Sovyet Gürcü Edebiyatı Döneminde Türkçeye Yapılan Çeviri: Miheil Cavahişvili’nin “Şeytanın Taşı”

Gürcistan’da Sovyet gücü; yazının engelsiz gelişimine ve güçlü yükselişine yol açan çok önemli tarihsel bir olaydır. Sovyet döneminin ilk yıllarında, Gürcü yazınının çelişkilerle dolu bir yoldan geçmesi ve kendisine yabancı yazınsal etkilerin ve anlayışların üstesinden gelmesini gerektirmiştir. Kendilerine yaratıcı çalışma için tüm kolaylıklar sağlanan yeni yazar kuşakları, yazınsal arayışlara girmişlerdir. Gürcü Sovyet yazını, yeni Sovyet insanındaki ruhsal ve ahlaki nitelikleri düzeltmesi yönünde önemli bir güç oluşturmuştur. 20. yüzyılın Gürcü yazarı, sosyal ve siyasi aydını olan 1921-1924 yıllarında milli mücadele hareketinin önderliğini yapan Mikheil Cavaxişvili’nin 1980 yılında İbrahim Yavuz Goradze tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Bu çalışmada Gürcüceden Türkçeye yapılan hikâye çevirisinde her iki metinden alınan örneklerde farklı çeviri eşdeğerliklerinden ve stratejilerinden istifade edilmiştir. Çeviride göze çarpan noktalardan biri de eserdeki Rusça ifadelerin Türkçe aktarımında bir takım sorunlar meydana getirmesidir. Yapılan çözümlemeli ve karşılaştırmalı çalışma sayesinde özgün metinde yer alan ifadelerin hedef metne aktarımında nasıl bir yol izlenildiği ve çevirideki anlamsal kaymaları, üslup incelikleri, iki dildeki gramer farklılıklarının çeviriye yansımaları da incelenmiştir.

In the early years of the Soviet era, Georgian literature had to struggle with contradictions and overcome foreign literary influences and understandings. The new generation of writers, who were provided with all facilities for creative work, started to be in pursuit of literary novelties. Georgian Soviet literature created an important force for new Soviet people to improve their spiritual and moral qualities. The story written by Mikheil Cavaxishvili, a Georgian writer and social and political intellectual of the 20th century and the leader of the national struggle movement in the period of 1921-1924, was translated by Ibrahim Yavuz Goradze with the name of “Şeytanın Taşı” in 1980. In the present study, different translation equivalents and strategies were used in the examples extracted from both texts in the story translation from Georgian to Turkish. A number of problems in terms of linguistics in the target language were discussed by using Miheil Cavahişvili’s story titled “Şeytanın Taşı”. One of the most striking points in the translation is that Russian expressions in the work have caused a set of problems while being translated into Turkish. The way of translating expressions in the original text into the target language, semantic shifts in the translation, honorific wording, reflections of grammar differences in the two languages on the translation, and translation analyses were also examined through this analytical and comparative study