Cilt 6 Sayı 20 (2018)

Araştırma Makalesi

Tarih İçerikli Belgesel Filmlerde Kolektif Belleğin İnşası (II. Abdülhamid Belgeselleri Örneği)

Yayımlandı 31.01.2018

  • Levent Doyuran Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
Cilt 6 Sayı 20 kapak

Öz

Günümüzde görsel öğeler ön plana çıkarılarak sözlü iletişim biçimleriyle tarihin yeniden yorumlanması, söylemlerle yeniden kurgulanarak aktarılması dikkat çekicidir. Sinema kolektif belleğin inşasında en etkili temsil ve iletişim araçlarından biri olarak kabul edilmekte, sinema türleri içerisinde de belgesellerin kolektif belleğin inşasında ne kadar önemli olduğu ortaya konulmaktadır. Tarihî konular ve olaylar üzerinde yoğunlaşan belgesel filmlere dikkat edildiğinde, günümüz ve gelecek nesillere verilen bilgiler ve mesajlarla kolektif bellek inşa edildiği görülmektedir. Bu bağlamda, kolektif bellek çalışmaları kapsamında tarih içerikli belgesel filmler önemli bir bellek mekânı olarak görülebilir. Tarihî olayların, belgesel filmlerle ortaya konulması, yapılan anlatıların kolektif belleği canlı tutması ve barındırdığı mesajlar sebebiyle kolektif belleğin inşasında dikkate değer olduğu görülmektedir.Bu çalışmadaki amacımız tarih içerikli belgesel filmlerin kolektif belleği inşa ettiğini ortaya koymaktır. Çalışmamız unutulma tehlikesi altında olan tarihin belgesel filmlerle yeniden kurgulanması, söylemlerle geçmişin hatırlatılması, kolektif belleğin canlı tutulması ve inşasını içermektedir. Sultan Abdülhamid belgeselleri örneğindeki amacımız ise Abdülhamid’in ve 33 yıllık saltanat sürecinin yeni ve farklı bir anlatımla kolektif bellek bağlamında yeniden inşa edildiğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda “II. Abdülhamid” belgeselleri örnek olarak alınan bu çalışmada söylemler üzerinde Fairclough, Wodak ve Dijk’in ortak görüşlerinden hareketle eleştirel söylem çözümlemesi uygulanmakta ve bu bağlamda kolektif bellek inşa edildiği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler Kolektif bellek, Belgesel film, Tarih, Kurgu, Zaman, Mekân, Hatırlama, Mesaj

Abstract

Building Collective Memory Through Historical Dokumentaries (Sample Of Abdülhamid. II.)

Nowadays it is remarkable that history has been reinterpreted and retransmitted by means of visual elements or organizing discourse. Cinema is recognized as one of the most efficient means of communication and representation in the creation of collective memory and also among the types of films documentaries are accepted as the most important type in the creation of the collective memory.When focused on documentary films about historical issues and events, it can be observed that collective memory is created through messages and information is given to present and future generations. In this context, historical documentaries can be seen as an important instrument within the scope of collective memory. Historical events are revealed by means of documentary film narratives, collective memory is kept alive and this seems to be worth considering in the context of the creation of collective memory.This study covers reconstruction of the history through documentaries, reminding of past with rhetoric and creation of collective memory and keeping it alive. Our aim in the sample of "Abdülhamid II." documentaries is to display the period of Abdulhamit with a new and different perspective that collective memory was created through these documentaries. "Abdülhamid II." documentaries and their rhetoric are taken as an example in this study and from the viewpoint of Fairclough, Wodak and Dijk critical discourse analysis has been done and in this context it is claimed that collective memory is created in documentaries.

Keywords Collective memory, documentary, history, fiction, Time, Place, Remembering, Message

PDF

Kaynakça

  1. Akbulut, H. (2010). Bellek Olarak Belgesel Sinema. sinecine 1(2), 119-124.
  2. Aristotel. (2002). Metafizika. Prevodı kommintarii. Takovaniya/Sost. İ Padgotovka teksta Eremiev, E. SPB.:Aletiya, Kiev
  3. Assmann, J. (2001). Kültürel Bellek. Eski, Yeni Kültürde Yazı Hatırlama ve politik Kimlik. Tekin. A. (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  4. Benjamin, W. (2009). Pasajlar. CEMAL, A. (Çev.), , İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  5. Biçel, Ç. (2012). Dijital Toplumda Deneyim ve Sosyal Medya Belleği. Neye yarar Hatıralar Bellek ve Siyaset Çalışmaları İçinde. Parmaksız, P. (Der.), İstanbul: Phoenix Yayınları.
  6. Cereci, S. (2012). Belgesel Film ve Zaman İlişkisi. Akademik bakış dergisi, sayı: 29.
  7. Connerton, P. (1999). Toplumlar Nasıl Anımsar. ŞENEL, A. (Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  8. Çelik, H ve Elşi, H. (2008). Söylem Analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 99-117
  9. Çto Takaya Kollektivnaya Pamyat? “Neprikosnovenniyi zapas” (2005) No: 2-3 (40-41), magazines.russ.ru / nz /2005/2/ha2-html (08.05.2015).
  10. Dickerson, J. A. (2012). Media and Collective Memory of the Attack on Pearl Harbor. A dissertation submitted to the Graduate Faculty of North Carolina State University in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy Communication, Rhetoric, and Digital Media Raleigh, North Carolina.
  11. Van Dijk, T. A. (2003). Critical discourse analysis. D. Schiffrin., D. Tannen, & E., H. Hamilton. (Ed.), In The Handbook of Discourse Analysis Oxford: Blakwell Publishing. 352-371. DOI: https://doi.org/10.1111/b.9780631205968.2003.00019.x
  12. Van Dijk, T. A. (1997). Discourse as Structure and Process. Discourse Studies: a multidisciplinary Introduction Valume 1. DOI: https://doi.org/10.4135/9781446221884.n1
  13. Doruk, Ö (2013). Disiplin Toplume Ve Haber Söylemi: Gökkuşağı Dernegi’nce Yapılması Planlanan Yürüyüşün Engellenmesine İlişkin Haberlerin Çözümlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 1
  14. Edy, J. A. (1998). Journalism And The development of Collective Memory. Troubled Past: Journalısm and The Devolopment of Collective Memory A Dissartation Submuddet To The Graduate School In Partıal Fullfılment of The Requırements.
  15. Fairclough, N. (1992). Critical Language Awareness, London: Longman
  16. Fairclough, N. (1995). Critical Discourse Analysis: The Critical Study Of Language. New York: Longman.
  17. Fairclough, N. (2001). Language and Power (2nd edition), London: Longman
  18. Günay, D, V. (2013). Söylem Çözümlemesi. İstanbul: Papatya yayıncılık.
  19. Halbwachs, M. (1992). On Collective Memory. Chicago: The University of Chicago Press. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226774497.001.0001
  20. Hançerlioğlu, O. (1975). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  21. Herman, E. S ve Chomsky, N (1998).Medya Halka Nasıl Evet Dedirtir. Akyoldaş, B ve Han, T. (Çev.), İstanbul: Minerva Yayınları.
  22. Hebert, S. (2008). Digital Memorialization: Collective Memory, Tragedy, and Participatory Spaces. A Thesis Presented to the Faculty of Arts and Humanities University of DenverIn Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree Master of Arts, Digital Media Studies.
  23. Horkheimer, M. (1998) Akıl Tutulması. KOÇAK, O. (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.
  24. Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık Anıları. (Bellek Yitimi Kültüründe Zamanı Belirlemek). Atakay, K. (Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.
  25. İnce, G. B. (2010). Medya ve Toplumsal Hafıza. Kültür ve İletişim. 13(1).
  26. Kansteiner, W. (2002), Finding Meaning in Memory: A methodological Critique of Collective Memory Studies. History and Teory, Vol 41, No.2 Wesleyan Universty 2002 ISSN:0018-26-56 DOI: https://doi.org/10.1111/0018-2656.00198
  27. Mills, B. J. (2008). Remembering while Forgetting: Depositional Practices and Social Memory at Chaco. Memory Work. Ed. Barbara J. Mills and William H. Walker. Santa Fe: School for Advanced Research Press.
  28. Nathan, J. D. (2006). President Bush’s Response to Hurricane Katrina As Portrayed By The Media: An Imprint on American Collective Memory. A thesis presented to the faculty of the College of Communication at Hawai'i Pacific University in partial fulfillment of the requirements for the Master of Arts in Communication.
  29. Nikosz, F ve Akos, K. (2010). The Media and Collective Memory Places and Milieus of Remembering. Perıpato Research Group, Eötvös Lóránd University fokata.bt@chello.hu.
  30. Nora, P. (2006). Hafıza Mekânları. ÖZCAN, M. E. (Çev.), Ankara: Dost Kitabevi Yayınları,
  31. Özen, S. Ç. (2010). Bir Bellek Mekânı Olarak Televizyon Bu Kalp seni Unuttur Mu? Mülkiye, Cilt: XXXIV, Sayı: 279.
  32. Palmer, R. E. (2008). Hermenötik. GÖRENER, İ. (Çev.), İstanbul: Ağaç Kitabevi Yayınları.
  33. Platon. (1968). Soçineniya v Treh Tomah. Tom 1, Pod. Obş. Ped, A. F. Loseva i F. Asmusa, Moskva: Per. s Drevnegreç.
  34. Rıfat, M. (2008). XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler. İstanbul: YKY.
  35. Rogov, E. İ. (2001). Abşaya Psikologiya. Moskova: Blados.
  36. Scollon, R. (2001).Methods of critical DiscourseAnalysis içinde. Action and text: towards an integrated understanding ofthe place of text in social (inter) action, mediated discourse analysis and the problem of social action. DOI: https://doi.org/10.4135/9780857028020.n7
  37. Susam, A (2015). Toplumsal Bellek ve Belgesel Sinema. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  38. Sözen, E. (1997). Medyatik Hafıza. İstanbul: Timaş Yayınları.
  39. Sözen, E. (1999). Söylem. İstanbul: Paradigma Yayınları.
  40. Parlatır, İ. vd. (1998). Ankara: Türkçe Sözlük. TDK.
  41. Tosch, J (1997). Tarihin Peşinde. ARIKAN, Ö (Çev.), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  42. Traverso, E. (2009). Geçmişi Kullanma Klavuzu. ERGÜDEN, E (Çev.). İstanbul: Vernus Yayınları.
  43. Yuliya, B. vd. (2014). Kolektif Hafıza ve Milli Kimlik Bağlamında Türkiye’de Resmi Tarih Yazıcılığı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi Journal of the Human and Social Science Researches | 2014 | Cilt.3, Sayı:1 – Volume: 3, Issue: 1. DOI: https://doi.org/10.15869/itobiad.14906
  44. II. Abdülhamid Belgeselleri. 1-2-3-4-5, TRT Yayınları.
  45. II. Abdülhamid Han Bilinmeden Bugünün Türkiye’si Bilinmez. A Haber Yayınları.
  46. https://asinema.wordpress.com/2007/07/12/belgesel-sinema-tarihi