Cilt 6 Sayı 24 (2018)

Araştırma Makalesi

Türkiye Büyük Millet Meclisinin İlk Gürcistan Temsilcisi; Kâzım (Dirik) Bey

Yayımlandı 31.05.2018

Cilt 6 Sayı 24 kapak

Öz

Millî Mücadelemizin önemli şahsiyetlerinden ve yakın dönem Türk tarihinin önemli tanıklarından birisi olan Kâzım Dirik, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yetişen aydın bir subay olarak Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarının ardından Türk Milli Mücadelesinde Mustafa Kemal ile birlikte Samsun’a çıkan kurmayları arasında yer aldı. Milli Mücadele sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi, Gürcistan’la dostluk ilişkileri kurma hususunda oldukça ilgili bir dış politika izlemeye gayret göstermiş; 23 Ekim 1920 tarihinde Kâzım (Dirik) Bey, Gürcistan Temsilciliği’ne atamış, böylece Gürcistan’ın tarafsızlığını sağlamıştır. Kazım Bey; 13 Kasım 1920’de Tiflis’e gelerek, Sovyet Hükümeti ile kurulan siyasi ilişkilerde, Gürcistan Hükümeti nezdinde diplomatik temsilci görevini yürütmeye başlamıştır. Tiflis’teki çalışma günlerinde; hem Gürcistan Hükümet üyeleri hem de Sovyet Hükümeti Tiflis Elçisi Şeynman ve yardımcısı ile de görüşmelerde bulunmuştur. Şubat 1921 tarihinde Sovyet Hükümeti’nin Gürcistan’ı işgale başlaması üzerine Ardahan ve Artvin Türklere bırakılmış, Kazım Karabekir’in idaresindeki Türk Ordusu 11 Mart 1921 tarihinde Batum’u işgal etmiştir. Kazım Bey, Türk ordusu Batum’u işgal ettiği zaman bu kuvvetlerin başında bulunmuştur. Gürcistan’da bu olaylar meydana gelirken Moskova Anlaşması imzalanmış ve Kazım Bey’in de Gürcistan Temsilciliği görevi son bulmuştur.

Anahtar Kelimeler Kâzım Dirik, Gürcistan, Elçilik, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Tiflis

Abstract

The Grand National Assembly of Turkey First Georgiya Representative; Kâzım (Dirik) Bey

Kâzım (Dirik) Bey, one of the important personalities of the National Struggle and one of the most important witnesses of the recent Turkish history, is among the staffs of Samsun who came together with Mustafa Kemal in the Turkish National Struggle after the Balkan and World War I as an intelligent officer who grew up in the recent periods of the Ottoman State. took. During the National Struggle Grand National Assembly of Turkey, Georgia has endeavored to pursue a foreign policy issues highly relevant in establishing friendly relations; On October 23, 1920, Kazım (Dirik) Bey was invited to the Georgian Office, thus ensuring the impartiality of Georgia. Kazim Bey; On November 13, 1920, he came to Tbilisi and began to carry out his diplomatic representation before the Georgian government in political relations with the Soviet Government. During working days in Tbilisi; both the Georgian Government members and the Soviet Government Tiflis Ambassador and his deputy. On February 1921, the Soviet Government left Ardahan and Artvin Turks on the occasion of the invasion of Georgia and the Turkish Army under the control of Kazim Karabekir invaded Batumi on 11 March 1921. Kazim Bey was the head of these forces when the Turkish army invaded Batum. The Moscow Agreement was signed when these events took place in Georgia and the Kazim Bey's Georgian Representative task ended.

Keywords Kâzım Dirik, Georgia, Embassy, Grand National Assembly of Turkey, Tbilisi

PDF

Kaynakça

  1. B.C.A., 30.10/ 54.354.6.
  2. B.C.A.,30.18.1.1. 2.17..39
  3. TBMM Zabıt Ceridesi, D.I, C.1, T.B.M.M. Matbaası, Ankara.
  4. TBMM Zabıt Ceridesi, D.I, C.8, T.B.M.M. Matbaası, Ankara.
  5. TBMM Zabıt Ceridesi, D.I, Cilt 11, T.B.M.M. Matbaası, Ankara.
  6. Anadolu’da Yeni Gün Gazetesi, 3 Şubat 1921.
  7. İstikbâl Gazetesi, 4 Ağustos 1920.
  8. Peyam-ı Sabah Gazetesi, 1 Aralık 1920.
  9. Vakit Gazetesi, 12 Kasım 1920.
  10. Arslan Z, (2010), Moskova Anlaşması Sonrası Batum’da Rus ve Gürcüleri Yaptıkları Düzenlemeler (1921-1925), Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi.
  11. Arıkoğlu D. (1961), Hatıralarım, Tan Gazetesi Matbaası, İstanbul.
  12. Atatürk Mustafa. K. (2009), Nutuk (1919-1927), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Editör: Zeynep Korkmaz, Ankara.
  13. Avşar, B. Zakir, (1997) “Kafkasya-Rusya Federasyonu ve Türkiye”, Yeni Türkiye yıl 13, sayı 16, Temmuz-Ağustos
  14. Bala M. (1993), İslam Ansiklopedisi, C:IV M.E. B. Basımevi, İstanbul.
  15. Bıyıklıoğlu T. (1959), Atatürk Anadolu’da (1919–1921), C. I, İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara.
  16. Çiloğlu F. (1993), Dilden Dine, Edebiyattan Sanata Gürcülerin Tarihi, Ant Yayınları, İstanbul.
  17. Erdaş N. (1994) Millî Mücadele Döneminde Kafkas Cumhuriyetleriyle İlişkiler (1917- 1921), Genelkurmay basımevi, Ankara.
  18. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı, (1972), Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Basımevi, Ankara.
  19. Guniava G. (2007), Türk-Rus İlişkileri ve Gürcistan, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Bölümü (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
  20. Dirik O. (1998), Babam General Kazım Dirik ve Ben,Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
  21. Dirik K. D. (2008), Atatürk’ün İzinde Vali Paşa Kazım Dirik, Gürer Yayınları, İstanbul.
  22. Gül M. ( l995), “ Elviye-i Selâse’nin Osmanlı Devleti’ne İadesi”, Atatürk Yolu, 8/11, Ankara.
  23. Gürün K. (1991), Türk-Sovyet İlişkileri (1920–1953), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
  24. Karabekir K. (1988), İstiklâl Harbimiz, Merk Yayıncılık, İstanbul.
  25. Kaşıkçı N.– Yılmaz H. (2000), Batum’dan Burgaz’a Karadeniz’in Öte Yakası, ( Ülkeler-Şehirler- İz Bırakanlar), Ankara.
  26. Kartekin E, (1973), Devrim Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Rejimi, İtimat Matbaası, İstanbul.
  27. Kavrelişvili R. (2015), Gürcistan Ankara Sefiri Svimon Mdivani’nin Türkiye-Gürcistan Arasında Diplomatik İlişkilerinin Kuruluşuna Dair Raporları (27.01-18.03.1921), VIII. uluslararası Atatürk kongresi; Gence, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi yayını, C.II.
  28. Kavrelişvili R. (2018), Türkiye – Gürcistan İlişkileri (1921 sonrası tarihsel süreç), Yayınlanmamış makale.
  29. Kocatürk U. (1983), Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Kronolojisi (1918–1938), Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara,
  30. Mert O. (2004), Türkiye’nin Kafkasya Politikası ve Gürcistan, İstanbul, IQ Kültür Sanat Yayıncılık. İstanbul.
  31. Özçelik A. (1993), Ali Fuat Cebesoy, Akçağ Yayınları, İstanbul.
  32. Şimşir B. (1981), Atatürk ile Yazışmalar I (1920–1923), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları; Ankara.
  33. Sarıhan Z. (1982) Kurtuluş Savaşı Günlüğü, C.II, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
  34. Sonyel S. (1987), Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika I, TTK Yay., Ankara.
  35. Sürmeli S. (2001),Türk-Gürcü İlişkileri (1918-1921), Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu yayını, Ankara.
  36. Tengirşek Y. K. (1981), Vatan Hizmetinde, Kültür Bakanlığı yayını, Ankara.
  37. Baykara T, (1994), Türk İnkılâp Tarihi ve Atatürk İlkeleri, (Akademi Kitapevi ), İzmir.
  38. Uzunçarşılı İ. H. (1964), Osmanlı Tarihi, Cilt 2, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.