Cilt 5 Sayı 10 (2017)

Araştırma Makalesi

Türkiye Ekonomisinde Cari Açığın Belirleyicileri ve Cari Açığa Yönelik Politika Uygulamaları

Yayımlandı 31.03.2017

Cilt 5 Sayı 10 kapak

Öz

Hızlı küreselleşmenin ve finansallaşmanın etkisi ile son yıllarda cari işlemler açığı, Türkiye ekonomisi için önemli bir sorun halini almış ve cari açık ile mücadele amaçlı politika önerileri ve tedbirler öngören birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada ise cari açığa etki eden belirleyiciler ve bu kapsamda uygulanan politikalar ele alınarak, cari açığın kapatılmasına yönelik politika önerileri sunulması amaçlanmaktadır. Bu amaç kapsamında, Türkiye ekonomisinde cari açığın belirleyicilerinin neler olduğuna ve bu belirleyicilerin etki yönlerine değinilmiş; ayrıca 2003-2015 döneminde cari açık ile mücadelede uygulanan para ve maliye politikalarına yer verilerek, bu politikalara yönelik genel bir değerlendirme ve bundan sonraki dönemler için ise bir takım politika önerileri sunulmuştur. Türkiye ekonomisinin, üzerinde tartışılan yapısal reformları bir an önce hayata geçirmesinin cari açık ile mücadelede hızlı bir biçimde yol kat edebilmek adına büyük ölçüde etkili bir faktör olacağı, çalışmanın elde ettiği en önemli sonuçtur.

Anahtar Kelimeler Cari Açık, Cari Açığın Belirleyicileri, Para Politikaları, Maliye Politikaları

Abstract

Determinants of Current Account Deficit and Economy Policies Practices for Current Account Deficit in Turkish Economy

In last years with the impact of rapid globalization and financiallisation current account deficit became a major problem for Turkish economy. Hence, many studies have been conducted foreseeing for policy recommendations and precautions against the current deficit. In this study, by considering determinants of current account deficit and implemented policies, it is intended to provide policy recommendations for closing the deficit. As part of this goal, the determinants of current account deficit and impacts of the determinantsa re discussed. Also, by mentioning monetary and fiscal policies during the period 2003-2015 overall assessment of the policies and a set of policiy recommendations for the next periods were presented. The most important result achieved by the study is applying discussed structural reforms in able to have quick progress in dealing with the current account deficit would have a great effect.

Keywords Current Account Deficit, Determinants of Current Account Deficit, Monetary Policies, Fiscal Policies

PDF

Kaynakça

  1. Acar, F. (2013). Türkiye Ekonomisine Genel Bakış (2001-2013), ÇSGB Çalışma Dünyası Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, 15-32.
  2. Bayat, T., Şahbaz, A. ve Akçacı, T. (2013). Petrol Fiyatlarının Dış Ticaret Açığı Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği, Erciyes Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Sayı:42, Temmuz-Aralık 2013, 67-90.
  3. Bayrak, M. ve Esen, Ö. (2011). Bütçe Açıklarının Cari İşlemler Dengesi Üzerine Etkileri: İkiz Açıklar Hipotezinin Türkiye Açısından Değerlendirilmesi, Ekonomik Yaklaşım, Cilt:23, Sayı:82, 23-49.
  4. Britsh Petrol, British Petroleum databank www.bp.com, (Erişim: 01.04.2016).
  5. BÜMKO. Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, www.bumko.gov.tr (Erişim:01.04.2016).
  6. Danışman, Y. (2009). İkiz Açıklar ve Doğru Makroekonomi Politikası Seçimi, Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Mesleki Yeterlilik Tezi.
  7. Eğilmez, M. (2013). Dış Ticaretin Kur ile İlişkisi, www.mahfiegilmez.com,30 Mart 2013, (Erişim: 01.03.2016).
  8. Eğilmez, M. ve Kumcu, E. (2012). Ekonomi Politikası: Teori ve Türkiye Uygulaması. (Onyedinci baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  9. Esen, E., Yıldırım, Z. ve Kostakoğlu, F. (2012). Faiz Oranındaki Bir Artış Cari İşlemler Açığını Arttırır mı?, DPUJSS, Number.32, Vol.II, April 2012.
  10. Eşiyok, B.A. (2012). Türkiye Ekonomisinde Cari Açık Sorunu ve Nedenleri, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, Cilt:49, Sayı:569, 63-86.
  11. Günçavdı, Ö. (2013). Türkiye Ekonomisinde Cari Açık ve Enflasyon Gerçekte Neyi Gösterir?, www.t24.com.tr, 29 Kasım 2013, (Erişim: 01.03.2016).
  12. Güneysu Balaban, K. (2012). Kurallı Maliye Politikası ve Türkiye’de Kurallı Maliye Politikası Uygulamasına İlişkin Model Önerisi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Uzmanlık Yeterlilik Tezi, Mayıs 2012.
  13. Kalkınma Bakanlığı, www.kalkinma.gov.tr (Erişim 15.10.2015).
  14. Kalkınma Bakanlığı, Orta Vadeli Programlar, http://www.kalkinma.gov.tr/Pages/OrtaVadeliProgramlar.aspx, (Erişim:10/03/2016).
  15. Kalkınma Bakanlığı, (2014). Türkiye’de Cari İşlemler Açığı, Özel İhtisas Raporu Komisyonu, Ankara 2014.
  16. Karagöl, E.T. (2012). Ak Parti Dönemi Türkiye Ekonomisi, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı.
  17. Maliye Bakanlığı, (2015). Yıllık Ekonomik Rapor, www.maliye.gov.tr, (Erişim:10/03/2016).
  18. Susam, N. (2009). Türkiye’de Uygulanan Maliye Politikaları 1923-2008. İstanbul: Derin Yayınları.
  19. Şimşek, H.A. (2007). Türkiye’de 2000 Sonrasında Uygulanan İstikrar Programlarının Kamu Maliyesine Etkileri, Finans, Politik & Ekonomik Yorumlar, Cilt:44, Sayı:512, 52-67.
  20. TCMB, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi, evds.tcmb.gov.tr (Erişim:01/04/2016).
  21. TCMB, Para ve Kur Politikası Metinleri, http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TCMB+TR/TCMB+TR/Main+Menu/Yayinlar/Temel+Politika+Metinleri/Para+ve+Kur+Politikasi+Metinleri (Erişim:15/02/2016).
  22. TCMB. (2015). Tasarruf-Yatırım Dinamikleri ve Cari İşlemler Dengesi. Ankara: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası.
  23. Telatar, E. (2011). Türkiye’de Cari Açık Belirleyicileri ve Cari Açık-Krediler İlişkisi, Bankacılar Dergisi, Sayı 78, 22-34.
  24. Telatar, O.M. ve Terzi, H. (2009). Türkiye’de Ekonomik Büyüme ve Cari İşlemler Dengesi İlişkisi, Atatürk Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt:23, Sayı:2, ss.119-134.
  25. YASED (Uluslar arası Yatırımcılar Derneği). (2011). Türkiye’nin Cari Açığı: Makro ve Mikro Açıdan Nedenleri ve Çözüm Önerileri. Kasım 2011.