Evrensellik ve Erişilebilirliğin Grafik Tasarım Çalışmalarında Kullanımı

Evrensel tasarım; herhangi bir ürün veya hizmetin herkes tarafından kullanılabilecek özellikleri barındıracak şekilde tasarlanması anlamınna gelmektedir. Erişilebilirlik ise herhangi bir ürünün veya hizmetin engelliler, yaşlılar ve çocuklar dâhil olmak üzere herkes tarafından eşit ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını ifade etmektedir. Bir tasarım erişilebilir olursa evrenselliğe büyük bir adım atmış olabilir fakat erişilebilir her tasarım her zaman evrensel değildir. Evrensel bir tasarıma ulaşmak erişilebilir olma yolundan geçer. Çalışmada evrensel grafik tasarım ve erişilebilir grafik tasarımlar örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Günümüzde bazı grafik tasarımlarda kullanılan Karekod (QR), Yakın Alan İletişimi (NFC) ve Artırılmış Gerçeklik (AR) gibi veri aktarım sistemleriyle erişilebilirliğe ve evrenselliğe ne kadar hizmet ettiği incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmaya kaynaklık eden tasarım örnekleri yurtiçi ve yurtdışından yayınlanmış basılı tanıtım materyallerinden oluşmaktadır. Seçilen bu tasarımların herkes tarafından kullanılabilir olup olmadığı analiz edilerek yorumlanmaya çalışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tasarımlarda genel olarak Karekod teknolojisinin kullanıldığı tespit edilmiştir. NFC bağlantı teknolojisinin Türkiye’de görsel tasarımlardan ziyade ödeme sistemlerinde daha çok kullanıldığı görülmüştür. Arttırılmış Gerçeklik teknolojisinin ise genellikle üç boyutlu görsel sunma amacına yönelik tanıtımlar için tercih edildiği sonucuna varılmıştır.

Universal design; it means any product or service is designed containing features can be used by anyone. Accessibility means that any product or service is equally accessible and usable by everyone including the disabled, the elderly and children. If a design is accessible, it may have taken a major step towards universality, but every accessible design is not always universal. A universal design is obtained through being accessible.In the study, universal graphic design and accessible graphic designs has been tried to explain through examples. It has been made an analyze that to what extent the accessibility and universality served by data transmission systems such as Data Matrix (QR), Near Field Communication (NFC), and Augmented Reality (AR), which are used in some graphic designs today. The design samples creating resource for the study consist of printed promotional materials published in both domestic and abroad. It has been tried to analyze and evaluate whether these selected designs are usable to everyone. As a result of the made analyzes, it has been determined that the technology of the data matrix code is generally used. NFC connection technology has been seen to be used more frequently in the payment systems instead of visual design in Turkey. It has been come to the conclusion that Augmented Reality Technology is generally preferred for publicity to serve three dimensional visual presentation purpose.