Cilt 5 Sayı 16 (2017)

Araştırma Makalesi

Evrensellik ve Erişilebilirliğin Grafik Tasarım Çalışmalarında Kullanımı

Yayımlandı 25.10.2017

Cilt 5 Sayı 16 kapak

Öz

Evrensel tasarım; herhangi bir ürün veya hizmetin herkes tarafından kullanılabilecek özellikleri barındıracak şekilde tasarlanması anlamınna gelmektedir. Erişilebilirlik ise herhangi bir ürünün veya hizmetin engelliler, yaşlılar ve çocuklar dâhil olmak üzere herkes tarafından eşit ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını ifade etmektedir. Bir tasarım erişilebilir olursa evrenselliğe büyük bir adım atmış olabilir fakat erişilebilir her tasarım her zaman evrensel değildir. Evrensel bir tasarıma ulaşmak erişilebilir olma yolundan geçer. Çalışmada evrensel grafik tasarım ve erişilebilir grafik tasarımlar örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Günümüzde bazı grafik tasarımlarda kullanılan Karekod (QR), Yakın Alan İletişimi (NFC) ve Artırılmış Gerçeklik (AR) gibi veri aktarım sistemleriyle erişilebilirliğe ve evrenselliğe ne kadar hizmet ettiği incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmaya kaynaklık eden tasarım örnekleri yurtiçi ve yurtdışından yayınlanmış basılı tanıtım materyallerinden oluşmaktadır. Seçilen bu tasarımların herkes tarafından kullanılabilir olup olmadığı analiz edilerek yorumlanmaya çalışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tasarımlarda genel olarak Karekod teknolojisinin kullanıldığı tespit edilmiştir. NFC bağlantı teknolojisinin Türkiye’de görsel tasarımlardan ziyade ödeme sistemlerinde daha çok kullanıldığı görülmüştür. Arttırılmış Gerçeklik teknolojisinin ise genellikle üç boyutlu görsel sunma amacına yönelik tanıtımlar için tercih edildiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler Grafik Tasarım, Evrensel Tasarım, Erişilebilir Tasarım, Artırılmış Gerçeklik, Karekod, Yakın Alan İletişimi

Abstract

The Use of Universality and Accessibility in Graphic Design Studies

Universal design; it means any product or service is designed containing features can be used by anyone. Accessibility means that any product or service is equally accessible and usable by everyone including the disabled, the elderly and children. If a design is accessible, it may have taken a major step towards universality, but every accessible design is not always universal. A universal design is obtained through being accessible.In the study, universal graphic design and accessible graphic designs has been tried to explain through examples. It has been made an analyze that to what extent the accessibility and universality served by data transmission systems such as Data Matrix (QR), Near Field Communication (NFC), and Augmented Reality (AR), which are used in some graphic designs today. The design samples creating resource for the study consist of printed promotional materials published in both domestic and abroad. It has been tried to analyze and evaluate whether these selected designs are usable to everyone. As a result of the made analyzes, it has been determined that the technology of the data matrix code is generally used. NFC connection technology has been seen to be used more frequently in the payment systems instead of visual design in Turkey. It has been come to the conclusion that Augmented Reality Technology is generally preferred for publicity to serve three dimensional visual presentation purpose.

Keywords Graphic Design, Universal Design, Accessible Design, Matrix, Augmented Reality, NFC

PDF

Referanslar

  1. 708Media. (2017). Victoria’sSecret, http://www.708media.com/, Erişim Tarihi: 08.05.2017.
  2. Adforum. (2017). QR TSK Thanks Through TheVeins, http://www.adforum.com, Erişim Tarihi: 07.05.2017.
  3. Ağdacı, Ş. (2011). Kamusal Alanda Bedensel Engelliler için Sıhhi Tesisat Gereçleri Tasarımı ve Önerileri. Yüksek Lisans Tezi, Mimar Sinan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  4. Balak, Mehmet V. ve Kısa, M. (2016). Artırılmış Gerçeklik Teknolojisinin Teknik Resim Eğitimi Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması, Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 2.
  5. Bilici, F. (2015). Pazarlamada Artırılmış Gerçeklik ve Karekod Teknolojileri: Tüketicilerin Artırılmış Gerçeklik Teknoloji Algılamaları Üzerine Bir Alan Araştırması, Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
  6. Braille Teknik. (2017). Erişilebilirlik, http://www.brailleteknik.com/urun/erisilebilirlik-braille-hakkimizda-korler/, Erişim Tarihi: 13.04.2017.
  7. Çelik, A. (2012). Yabancı Dil Öğreniminde Karekod Destekli Mobil Öğrenme Ortamının Aktif Sözcük Öğrenimine Etkisi ve Öğrenci Görüşleri: Mobil Sözlük Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  8. Digitalage. (2017). CafeCrown, http://www.digitalage.com.tr/wp-content/uploads/2013/12/Cafe-Crown-T%C3%BCrkiyeti-ilk-defa-blippleten-marka.jpg, Erişim Tarihi: 14.05.2017.
  9. Dijital Ajanslar. (2017). Vespa, http://www.dijitalajanslar.com/artirilmis-gerceklik-uygulamalari/, Erişim Tarihi: 13.05.2017.
  10. Ergenoğlu, Aslı S. (2013). Mimarlıkta Kapsayıcılık: ‘Herkes için Tasarım’, www.ek.yildiz.edu.tr/sayac/26, Erişim Tarihi: 21.04.2017.
  11. Hacıhasanoğlu, I. (2003). Evrensel Tasarım. Tasarım + Kuram, 2.
  12. KAMİS (Kamu İnternet Siteleri Rehberi). (Şubat 2015), Erişilebilirlik, http://kamis.gov.tr/wp-content/uploads/rehber/Rehber_Bolum4_Erisilebilirlik.pdf, Erişim Tarihi: 15.04.2017.
  13. Los Angeles Times. (2017). TheImpulseEconomy, http://latimesblogs.latimes.com/, Erişim Tarihi: 09.05.2017.
  14. Özel, C. ve Uluyol, Ç. (2016). Bir Artırılmış Gerçeklik Uygulamasının Geliştirilmesi ve Öğrenci Görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3.
  15. Özgül, H. (2014). Tanım, Kapsam ve Geliştirilen Politikalar Düzleminde Türkiye’de Erişilebilirlik,www.tohad.org/tohad/erisilebilirlik/, Erişim Tarihi:26.04.2017.
  16. Öztürk, Mehmet F. (2016). NFC Teknolojisi Tabanlı Sanal Para Alışveriş Mimarisi Tasarımı ve Güvenliği, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  17. Pazarlamasyon. (2017). Nissan’ın Qashqai ve Juke, http://www.pazarlamasyon.com/reklam/2016da-daha-cok-gorecegimiz-bir-pazarlama-yontemi-basili-yayinda-artirilmis-gerceklik/, Erişim Tarihi: 14.05.2017.
  18. Somyürek, S. (2014). Öğrenme Sürecinde Z Kuşağının Dikkatini Çekme: Artırılmış Gerçeklik. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 4. DOI: https://doi.org/10.17943/etku.88319
  19. Teknogezgini. (2017). Vodafone Cep Cüzdan, Yeni Mobil Ödeme Sistemi, http://teknogezgini.net/mobil/vodafone-cep-cuzdan-yeni-mobil-odeme-sistemi.html, Erişim Tarihi: 12.05.2017.
  20. Uğur, İ. ve Apaydın, Şebnem C. (2014). Artırılmış Gerçeklik Uygulamalarının Reklam Beğeni Düzeyindeki Rolü. E-Journal of New World Sciences Academy, 9. DOI: https://doi.org/10.12739/NWSA.2014.9.4.4C0185
  21. Uslu, A. ve Shakouri, N. (2014). Kentsel Peyzajda Engelli/Yaşlı Birey İçin Bağımsız Hareket Olanağı ve Evrensel Tasarım Kavramı. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14.
  22. Vimeo. (2017). SamsungShareToGo - Galaxy SIII NFC Campaign, https://vimeo.com/116692140, Erişim Tarihi: 09.05.2017.
  23. Webrazzi. (2017). Artırılmış Gerçeklik (AugmentedReality), http://webrazzi.com/2011/12/25/arttirilmis-gerceklik/, Erişim Tarihi: 13.05.2017.
  24. Yılmaz, G. Müngen, A. Önün, F. ve Çınar, A. (5-7 Şubat 2014). NFC Tabanlı Akıllı Alışveriş Sistemi, (Bildiri), XVI. Akademik Bilişim Konferansı, Mersin.
  25. Yüksek Seçim Kurulu. (2017). YSK Afiş, http://www.ysk.gov.tr/, Erişim Tarihi: 22.03.2017.