Türk Harf İnkılabının Grafik Tasarımda Etkileri: Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemlerine Ait Afiş ve Kitap Kapaklarının Karşılaştırmalı Analizi

Grafik tasarım binlerce yıllık geçmişi olan bir insanlık serüvenidir. Mağara duvarlarına yapılan görseller ve simgeler ile başlayan bu iletişim dili, tabletler, papirüsler, hiyeroglifler, sesler ve yazı ile devam etmiştir. Yazı ait olduğu toplumun nitelik ve nicelik göstergesi rolüne bürünmüş ve usta kişilerin elinde kitlelerin ilgisini çekmek ve toplumu yönlendirmek için kullanılmıştır. Bu çalışmada, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemlerine ait afiş ve kitap kapaklarının karşılaştırmalı analizinin yapılması amaçlanmıştır. Türkiye’nin geçirdiği en önemli sosyal ve eğitimsel değişimlerden birisi yeni Türk Alfabesine geçiştir. Bu amaçla, Meşrutiyet ve Cunhuriyet dönemlerine ait politik, tiyatro-sinema ve eğlence ile tüketim unsurları alt gruplarından afiş tasarımları seçilmiş, nitel yöntemle ve sanat eserlerine eleştirel analiz değerlendirme soruları esas alınarak karşılaştırması yapılmıştır. Çalışmanın üç hipotezi vardır. Bunlar sırasıyla; Türk Harf İnkılabı Meşrutiyet dönemi grafik tasarım kavramını etkilemiştir; Harf İnkılabı sayesinde grafik tasarım Meşrutiyet Dönemine göre daha geniş kitlelere ulaşma olanağı bulmuştur ve Cumhuriyet dönemi grafik tasarımı Meşrutiyet dönemi grafik tasarımı çalışmalarından daha etkili olmuştur şeklinde belirlenmiştir. Karşılaştırmalı analiz sonucunda, yeni alfabenin Meşrutiyet dönemi grafik tsarım kavramının değişmesinde etkili olduğu, harf inkılabı ile yeni dönem grafik tasarım çalışmalarının daha geniş kitlelere ulaşma olanağı bulduğu görülmüştür. Sonuç olarak, Latin harfleri ile çağdaş grafik tasarımın gelişimine devam edilmesi, diğer taraftan eski alfabe ile üretilen tasarımların ortaya çıkarılması ve korunmasına dönük tedbirlerin alınması gerekmektedir.

Graphic design is a human adventure for the thousands years. This communication language initially started with the images and symbold painted on the cave walls. Subsequently, it continued with tablets, papyrus, pictograph, sounds and lettering. Lettering acted the quantitative and qualitative indicator of the Community, and was used to direct and pay the attention of the community by the skilled masters. The objective of this study is to make a comparative analysis of poster and book covers from Constitutional and Republican periods. The Latin alphabet is one of the most important Social and Educational reforms. Our study is a key to understanding the impacts of the Turkish alphabet reform on graphic design. Therefore, political, theatre-cinema and entertainment poster designs as well as consumption (poster and book cover) poster designs from the Constitutionalism and Republican periods were selected, and exposed to a comparative analysis qualitatively based on a series of the evaluation criteria from the art products. This study has three hypotheses, respectively; Turkish alphabet reform impacted the graphic design concepts of the Constitutionalism period; the alphabet reform made the folk masses bring the graphic design together, and the Republican graphic designs became effective much more than those conducted in the Constitutionalism period. The comparative analyses revealed that the Latin alphabet significantly affected the graphic design concepts more than the Constitutionalism period, and the folk masses brought together with the graphic design products. In conclusion, the contemporary graphic design studies should be continued, whereas the graphic design products created before the Republican period should be investigated and protected accordingly.