Osman Hamdi Çok Yönlü Bir Kültür ve Sanat Adamıydı, Gösteri Sanat Edebiyat Dergisi, Sayı: 119, s.7.
  10. CEZAR, Mustafa, (1995), Sanatta Batıya Açılış ve Osman Hamdi, Erol Kerim Aksoy Vakfı Yayını, İstanbul, s. 352.
  11. DEVECİ Ümral ve Gökçen Bilge Kırman. "Mehmet Başbuğ Resimlerinde Kadınlar", İdil Dergisi, Cilt 6, Sayı 40, s. 3583-3600. 2017. http://www.idildergisi.com
  12. ECEVİT, Mehmet; KARKINER, Nadide, (2012), Neşet Günal’ın İzinde Türk Resminde Tarımda Kadın İmgesi: Sosyolojik Bir Çözümleme, Folklor/Edebiyat, C:18, Sayı:69, s.210-216.
  13. EROĞLU, Gülçin, (2017), Cumhuriyet Dönemi Kadın Hakları Işığında Öncü Türk Kadın Ressamlar, İstanbul, s.9-11.
  14. GİRAY, Kıymet, (1983), Güzel Sanatlar Eğitimi 100. Yıl, Mimar Sinan Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s.12.
  15. GÜLAÇTI, Nurettin, (2012), Sanatsal Bir Obje Olarak Kadın ve Bazı Toplumlarda Kadına Bakış, İdil Dergisi, C:1, Sayı:2, s:76. DOI: https://doi.org/10.7816/idil-01-02-06
  16. GÜLTEKİN, Gönül, (1982), Batı Anlayışında Türk Resim Sanatı, T.C Ziraat Bankası Kültür Sanat Etkinlikleri, Ankara, s.36.
  17. GÜNDÜZ, Uğur, (2006), Ressam Şehit Hasan Rıza Ve Oryantalist Ressam Stanislav Von Chelebowsky’nin Resimlerinin Karşılaştırmalı Bir Değerlendirmesi, Ankara, s.21.
  18. KARADAL, Menekşe Şahin, (2019), Ressam Mihri Müşfik: Sanat ve Girişimcilik Üzerine İrdeleme, International EUropean Journal of Managerial Research Dergisi C:2, S:3, s.78-79.
  19. KAVCAR, Cahit, (1982), Tevfik Fikret ve Güzel Sanatlar, IV. Milletlerarası Türkoloji Kongresi, İstanbul, s. 131-132. DOI: https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000906
  20. KORUR, Aslı, (2008), Cumhuriyet’in İlk On beş Yılında Türk Resim Ve Heykel Sanatı (1923- 1938), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı, s. 62.
  21. KÖKSAL, Ahmet, (1976), Gerçekçi Beş Ressamımız, Milliyet Sanat, Sayı:209, s. 26.
  22. OSMA, Kıvanç, (2006), Cumhuriyet Dönemi Anıt Heykellerinde Kadın İmgesi, C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, C:30, Sayı:1, s.94.
  23. ÖNER, Sema, (1992), “Dolmabahçe Sarayı Resim Koleksiyonundaki Yapıtlarıyla Halife Abdülmecit “ Osman Hamdi Bey ve Dönemi, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s.86.
  24. ÖNİZ, Hakan. , SÜTÇÜOĞLU, Okay, (2016) Sualtı Kültür Mirası, Osmanlı İmparatorluğu ve Osman Hamdi, Arkeoloji ve Sanat, Sayı: 153, s. 244.
  25. ÖZDOĞRU, Nüvit, (1991), Doğumlarının 100. Yılında Türk Resminin İki Yüce Adı: Namık İsmail ve Müfide Kadri, Milliyet Sanat Dergisi, İstanbul, s.36.
  26. ÖZYİĞİT, Halil, (2013), 1928 Tarihinde Halil Paşa ile Hayatı ve Sanatı Üzerine Yapılan Bir Söyleşi, V. Uluslararası Genç Sanat Tarihçiler Sempozyumu, Sanatsal Göstergeler, Ankara: Ankara Üniversitesi Basınevi, s.99-112.
  27. SEYRAN, Emine, (2005), Mihri Müşfik Yaşamı ve Sanatı, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Sanatı Anabilim Dalı, İstanbul, s.59.
  28. ŞENİ, Nora, (2008), Seni Unutursam İstanbul, Çev. Saadet Özen-Şirin Tekeli, Kitap Yayınevi.
  29. ÖZPINAR, Yasemin, (2007), 1883-1925 Yılları Arasında Pariste eğitim Alan Türk Ressam ve Yapıtlarının Analizi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, s.33-34.
  30. TANSUĞ, Sezer, (1997), “Çallı İbrahim”, Eczacıbaşı Ansiklopedisi, Cilt:1, İstanbul, Yem Yayınları, s.151.
  31. TANSUĞ, Sezer, (1990), Osman Hamdi Bey’in Resimlerinde Üslup Ayrımları, I. Osman Hamdi Bey Kongresi Bildiriler, Mimar Sinan Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s.162-163.
  32. TANSUĞ, Sezer, Halil Paşa’nın Evliliği ve Aliye Hanım’ın Yaşı Konusundaki Belgeler ve Ailesinden Alınan Çeşitli Bilgiler, a.g.e, s.20-22.
  33. VURAL, Didem, (1999), Oryantalist Dönemde Avrupa dan Türkiye’ye Gelen Yabancı Ressamlar ve Türk Resim Sanatına Etkileri, Ankara, s.22.
  34. ÜŞENMEZ, M.S, (2013), Türk Figüratif Resminden Yansıyan Giysi Görünümleri 1880- 1940, 9-11 Ekim I. Ulusal Sanat Tasarım Sempozyumu ve Sergisi, s.447.
  35. YETKİN, Suut Kemal, (2009), Başlangıçtan Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi, Tiglat Yayınları, C:1, s.150-151.
  36. YETKİN, Suut Kemal, (2009), Başlangıçtan Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi, Tiglat Yayınları, C:2, s.24-54.
  37. Bağlantı 1: Geniş: Yaşamda Gökkuşağı Boyayan, Dingin Peyzajlarin Usta İmzası : Erkan Geniş Röportaj: Semra Sancak, http://www.fircasanatevi.com/tr/roportaj-3016.html