Günümüz Taşpınar Halıları

Halıcılık; Anadolu’nun birçok yöresinde olduğu gibi, Aksaray ve çevresinde de köklü bir geleneğine sahiptir. Aksaray Selçuklular devrinden beri ünlü bir halı merkezidir. Bu gelenek Osmanlı döneminde de sürmüştür. Taşpınar halılarının tüm çeşitleri geometrik düzende yerleştirilmiş bitkisel kökenli motiflerle süslenmiştir. Günümüz halıları üzerinde kullanılan bitkisel motiflerin aşırı üsluplaştırılmış olmasından dolayı bitkisel süslemelerin kökeninin ne olduğunu söylemek güçtür. Taşpınar halıları çeşit olarak da zengindir. Halının ana malzemesi yün olup, Aksaray’ın dağ ve ova köylerinde yaşayan ve koyun yetiştiriciliği ile uğraştıkları için koyunlardan yılda bir kereye mahsus yapılan kırkım işlemi ile elde edilen yünler dokumalarda ham madde olarak kullanılmaktadır. Taşpınar halıları hakkında yeterince bilimsel araştırmaya rastlanmamıştır. Böyle önemli kültürel ve ekonomik bir değerin daha iyi araştırılması değerlendirilmesi zorunludur. Taşpınar’da 1950 yıllarından önce yatak halısı, sedir halısı, yan halısı, seccâde halısı, yastık halısı, heybe halısı ve eğerlik halısı tipleri dokunurken günümüzde, seccâde, yastık, taban, çeyrek ve heybe halısı dışındakiler unutulmuş durumdadır. Taşpınar’da İç Anadolu Bölgesi’ndeki tüm dokuma merkezleri gibi 1950 yıllarına kadar, bitkiden elde edilen doğal boyalar kullanılmış ancak bu tarihlerden sonra sentetik boyalarla bitkisel doğal boyalar karıştırılarak uygulanmaya başlanmıştır. Günümüzde sadece doğal bitkisel boyalarla renklendirilmiş halılar da mevcuttur. Ancak sadece sentetik boyalarla renklendirilmiş halı yok gibidir.Araştırmada, alan araştırması yöntemi kullanılmış ve yapılan sözlü görüşmelerle Taşpınar halılarının tarihçesi, sınıflandırılması, kullanılan motifler, renk ve desen özellikleri, günümüzdeki durumu ve eski önemini kaybetmesinin nedenleri hakkında veriler elde edilmiştir.

Carpet has long history in Aksaray as well as in many regions of Turkey. Aksaray has been a well known carpet centre since the time of Seljuks. This tration was prevalent at the time of ottomans. All of the Taşpınar carpets have been arrumented with plant patterns which are placed geometrically. It is hard toexplain the orgigin of the pattern owing to their excessive stylization. Taşpınar carpets are also rich in variation. The main material of these carpets is wool and it is obtained from the fur of sheep living in the plairs and mounteing of Aksaray. There aren’t enough scientific researches related with Taşpınar carpets; however, it is a necessity that such a cultural and important valve be searched and studied better. Prior to 1950, bed carpet, sofu carpet, side carpet, prayer carpet, pillow carpet, suddleboy carpet were knotted in Aksaray; yet today only prayer, pillow, floor, quarter and suddeboy carpets are weaved. Nutural paint obtained from natüre was used by weaving centers in Aksaray, later this trend changed and a mixture of natural and syntethic paints started to be used. Today we also have carpets painted only by natural paints. However, there are no carpets today painted just with syntethic paints. In the field study conducted, information has been given about the origin, classification, patterns, colours and the current situation of these carpets and the reason why these carpets lost importance.