Osmanlılar ile Hindistan Sultanlıkları Arasındaki Diplomatik İlişkiler ve Hediyeleşme (XV.-XVII. Yüzyıllar)

Hediyeleşme, gerek Osmanlı öncesi ve muasırı Türk-İslam devletlerinde, gerekse farklı kültür coğrafyalarında devlet geleneklerinde yer alan önemli bir unsurdur. Diplomatik hediyeler, devletlerarası dengenin sağlanmasında önemli rol üstelenir. Bunlar tarafların ekonomik, siyasî, kültürel bakımlardan yakınlaşmalarını sağlamak, siyasî ilişkilerini geliştirmek, işbirliğini pekiştirmek, toplumlar arası ilişkilerin ve sulhun devamını sağlamak vb. dir. Ayrıca hediyeler devletlerin birbirlerine karşı siyasal üstünlüklerini, iktidarlarını, zenginliklerini göstermek ve saygınlıklarını artırmak üzere kullandıkları bir tür sembolik araçlardır. Bu makalede konu, Osmanlı Arşiv belgeleri, kronikler, seyahatnameler gibi kaynaklara başvurularak ele alınmıştır. Buna göre; Osmanlı-Hindistan münasebetlerinde ilk temasın başladığı II. Mehmet zamanında, Behmenî hükümdarının iyi ilişkiler kurmak amacıyla gönderdiği elçiyle karşılıklı olarak diplomatik hediyelerin de gönderilmeye başlandığı görülmektedir. Bundan sonra Hindistan sultanları tarafından cülus tebrikinde bulunmak, Safevilere karşı işbirliği yapmak, Osmanlı-Babür-Özbek cephesini oluşturmak; Osmanlı sultanları tarafından ise Orta Asya’da devam eden karışıklıların ve hanlıklar arasındaki kavgaların sona erdirilmesinde Babürlü desteğini sağlamak gibi nedenlerle mukabil hediyeler gönderilmiştir. Bu hediyelerin cins ve miktarında her iki devletin hükümdarının Türk-İslâm dünyasının liderliği konusunda taşıdığı rekabet önemli bir unsur olmuştur. Hindistan’dan gelenler arasında mücevher kuşaklar, hançerler, doğuya özgü kokular ve kumaşlar önemli bir yer tutmakta; Osmanlıların gönderdiği hediyeler ise kürkler, donanmış atlar, süslü sorguçlar, hançerler ve kuşaklardan oluşmaktaydı.

Receiving and giving gift is an important fact included in the customs of the Turkish-Islamic states, China and Byzantium cultures and Middle-East states before Ottoman. Diplomatic gifts play an important role in ensuring the interstate balance. These are to enable the states to get closer to economic, to political and cultural aspects, to improve their political relations, to strengthen cooperation, to ensure the continuation of inter-societal relations and peace etc. In addition, gifts are a kind of symbolic tool that states use to show their political superiority, power, wealth and to increase their dignity. In this article, Ottoman Archival documents, chronicles, travelbooks were used. The first contact at the Mehmed II period started between the Ottoman-Indian (Bahmani sultanate) relations. At that time it is also seen that diplomatic gifts have started to be sent. After that, the sultans of India sent gifts to the Ottomans in order to congratulate them, to cooperate against the Safavids and to create the Ottoman-Babur-Özbek front. On the other hand, the Ottoman sultans sent gifts to Baburs in order to put an end to the conflicts between the Khanates in Central Asia to get support from the Baburs. The competitiveness of the two rulers on the leadership of the Turkish-Islamic world has been important in the genus and quantity of these gifts. Jewelry belts, daggers, oriental fragrances and Indian fabrics were important among those coming from India. The gifts sent by the Ottomans consisted of furs, horses, ornamented hoods, daggers and belts.