Sağlıklı Toplum’dan Sağlığın Gaspı'na Sağlığın Kuramsal Betimlenişi ve Medyada “Sağlıklı Toplum” İmgesi

Sağlık kavramının semantik kapsama alanı kuşkusuz sadece tıbbi terminolojinin telaffuz imkânlarıyla sınırlı değildir. Bu konu, aynı zamanda söz konusu terminolojinin sosyolojik-kültürel ve teknolojik veçhelerinin büyük ölçüde medyatik sunumuna da bağlıdır. Zira sağlıklı olma hali, hastalığın olmadığı bir durumdan ziyade fiziksel, zihinsel ve toplumsal olarak tam bir iyilik halini simgelemektedir. Bizatihi bu “toplumsal olarak” nitelemesi bile sağlığın geniş bir uzamla olan ilişkisini açığa vurmakta olup, toplumla ilgili olan her şeyi kapsamaktadır. Bu geniş çerçeve içine alınan konular bütünü, sağlıklı insan ve sağlıklı toplum betimlemesinin kurucu söylemlerinin inşa edildiği alanlardır. Optimum sağlıklı yaşamın değişmez koşullarından söz edilebilir mi? Sağlıklı yaşamın her dönem için geçerli olabilecek genelleştirilmiş bir tarifi yapılabilir mi? Sağlıklı bir toplumun temel belirleyenleri veya gösterenleri nelerdir? Medya içeriği ve retoriği sağlıklı toplum imgesine ne şekilde katkıda bulunmakta ya da bozmaktadır? Tıp teknolojisi ve bürokrasisi bizatihi sağlıklı toplum önünde bir engel midir? Ivan Illich'in “klinik iatrojenez” adını verdiği kavramın sağlıklı toplumun kuramsal ve teknik betimlenişi açısından ifade ettiği anlamlar nelerdir? Toplumsal organizmanın da hastalanabileceğini varsayan görüşler, hangi argüman veya gerekçelerden hareket etmektedir? Aynı argümanlar bizatihi tıp alanının kendisi için de söylenebilir mi? Bu ve benzeri soru ve sorgulamalar ışığında tasavvur edilmeye çalışılan “sağlıklı toplum” imgesine ilişkin doktrin ve tartışmaların genel bir yazınsal taramasını yapmak, bizlere konu hakkında bütüncül ve somut bir fikir verebilir. Bu çalışmada Erich Fromm’un Sağlıklı Toplum ve Ivan Illich'in Sağlığın Gaspı kitaplarının anahtar kavramları rehberliğinde, toplum sağlığıyla ilgili sorunların genel bir değerlendirmesi yapılarak, ana akım yazılı ve elektronik medyada bireysel sağlığa ve sağlıklı toplum imgesine ilişkin üretilen haber söylemi ve içeriklerinin “korku çekiciliği” kavramı ekseninde kritik bir okumasına odaklanılacaktır.

The semantic coverage of the health concept is, certainly, not limited only to the pronunciation of the medical terminology. The issue also depends on the massive in media presentation of the sociological-cultural and technological aspects of the terminology. Because the state of being healthy represents a state of complete physical, mental and social well-being, rather than a condition in which there is no illness. The definition of "socially" reveals the relation of health with a wide space and it covers everything related to society. The whole topics of this wide frame are the area that was established that of constituent discourse "healthy people" and "healthy society" definitions. Is it possible to talk about the fixed conditions of an optimal healthy life? Is it possible to define a healthy life that may be valid for each term? What are the key determinants and indicators of a healthy society? How do the media content and its rhetoric contribute to or distort the image of a "healthy society"? Are the medical technology and its bureaucracy an obstacle to healthy society? What are the inferences of Ivan Illich's concept of "clinical iatrogenesis" to theoretical and technical description of a healthy society? What are the arguments or justifications of the views that assert that the social organism may also become ill? It is valid the same arguments be said for also the medical field? In the light of these questions, a literary screening about a "healthy society" can give us a concrete idea. In this study, general evaluation of problems related to community health will be made Erich Fromm’s “The Sane Society” and Ivan Illich’s “Medical Nemesis” under the guidance of key words of his books. Will focused on a critical reading will be done in the mainstream written and electronic media on the axis of the concept of "fear appeal" of news contents and rhetoric that produced about individual health and healthy society.